पद्मपुराण
The Worship of the Śālagrāma Stone5.78.16-27
3072 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 5.78.16-27
देवनागरी

प्रसङ्गात्कथयिष्यामि शालग्रामशिलार्चनम् । केशवादेश्चतुर्बाहोर्दक्षिणोर्ध्वकरक्रमात्
शङ्खचक्रगदापद्मी केशवाख्यो गदाधरः । नारायणः पद्मगदाचक्र शङ्खायुधैः क्रमात्
माधवश्चक्रशङ्खाभ्यां पद्मेन गदया भवेत् । गदाब्जशङ्खचक्री च गोविन्दाख्यो गदाधरः
पद्मशङ्खारिगदिने विष्णुरूपाय ते नमः । सशङ्खाब्जगदाचक्रमधुसूदनमूर्तये
नमो गदारिशङ्खाब्जयुक्तत्रिविक्रमाय च । सारिकौमोदकीपद्मशङ्ख वामनमूर्तये
चक्राब्जशङ्खगदिने नमः श्रीधरमूर्तये । हृषीकेश सारिगदाशङ्खपद्मन्नमोऽस्तु ते
साब्जशङ्खगदाचक्र पद्मनाभ स्वमूर्तये । दामोदर शङ्खगदाचक्रपद्मिन्नमोऽस्तु ते
शङ्खाब्जचक्रगदिने नमः सङ्कर्षणाय च । सारिशङ्खगदाब्जाय वासुदेव नमोऽस्तु ते
शङ्खचक्रगदाब्जाय धृतप्रद्युम्नमूर्तये । नमोऽनिरुद्धाय गदाशङ्खाब्जारिविहारिणे
साब्जशङ्खगदाचक्रपुरुषोत्तममूर्तये । नमोऽधोक्षजरूपाय गदाशङ्खारिपद्मिने
नृसिंहमूर्तये पद्मगदाशङ्खारिधारिणे । पद्मारिशङ्खगदिने नमोऽस्त्वच्युतमूर्तये
सगदाब्जारिशङ्खाय नमः श्रीकृष्णमूर्तये । शालग्रामशिलाद्वारगतलग्नद्विचक्रधृत्

लिप्यंतरण (IAST)

prasaṅgātkathayiṣyāmi śālagrāmaśilārcanam | keśavādeścaturbāhordakṣiṇordhvakarakramāt
śaṅkhacakragadāpadmī keśavākhyo gadādharaḥ | nārāyaṇaḥ padmagadācakra śaṅkhāyudhaiḥ kramāt
mādhavaścakraśaṅkhābhyāṃ padmena gadayā bhavet | gadābjaśaṅkhacakrī ca govindākhyo gadādharaḥ
padmaśaṅkhārigadine viṣṇurūpāya te namaḥ | saśaṅkhābjagadācakramadhusūdanamūrtaye
namo gadāriśaṅkhābjayuktatrivikramāya ca | sārikaumodakīpadmaśaṅkha vāmanamūrtaye
cakrābjaśaṅkhagadine namaḥ śrīdharamūrtaye | hṛṣīkeśa sārigadāśaṅkhapadmannamo'stu te
sābjaśaṅkhagadācakra padmanābha svamūrtaye | dāmodara śaṅkhagadācakrapadminnamo'stu te
śaṅkhābjacakragadine namaḥ saṅkarṣaṇāya ca | sāriśaṅkhagadābjāya vāsudeva namo'stu te
śaṅkhacakragadābjāya dhṛtapradyumnamūrtaye | namo'niruddhāya gadāśaṅkhābjārivihāriṇe
sābjaśaṅkhagadācakrapuruṣottamamūrtaye | namo'dhokṣajarūpāya gadāśaṅkhāripadmine
nṛsiṃhamūrtaye padmagadāśaṅkhāridhāriṇe | padmāriśaṅkhagadine namo'stvacyutamūrtaye
sagadābjāriśaṅkhāya namaḥ śrīkṛṣṇamūrtaye | śālagrāmaśilādvāragatalagnadvicakradhṛt

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
प्रसङ्गात्-कथयिष्यामिprasaṅgāt-kathayiṣyāmiк слову поведаю
शालग्राम-शिला-अर्चनम्śālagrāma-śilā-arcanamпочитание камня-шалаграмы
केशव-आदेः-चतुः-बाहोःkeśava-ādeḥ-catuḥ-bāhoḥКешавы и прочих, четверорукого
दक्षिण-ऊर्ध्व-कर-क्रमात्dakṣiṇa-ūrdhva-kara-kramātпо порядку от правой верхней руки
शङ्ख-चक्र-गदा-पद्मीśaṅkha-cakra-gadā-padmīс раковиной, диском, палицей, лотосом
केशव-आख्यः-गदा-धरःkeśava-ākhyaḥ-gadā-dharaḥзовётся Кешавой, палиценосец
नारायणः-पद्म-गदा-चक्रnārāyaṇaḥ-padma-gadā-cakraНараяна — лотос, палица, диск
शङ्ख-आयुधैः-क्रमात्śaṅkha-āyudhaiḥ-kramātс раковиной как оружием, по порядку
माधवः-चक्र-शङ्खाभ्याम्mādhavaḥ-cakra-śaṅkhābhyāmМадхава — диском и раковиной
पद्मेन-गदया-भवेत्padmena-gadayā-bhavetлотосом и палицей да будет
गदा-अब्ज-शङ्ख-चक्री-चgadā-abja-śaṅkha-cakrī-caи с палицей, лотосом, раковиной, диском
गोविन्द-आख्यः-गदा-धरःgovinda-ākhyaḥ-gadā-dharaḥзовётся Говиндой, палиценосец
पद्म-शङ्ख-अरि-गदिनेpadma-śaṅkha-ari-gadineс лотосом, раковиной, диском, палицей
विष्णु-रूपाय-ते-नमःviṣṇu-rūpāya-te-namaḥтебе в облике Вишну поклон
स-शङ्ख-अब्ज-गदा-चक्रsa-śaṅkha-abja-gadā-cakraс раковиной, лотосом, палицей, диском
मधुसूदन-मूर्तयेmadhusūdana-mūrtayeобразу Мадхусуданы
नमः-गदा-अरि-शङ्ख-अब्जnamaḥ-gadā-ari-śaṅkha-abjaпоклон, с палицей, диском, раковиной, лотосом
युक्त-त्रिविक्रमाय-चyukta-trivikramāya-caи Тривикраме, ими наделённому
स-अरि-कौमोदकी-पद्मsa-ari-kaumodakī-padmaс диском, палицей Каумодаки, лотосом
शङ्ख-वामन-मूर्तयेśaṅkha-vāmana-mūrtayeраковиной, образу Ваманы
चक्र-अब्ज-शङ्ख-गदिनेcakra-abja-śaṅkha-gadineс диском, лотосом, раковиной, палицей
नमः-श्रीधर-मूर्तयेnamaḥ-śrīdhara-mūrtayeпоклон образу Шридхары
हृषीकेश-स-अरि-गदाhṛṣīkeśa-sa-ari-gadāо Хришикеша, с диском, палицей
शङ्ख-पद्मन्-नमः-अस्तु-तेśaṅkha-padman-namaḥ-astu-teраковиной, лотосом, да будет тебе поклон
स-अब्ज-शङ्ख-गदा-चक्रsa-abja-śaṅkha-gadā-cakraс лотосом, раковиной, палицей, диском
पद्मनाभ-स्व-मूर्तयेpadmanābha-sva-mūrtayeо Падманабха, твоему образу
दामोदर-शङ्ख-गदाdāmodara-śaṅkha-gadāо Дамодара, с раковиной, палицей
चक्र-पद्मिन्-नमः-अस्तु-तेcakra-padmin-namaḥ-astu-teдиском, лотосом, да будет тебе поклон
शङ्ख-अब्ज-चक्र-गदिनेśaṅkha-abja-cakra-gadineс раковиной, лотосом, диском, палицей
नमः-सङ्कर्षणाय-चnamaḥ-saṅkarṣaṇāya-caи поклон Санкаршане
स-अरि-शङ्ख-गदा-अब्जायsa-ari-śaṅkha-gadā-abjāyaс диском, раковиной, палицей, лотосом
वासुदेव-नमः-अस्तु-तेvāsudeva-namaḥ-astu-teо Васудева, да будет тебе поклон
शङ्ख-चक्र-गदा-अब्जायśaṅkha-cakra-gadā-abjāyaс раковиной, диском, палицей, лотосом
धृत-प्रद्युम्न-मूर्तयेdhṛta-pradyumna-mūrtayeобразу Прадьюмны, их держащему
नमः-अनिरुद्धाय-गदाnamaḥ-aniruddhāya-gadāпоклон Анируддхе, с палицей
शङ्ख-अब्ज-अरि-विहारिणेśaṅkha-abja-ari-vihāriṇeраковиной, лотосом, диском играющему
स-अब्ज-शङ्ख-गदा-चक्रsa-abja-śaṅkha-gadā-cakraс лотосом, раковиной, палицей, диском
पुरुषोत्तम-मूर्तयेpuruṣottama-mūrtayeобразу Пурушоттамы
नमः-अधोक्षज-रूपायnamaḥ-adhokṣaja-rūpāyaпоклон облику Адхокшаджи
गदा-शङ्ख-अरि-पद्मिनेgadā-śaṅkha-ari-padmineс палицей, раковиной, диском, лотосом
नृसिंह-मूर्तये-पद्मnṛsiṃha-mūrtaye-padmaобразу Нрисимхи, с лотосом
गदा-शङ्ख-अरि-धारिणेgadā-śaṅkha-ari-dhāriṇeпалицей, раковиной, диском держащему
पद्म-अरि-शङ्ख-गदिनेpadma-ari-śaṅkha-gadineс лотосом, диском, раковиной, палицей
नमः-अस्तु-अच्युत-मूर्तयेnamaḥ-astu-acyuta-mūrtayeда будет поклон образу Ачьюты
स-गदा-अब्ज-अरि-शङ्खायsa-gadā-abja-ari-śaṅkhāyaс палицей, лотосом, диском, раковиной
नमः-श्री-कृष्ण-मूर्तयेnamaḥ-śrī-kṛṣṇa-mūrtayeпоклон образу Шри-Кришны
शालग्राम-शिला-द्वारśālagrāma-śilā-dvāraу отверстия камня-шалаграмы
गत-लग्न-द्वि-चक्र-धृत्gata-lagna-dvi-cakra-dhṛtдержащий два примкнувших диска
caи
तुtuже
naне
एवevaже
वाили
अपिapiже
हिhiведь
वैvaiпоистине
अनुवाद

«К слову поведаю почитание камня-шалаграмы. У Кешавы и прочих, четверорукого, — по порядку от правой верхней руки. С раковиной, диском, палицей, лотосом — зовётся Кешавой, палиценосец. Нараяна — с лотосом, палицей, диском и раковиной как оружием, по порядку. Мадхава да будет с диском и раковиной, лотосом и палицей. С палицей, лотосом, раковиной и диском — зовётся Говиндой, палиценосец. С лотосом, раковиной, диском, палицей — тебе в облике Вишну поклон. С раковиной, лотосом, палицей, диском — образу Мадхусуданы поклон. С палицей, диском, раковиной, лотосом — и Тривикраме, ими наделённому. С диском, палицей Каумодаки, лотосом, раковиной — образу Ваманы. С диском, лотосом, раковиной, палицей — поклон образу Шридхары. О Хришикеша, с диском, палицей, раковиной, лотосом — да будет тебе поклон. С лотосом, раковиной, палицей, диском — о Падманабха, твоему образу. О Дамодара, с раковиной, палицей, диском, лотосом — да будет тебе поклон. С раковиной, лотосом, диском, палицей — и поклон Санкаршане. С диском, раковиной, палицей, лотосом — о Васудева, да будет тебе поклон. С раковиной, диском, палицей, лотосом — образу Прадьюмны, их держащему. Поклон Анируддхе, играющему палицей, раковиной, лотосом, диском. С лотосом, раковиной, палицей, диском — образу Пурушоттамы. Поклон облику Адхокшаджи, с палицей, раковиной, диском, лотосом. Образу Нрисимхи, держащему лотос, палицу, раковину, диск. С лотосом, диском, раковиной, палицей — да будет поклон образу Ачьюты. С палицей, лотосом, диском, раковиной — поклон образу Шри-Кришны. У отверстия камня-шалаграмы — держащий два примкнувших диска…»

संस्करण

c1bf00562e59 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:49 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से