पद्मपुराण
The Slaying of Kālajit5.60.14-26
2949 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 5.60.14-26

शेष उवाच

देवनागरी

अन्यथा तत्र मे दौस्थ्याज्जीवितं न भविष्यति । एतद्वाक्यं समाकर्ण्य शत्रुघ्नस्य भटस्य हि
जहास किञ्चिदाकोपादुवाच च वचोऽद्भुतम् । गच्छ मुक्तोऽसि तं रामं कथयस्व हयग्रहम्
त्वत्तो विभेमि नो शूर वाक्येन नयशालिना । ममात्र गणना नास्ति त्वादृशाः कोटयो यदि
मातृपादप्रसादेन तूलीभूता न संशयः । कालजित्तव यन्नाम मात्राकारि मनोज्ञया
पक्वबिम्बफलस्येव वर्णतो न च वीर्यतः । दर्शयस्वाधुना वीर्यं स्वनाम्ना बलचिह्नितः । मां कालं तव सञ्जित्य सत्यनामा भविष्यसि
स वाक्यैः पविना तुल्यैर्भिन्नः सुभटशेखरः । चुकोप हृदयेऽत्यन्तं जगाद वचनं पुनः
कस्मिन्कुले समुत्पत्तिः किन्नामासि च बालक ! । त्वन्नाम नाभिजानामि कुलं शीलं वयस्तथा
पादचारं रथस्थोऽहमधर्मेण कथं जये । तदा लवोऽतिकुपितो जगाद वचनं पुनः
कुलेन किं च शीलेन नाम्ना वा वयसा भट । लवोऽहं लवतः सर्वाञ्जेष्यामि रिपुसैनिकान्
इदानीं त्वामपि भट करिष्ये पादचारिणम् । इत्थमुक्त्वा धनुः सज्यं चकार स लवो बली
टङ्कारयामास तदा वीरानाकम्पयन्हृदि । वाल्मीकिं प्रथमं स्मृत्वा जानकीं मातरं लवः
कालजित्स्वधनुः कृत्वा सज्यं कोपसमन्वितः
ताडयामास जवनो लवं रणविशारदः । तद्बाणाञ्छतधा छित्त्वा क्षणाद्वेगात्कुशानुजः

लिप्यंतरण (IAST)

anyathā tatra me dausthyājjīvitaṃ na bhaviṣyati | etadvākyaṃ samākarṇya śatrughnasya bhaṭasya hi
jahāsa kiñcidākopāduvāca ca vaco'dbhutam | gaccha mukto'si taṃ rāmaṃ kathayasva hayagraham
tvatto vibhemi no śūra vākyena nayaśālinā | mamātra gaṇanā nāsti tvādṛśāḥ koṭayo yadi
mātṛpādaprasādena tūlībhūtā na saṃśayaḥ | kālajittava yannāma mātrākāri manojñayā
pakvabimbaphalasyeva varṇato na ca vīryataḥ | darśayasvādhunā vīryaṃ svanāmnā balacihnitaḥ | māṃ kālaṃ tava sañjitya satyanāmā bhaviṣyasi
sa vākyaiḥ pavinā tulyairbhinnaḥ subhaṭaśekharaḥ | cukopa hṛdaye'tyantaṃ jagāda vacanaṃ punaḥ
kasminkule samutpattiḥ kinnāmāsi ca bālaka ! | tvannāma nābhijānāmi kulaṃ śīlaṃ vayastathā
pādacāraṃ rathastho'hamadharmeṇa kathaṃ jaye | tadā lavo'tikupito jagāda vacanaṃ punaḥ
kulena kiṃ ca śīlena nāmnā vā vayasā bhaṭa | lavo'haṃ lavataḥ sarvāñjeṣyāmi ripusainikān
idānīṃ tvāmapi bhaṭa kariṣye pādacāriṇam | itthamuktvā dhanuḥ sajyaṃ cakāra sa lavo balī
ṭaṅkārayāmāsa tadā vīrānākampayanhṛdi | vālmīkiṃ prathamaṃ smṛtvā jānakīṃ mātaraṃ lavaḥ
kālajitsvadhanuḥ kṛtvā sajyaṃ kopasamanvitaḥ
tāḍayāmāsa javano lavaṃ raṇaviśāradaḥ | tadbāṇāñchatadhā chittvā kṣaṇādvegātkuśānujaḥ

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
विचार्यvicāryaрассудив
राम-प्रतिमम्rāma-pratimamподобному Раме
अब्रवीत्abravītсказал
वचनम् हितम्vacanam hitamслово благое
बालbālaо дитя
मुञ्चmuñcaотпусти
हय-श्रेष्ठम्haya-śreṣṭhamлучшего из коней
रामस्यrāmasyaРамы
बल-शालिनःbala-śālinaḥмогучего
सेनानीःsenānīḥвоеначальник
कालजित् नामkālajit nāmaпо имени Каладжит
तस्य भूपस्यtasya bhūpasyaтого царя
दुर्मदःdurmadaḥнеукротимый
त्वाम्tvāmтебя
राम-प्रतिमम् दृष्ट्वाrāma-pratimam dṛṣṭvāувидев подобным Раме
कृपा मेkṛpā meжалость у меня
हृदि जायतेhṛdi jāyateв сердце рождается
अन्यथाanyathāиначе
तत्र मेtatra meтам мне
दौस्थ्यात्dausthyātиз-за беды
जीवितम् न भविष्यतिjīvitam na bhaviṣyatiжизни не будет
एतत्-वाक्यम् समाकर्ण्यetat-vākyam samākarṇyaуслышав это слово
शत्रुघ्नस्य भटस्य हिśatrughnasya bhaṭasya hiвоина Шатругхны
जहासjahāsaрассмеялся
किञ्चित् आकोपात्kiñcit ākopātслегка от гнева
उवाच चuvāca caи сказал
वचः अद्भुतम्vacaḥ adbhutamслово удивительное
गच्छgacchaступай
मुक्तः असिmuktaḥ asiты отпущен
तम् रामम्tam rāmamтому Раме
कथयस्वkathayasvaрасскажи
हय-ग्रहम्haya-grahamо захвате коня
त्वत्तःtvattaḥтебя
विभेमि नोvibhemi noне боюсь
शूरśūraо храбрец
वाक्येन नय-शालिनाvākyena naya-śālināс речью, полной наставлений
मम अत्रmama atraу меня здесь
गणना नास्तिgaṇanā nāstiсчёта нет
त्वादृशाःtvādṛśāḥподобных тебе
कोटयः यदिkoṭayaḥ yadiесли и десятки миллионов
मातृ-पाद-प्रसादेनmātṛ-pāda-prasādenaмилостью стоп матери
तूली-भूताःtūlī-bhūtāḥставшие хлопком
न संशयःna saṃśayaḥнет сомнения
कालजित्kālajitКаладжит
तव यत् नामtava yat nāmaкаково твоё имя
मात्रा अकारिmātrā akāriматерью дано
मनोज्ञयाmanojñayāмилой
पक्व-बिम्ब-फलस्य इवpakva-bimba-phalasya ivaкак у спелого плода бимба
वर्णतःvarṇataḥпо цвету
न च वीर्यतःna ca vīryataḥа не по силе
दर्शयस्व अधुनाdarśayasva adhunāпокажи теперь
वीर्यम्vīryamмощь
स्व-नाम्नाsva-nāmnāсвоим именем
बल-चिह्नितःbala-cihnitaḥотмеченный силой
माम् कालम्mām kālamменя, Смерть
तव सञ्जित्यtava sañjityaдля тебя победив
सत्य-नामा भविष्यसिsatya-nāmā bhaviṣyasiстанешь верным своему имени
सः वाक्यैःsaḥ vākyaiḥон словами
पविना तुल्यैःpavinā tulyaiḥравными ваджре
भिन्नःbhinnaḥпронзённый
सु-भट-शेखरःsu-bhaṭa-śekharaḥвенец добрых воинов
चुकोप हृदयेcukopa hṛdayeразгневался в сердце
अत्यन्तम्atyantamкрайне
जगाद वचनम् पुनःjagāda vacanam punaḥсказал слово снова
कस्मिन् कुलेkasmin kuleв каком роду
समुत्पत्तिःsamutpattiḥрождение
किम् नाम असिkim nāma asiкак ты зовёшься
बालकbālakaо мальчик
त्वत्-नामtvat-nāmaтвоего имени
न अभिजानामिna abhijānāmiне знаю
कुलम्kulamрода
शीलम्śīlamнрава
वयः तथाvayaḥ tathāа также возраста
पाद-चारम्pāda-cāramпешего
रथ-स्थः अहम्ratha-sthaḥ ahamя, стоящий на колеснице
अधर्मेणadharmeṇaбеззаконно
कथम् जयेkatham jayeкак одолею
तदा लवःtadā lavaḥтогда Лава
अति-कुपितःati-kupitaḥкрайне разгневанный
कुलेन किम्kulena kimчто в роде
च शीलेनca śīlenaи в нраве
नाम्ना वाnāmnā vāили в имени
वयसाvayasāв возрасте
भटbhaṭaо воин
लवः अहम्lavaḥ ahamЛава я
लवतःlavataḥв мгновение
सर्वान्sarvānвсех
जेष्यामिjeṣyāmiодолею
रिपु-सैनिकान्ripu-sainikānвражеских воинов
इदानीम् त्वाम् अपिidānīm tvām apiныне и тебя
करिष्येkariṣyeсделаю
पाद-चारिणम्pāda-cāriṇamпешим
इत्थम् उक्त्वाittham uktvāтак сказав
धनुः सज्यम्dhanuḥ sajyamлук с натянутой тетивой
चकारcakāraсделал
सः लवः बलीsaḥ lavaḥ balīтот могучий Лава
टङ्कारयाम् आसṭaṅkārayām āsaзаставил зазвенеть
वीरान् आकम्पयन्vīrān ākampayanсотрясая героев
हृदिhṛdiв сердце
वाल्मीकिम् प्रथमम्vālmīkim prathamamсперва Вальмики
स्मृत्वाsmṛtvāвспомнив
जानकीम् मातरम्jānakīm mātaramмать Джанаки
लवःlavaḥЛава
caи
तुtuже
naне
एवevaже
वाили
अपिapiже
हिhiведь
वैvaiпоистине
तथाtathāтакже
तत्tatто
इतिitiтак
अनुवाद

«Рассудив, сказал он подобному Раме благое слово: „О дитя, отпусти лучшего из коней могучего Рамы. Я военачальник по имени Каладжит, неукротимый [слуга] того царя; увидев тебя подобным Раме, рождается в сердце моём жалость. Иначе там из-за беды не будет мне жизни“. Услышав это слово воина Шатругхны, слегка рассмеялся он от гнева и сказал удивительное слово: „Ступай, ты отпущен; расскажи тому Раме о захвате коня. Тебя я не боюсь, о храбрец, с речью, полной наставлений; счёта нет у меня здесь — будь подобных тебе хоть десятки миллионов: милостью стоп матери они, без сомнения, стали хлопком. Каладжит — таково твоё имя, данное милой матерью, — как у спелого плода бимба, по цвету, а не по силе. Покажи теперь мощь, отмеченный силой своего имени: победив меня, Смерть для тебя, станешь ты верным своему имени“. Он, венец добрых воинов, пронзённый словами, равными ваджре, крайне разгневался в сердце и сказал слово снова: „В каком роду рождение, как ты зовёшься, о мальчик? Не знаю ни твоего имени, ни рода, ни нрава, ни возраста. Как я, стоящий на колеснице, беззаконно одолею пешего?“ Тогда Лава, крайне разгневанный, сказал слово снова: „Что в роде, и в нраве, или в имени, в возрасте, о воин? Лава я — в мгновение одолею всех вражеских воинов. Ныне и тебя сделаю пешим“. Так сказав, натянул тетиву тот могучий Лава и заставил её зазвенеть, сотрясая героев в сердце, — сперва вспомнив Вальмики и мать Джанаки.»

संस्करण

9a2baff26d63 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:48 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से