पद्मपुराण
The Marks of the Five Kinds of Sons5.87.1-11
3137 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 5.87.1-11
देवनागरी

ऋणसम्बन्धिनं पुत्रं प्रवक्ष्यामि तवाग्रतः । ऋणं यस्य गृहीत्वा यः प्रयाति मरणं किल
अर्थदाता सुतो भूत्वा भ्राता वाथ पिता प्रिया । मित्ररूपेण वर्तेत अन्तर्दुष्टः सदैव सः
गुणं नैव प्रपश्येत स क्रूरो निष्ठुराकृतिः । जल्पते निष्ठुरं वाक्यं सदैव स्वजनेषु च
मिष्टमिष्टं समश्नाति भोगान्भुङ्क्ते न नित्यशः । द्यूतकर्मरतो नित्यं चौरकर्मणि सस्पृहः
गृहाद्द्रव्यं चोरयति वार्यमाणः स कुप्यति । पितरं मातरं चैव कुत्सते च दिने दिने
द्रावकस्त्रासकश्चैव बहुनिष्ठुरजल्पकः । एवमुद्ग्राह्य तद्द्रव्यं सुखेन परितिष्ठति
जातकर्मादिभिर्बाल्ये द्रव्यं गृह्णाति दारुणम् । पुनर्विवाहसंयोगान्नानाभेदैरनेकदा
एवं संक्षीयते द्रव्यमेवमेतद्वदत्यपि । गृहक्षेत्रादिकं सर्वं ममैव हि न संशयः
पितरं मातरं चैव हिनस्त्येव दिने दिने । सुदण्डैर्मुसलैश्चैव केशोत्पाटैश्च दारुणैः
मृते तु तस्मिन्पितरि मातरि चातिनिष्ठुरः । निःस्नेहो निष्ठुरश्चैव जायते नात्र संशयः
श्राद्धकार्याणि दानानि न करोति सदैव सः । एवंविधाः प्रियाः पुत्रा भवन्ति च महीपते

लिप्यंतरण (IAST)

ṛṇasambandhinaṃ putraṃ pravakṣyāmi tavāgrataḥ | ṛṇaṃ yasya gṛhītvā yaḥ prayāti maraṇaṃ kila
arthadātā suto bhūtvā bhrātā vātha pitā priyā | mitrarūpeṇa varteta antarduṣṭaḥ sadaiva saḥ
guṇaṃ naiva prapaśyeta sa krūro niṣṭhurākṛtiḥ | jalpate niṣṭhuraṃ vākyaṃ sadaiva svajaneṣu ca
miṣṭamiṣṭaṃ samaśnāti bhogānbhuṅkte na nityaśaḥ | dyūtakarmarato nityaṃ caurakarmaṇi saspṛhaḥ
gṛhāddravyaṃ corayati vāryamāṇaḥ sa kupyati | pitaraṃ mātaraṃ caiva kutsate ca dine dine
drāvakastrāsakaścaiva bahuniṣṭhurajalpakaḥ | evamudgrāhya taddravyaṃ sukhena paritiṣṭhati
jātakarmādibhirbālye dravyaṃ gṛhṇāti dāruṇam | punarvivāhasaṃyogānnānābhedairanekadā
evaṃ saṃkṣīyate dravyamevametadvadatyapi | gṛhakṣetrādikaṃ sarvaṃ mamaiva hi na saṃśayaḥ
pitaraṃ mātaraṃ caiva hinastyeva dine dine | sudaṇḍairmusalaiścaiva keśotpāṭaiśca dāruṇaiḥ
mṛte tu tasminpitari mātari cātiniṣṭhuraḥ | niḥsneho niṣṭhuraścaiva jāyate nātra saṃśayaḥ
śrāddhakāryāṇi dānāni na karoti sadaiva saḥ | evaṃvidhāḥ priyāḥ putrā bhavanti ca mahīpate

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
ऋण-सम्बन्धिनम्-पुत्रम्ṛṇa-sambandhinam-putramсына, связанного долгом
प्रवक्ष्यामि-तव-अग्रतःpravakṣyāmi-tava-agrataḥповедаю пред тобою
ऋणम्-यस्य-गृहीत्वा-यःṛṇam-yasya-gṛhītvā-yaḥвзяв у кого долг, кто
प्रयाति-मरणम्-किलprayāti-maraṇam-kilaуходит в смерть
अर्थ-दाता-सुतः-भूत्वाartha-dātā-sutaḥ-bhūtvāдавший деньги, став сыном
भ्राता-वा-अथ-पिता-प्रियाbhrātā-vā-atha-pitā-priyāили братом, или отцом, или милой
मित्र-रूपेण-वर्तेतmitra-rūpeṇa-vartetaв облике друга обращается
अन्तः-दुष्टः-सदा-एव-सःantaḥ-duṣṭaḥ-sadā-eva-saḥвнутри всегда порочный он
गुणम्-न-एव-प्रपश्येतguṇam-na-eva-prapaśyetaдостоинства вовсе не видит
सः-क्रूरः-निष्ठुर-आकृतिःsaḥ-krūraḥ-niṣṭhura-ākṛtiḥон жесток, суров обличьем
जल्पते-निष्ठुरम्-वाक्यम्jalpate-niṣṭhuram-vākyamговорит суровое слово
सदा-एव-स्वजनेषु-चsadā-eva-svajaneṣu-caвсегда среди своих
मिष्टम्-मिष्टम्-समश्नातिmiṣṭam-miṣṭam-samaśnātiсладкое да сладкое поедает
भोगान्-भुङ्क्ते-न-नित्यशःbhogān-bhuṅkte-na-nityaśaḥнаслаждения вкушает не по мере
द्यूत-कर्म-रतः-नित्यम्dyūta-karma-rataḥ-nityamвсегда привержен игре в кости
चौर-कर्मणि-सस्पृहःcaura-karmaṇi-saspṛhaḥк воровскому делу жаден
गृहात्-द्रव्यम्-चोरयतिgṛhāt-dravyam-corayatiиз дому крадёт добро
वार्यमाणः-सः-कुप्यतिvāryamāṇaḥ-saḥ-kupyatiкогда его удерживают, гневается
पितरम्-मातरम्-च-एवpitaram-mātaram-ca-evaи отца, и мать
कुत्सते-च-दिने-दिनेkutsate-ca-dine-dineпоносит день за днём
द्रावकः-त्रासकः-च-एवdrāvakaḥ-trāsakaḥ-ca-evaразоритель и устрашитель
बहु-निष्ठुर-जल्पकःbahu-niṣṭhura-jalpakaḥмногословно суровый в речах
एवम्-उद्ग्राह्य-तत्-द्रव्यम्evam-udgrāhya-tat-dravyamтак взыскав то добро
सुखेन-परितिष्ठतिsukhena-paritiṣṭhatiспокойно пребывает
जात-कर्म-आदिभिः-बाल्येjāta-karma-ādibhiḥ-bālyeобрядами рождения и прочими, в детстве
द्रव्यम्-गृह्णाति-दारुणम्dravyam-gṛhṇāti-dāruṇamберёт добро жестоко
पुनः-विवाह-संयोगात्punaḥ-vivāha-saṃyogātвновь по случаю свадьбы
नाना-भेदैः-अनेकदाnānā-bhedaiḥ-anekadāразными способами, многократно
एवम्-संक्षीयते-द्रव्यम्evam-saṃkṣīyate-dravyamтак истощается добро
एवम्-एतत्-वदति-अपिevam-etat-vadati-apiи так же он говорит
गृह-क्षेत्र-आदिकम्-सर्वम्gṛha-kṣetra-ādikam-sarvamдом, поле и прочее — всё
मम-एव-हि-न-संशयःmama-eva-hi-na-saṃśayaḥтолько моё, нет сомнения
पितरम्-मातरम्-च-एवpitaram-mātaram-ca-evaи отца, и мать
हिनस्ति-एव-दिने-दिनेhinasti-eva-dine-dineбьёт день за днём
सु-दण्डैः-मुसलैः-च-एवsu-daṇḍaiḥ-musalaiḥ-ca-evaдобрыми палками и пестами
केश-उत्पाटैः-च-दारुणैःkeśa-utpāṭaiḥ-ca-dāruṇaiḥи жестокими выдираниями волос
मृते-तु-तस्मिन्-पितरिmṛte-tu-tasmin-pitariкогда же умер тот отец
मातरि-च-अति-निष्ठुरःmātari-ca-ati-niṣṭhuraḥи мать, весьма суров
निःस्नेहः-निष्ठुरः-च-एवniḥsnehaḥ-niṣṭhuraḥ-ca-evaбез любви и суров
जायते-न-अत्र-संशयःjāyate-na-atra-saṃśayaḥстановится, нет тут сомнения
श्राद्ध-कार्याणि-दानानिśrāddha-kāryāṇi-dānāniпоминальных обрядов, даров
न-करोति-सदा-एव-सःna-karoti-sadā-eva-saḥне совершает он никогда
एवम्-विधाः-प्रियाः-पुत्राःevam-vidhāḥ-priyāḥ-putrāḥтаковы бывают милые сыновья
भवन्ति-च-मही-पतेbhavanti-ca-mahī-pateо владыка земли
caи
तुtuже
naне
एवevaже
वाили
अपिapiже
हिhiведь
वैvaiпоистине
तथाtathāтакже
तत्tatто
इतिitiтак
अथathaзатем
caи
तुtuже
naне
एवevaже
वाили
अपिapiже
हिhiведь
वैvaiпоистине
तथाtathāтакже
तत्tatто
इतिitiтак
अथathaзатем
caи
तुtuже
naне
एवevaже
वाили
अपिapiже
हिhiведь
वैvaiпоистине
तथाtathāтакже
तत्tatто
इतिitiтак
अथathaзатем
caи
तुtuже
naне
एवevaже
वाили
अपिapiже
हिhiведь
वैvaiпоистине
तथाtathāтакже
तत्tatто
इतिitiтак
अथathaзатем
caи
तुtuже
naне
अनुवाद

«„Сына, связанного долгом, поведаю пред тобою: взяв у кого долг, кто уходит в смерть, — тот, давший деньги, став сыном, или братом, или отцом, или милой, обращается в облике друга, а внутри всегда порочен. Достоинства он вовсе не видит; он жесток, суров обличьем, говорит суровое слово, всегда среди своих. Сладкое да сладкое поедает, наслаждения вкушает не по мере, всегда привержен игре в кости, жаден к воровскому делу. Из дому крадёт добро; когда его удерживают, гневается; отца и мать поносит день за днём. Разоритель и устрашитель, многословно суровый в речах, — так взыскав то добро, спокойно пребывает. Обрядами рождения и прочими в детстве берёт он добро жестоко, и вновь по случаю свадьбы, разными способами, многократно. Так истощается добро, и так же он говорит: „Дом, поле и прочее — всё только моё, нет сомнения“. И отца, и мать бьёт день за днём добрыми палками, пестами и жестокими выдираниями волос. Когда же умер тот отец и мать — весьма суров, без любви и суров становится, нет тут сомнения; поминальных обрядов и даров не совершает он никогда. Таковы бывают милые сыновья, о владыка земли“.»

संस्करण

b1f47b5bda2c · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:49 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से