पद्मपुराण
The Dialogue of Yama and the Brahmin5.95.114-126
3194 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 5.95.114-126
देवनागरी

ये नर्मदायामिह शर्मदायां मज्जन्ति तुष्यन्ति च दर्शनेन । विधूय पापानि महेशलोकं गच्छन्ति ते तत्र चिरं रमन्ते
स्नाताश्चर्मण्वतीतीरे त्रिरात्रं नियता नराः । व्यासाश्रमे विशेषेण ते नरा नाकिनः स्मृताः
गङ्गाजले प्रयागे च केदारे पुष्करे तथा । व्यासाश्रमे प्रभासे च मृतास्ते विष्णुगामिनः
द्वारवत्यां कुरुक्षेत्रे योगाभ्यासेन वा मृताः । हरिरित्यक्षरं वक्त्रे येषां ते न पुनर्भवाः
त्रिरात्रमपि ये विप्र द्वारवत्यां पुरि स्थिताः । मज्जन्ति गोमतीतीरे धन्यास्ते केशवप्रियाः
नरनारायणावासे त्रिरात्रं ये समाश्रिताः । मर्त्यलोके च नन्दायां धन्यास्ते केशवप्रियाः
षण्मासमुषिता विप्र पुरुषोत्तमसन्निधौ । ते नूनमच्युतात्मानो दृष्टाः स्युरघहारिणः
अनेकजन्मार्जितपुण्यतो ये मज्जन्ति तोये मणिकर्णिकायाः । नमन्ति विश्वेशमवाप्य काशीं ते वै मयापीह भवन्ति वन्द्याः
पूजयित्वा हरिं ये तु भूमौ दर्भतिलैः सह । तिलान्विकीर्य लोहञ्च दत्त्वा धेनुं पयस्विनीम्
ये मृता विधिवद्विप्र ते नराः स्वर्गगामिनः
उत्पाद्य पुत्रान्संस्थाप्य पितृपैतामहे पदे । निर्ममा निरहङ्कारा ये मृतास्तेऽपि नाकिनः
स्तैन्यान्निवृत्ताः सततं सन्तुष्टाः स्वधनेन च । स्वभाग्येनोपजीवन्ति ते नराः स्वर्गगामिनः
श्लक्ष्णां वाणीं निराबाधां मधुरां पापवर्जिताम् । स्वागतेनाभिभाषन्ते ते नराः स्वर्गगामिनः

लिप्यंतरण (IAST)

ye narmadāyāmiha śarmadāyāṃ majjanti tuṣyanti ca darśanena | vidhūya pāpāni maheśalokaṃ gacchanti te tatra ciraṃ ramante
snātāścarmaṇvatītīre trirātraṃ niyatā narāḥ | vyāsāśrame viśeṣeṇa te narā nākinaḥ smṛtāḥ
gaṅgājale prayāge ca kedāre puṣkare tathā | vyāsāśrame prabhāse ca mṛtāste viṣṇugāminaḥ
dvāravatyāṃ kurukṣetre yogābhyāsena vā mṛtāḥ | harirityakṣaraṃ vaktre yeṣāṃ te na punarbhavāḥ
trirātramapi ye vipra dvāravatyāṃ puri sthitāḥ | majjanti gomatītīre dhanyāste keśavapriyāḥ
naranārāyaṇāvāse trirātraṃ ye samāśritāḥ | martyaloke ca nandāyāṃ dhanyāste keśavapriyāḥ
ṣaṇmāsamuṣitā vipra puruṣottamasannidhau | te nūnamacyutātmāno dṛṣṭāḥ syuraghahāriṇaḥ
anekajanmārjitapuṇyato ye majjanti toye maṇikarṇikāyāḥ | namanti viśveśamavāpya kāśīṃ te vai mayāpīha bhavanti vandyāḥ
pūjayitvā hariṃ ye tu bhūmau darbhatilaiḥ saha | tilānvikīrya lohañca dattvā dhenuṃ payasvinīm
ye mṛtā vidhivadvipra te narāḥ svargagāminaḥ
utpādya putrānsaṃsthāpya pitṛpaitāmahe pade | nirmamā nirahaṅkārā ye mṛtāste'pi nākinaḥ
stainyānnivṛttāḥ satataṃ santuṣṭāḥ svadhanena ca | svabhāgyenopajīvanti te narāḥ svargagāminaḥ
ślakṣṇāṃ vāṇīṃ nirābādhāṃ madhurāṃ pāpavarjitām | svāgatenābhibhāṣante te narāḥ svargagāminaḥ

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
ये-नर्मदायाम्-इह-शर्म-दायाम्ye-narmadāyām-iha-śarma-dāyāmкто здесь, в Нармаде, дарующей отраду
मज्जन्ति-तुष्यन्ति-च-दर्शनेनmajjanti-tuṣyanti-ca-darśanenaпогружается и радуется от лицезрения
विधूय-पापानि-महेश-लोकम्vidhūya-pāpāni-maheśa-lokamстряхнув грехи, в мир Махеши
गच्छन्ति-ते-तत्र-चिरम्-रमन्तेgacchanti-te-tatra-ciram-ramanteидут они и там долго наслаждаются
स्नाताः-चर्मण्वती-तीरेsnātāḥ-carmaṇvatī-tīreомывшиеся на берегу Чарманвати
त्रि-रात्रम्-नियताः-नराःtri-rātram-niyatāḥ-narāḥтри ночи, обузданные люди
व्यास-आश्रमे-विशेषेणvyāsa-āśrame-viśeṣeṇaв обители Вьясы особо
ते-नराः-नाकिनः-स्मृताःte-narāḥ-nākinaḥ-smṛtāḥте люди помянуты небожителями
गङ्गा-जले-प्रयागे-चgaṅgā-jale-prayāge-caв воде Ганги и в Праяге
केदारे-पुष्करे-तथाkedāre-puṣkare-tathāв Кедаре, а также в Пушкаре
व्यास-आश्रमे-प्रभासे-चvyāsa-āśrame-prabhāse-caв обители Вьясы и в Прабхасе
मृताः-ते-विष्णु-गामिनःmṛtāḥ-te-viṣṇu-gāminaḥумершие идут к Вишну
द्वारवत्याम्-कुरुक्षेत्रेdvāravatyām-kurukṣetreв Двараке, на Курукшетре
योग-अभ्यासेन-वा-मृताःyoga-abhyāsena-vā-mṛtāḥили упражнением в йоге умершие
हरिः-इति-अक्षरम्-वक्त्रेhariḥ-iti-akṣaram-vaktreу кого слово «Хари» в устах
येषाम्-ते-न-पुनः-भवाःyeṣām-te-na-punaḥ-bhavāḥу тех нет нового рождения
त्रि-रात्रम्-अपि-ये-विप्रtri-rātram-api-ye-vipraхотя бы три ночи, о брахман
द्वारवत्याम्-पुरि-स्थिताःdvāravatyām-puri-sthitāḥв граде Двараке пробывшие
मज्जन्ति-गोमती-तीरेmajjanti-gomatī-tīreпогружаются на берегу Гомати
धन्याः-ते-केशव-प्रियाःdhanyāḥ-te-keśava-priyāḥсчастливы они, милые Кешаве
नर-नारायण-आवासेnara-nārāyaṇa-āvāseв обители Нары и Нараяны
त्रि-रात्रम्-ये-समाश्रिताःtri-rātram-ye-samāśritāḥтри ночи кто прибегает
मर्त्य-लोके-च-नन्दायाम्martya-loke-ca-nandāyāmи в мире смертных, в Нанде
धन्याः-ते-केशव-प्रियाःdhanyāḥ-te-keśava-priyāḥсчастливы они, милые Кешаве
षण्-मासम्-उषिताः-विप्रṣaṇ-māsam-uṣitāḥ-vipraшесть месяцев прожившие, о брахман
पुरुषोत्तम-सन्निधौpuruṣottama-sannidhauвблизи Пурушоттамы
ते-नूनम्-अच्युत-आत्मानःte-nūnam-acyuta-ātmānaḥони воистину с душою в Ачьюте
दृष्टाः-स्युः-अघ-हारिणःdṛṣṭāḥ-syuḥ-agha-hāriṇaḥузренные, да будут уносящими грех
अनेक-जन्म-आर्जित-पुण्यतः-येaneka-janma-ārjita-puṇyataḥ-yeпо заслуге, накопленной многими рождениями, кто
मज्जन्ति-तोये-मणिकर्णिकायाःmajjanti-toye-maṇikarṇikāyāḥпогружается в воду Маникарники
नमन्ति-विश्व-ईशम्-अवाप्य-काशीम्namanti-viśva-īśam-avāpya-kāśīmчтит владыку вселенной, достигнув Каши
ते-वै-मया-अपि-इह-भवन्ति-वन्द्याःte-vai-mayā-api-iha-bhavanti-vandyāḥте и мною здесь бывают чтимы
पूजयित्वा-हरिम्-ये-तुpūjayitvā-harim-ye-tuкто, почтив Хари
भूमौ-दर्भ-तिलैः-सहbhūmau-darbha-tilaiḥ-sahaна земле, с травою дарбха и кунжутом
तिलान्-विकीर्य-लोहम्-चtilān-vikīrya-loham-caрассыпав кунжут и железо
दत्त्वा-धेनुम्-पयस्विनीम्dattvā-dhenum-payasvinīmдав дойную корову
ये-मृताः-विधि-वत्-विप्रye-mṛtāḥ-vidhi-vat-vipraкто умер по уставу, о брахман
ते-नराः-स्वर्ग-गामिनःte-narāḥ-svarga-gāminaḥте люди идут в небо
उत्पाद्य-पुत्रान्-संस्थाप्यutpādya-putrān-saṃsthāpyaродив сынов и утвердив
पितृ-पैतामहे-पदेpitṛ-paitāmahe-padeв отчем и дедовском положении
निर्ममाः-निरहङ्काराःnirmamāḥ-nirahaṅkārāḥбез собственности, без самости
ये-मृताः-ते-अपि-नाकिनःye-mṛtāḥ-te-api-nākinaḥкто умер, и те небожители
स्तैन्यात्-निवृत्ताः-सततम्stainyāt-nivṛttāḥ-satatamот воровства отвратившиеся постоянно
सन्तुष्टाः-स्व-धनेन-चsantuṣṭāḥ-sva-dhanena-caдовольные своим достатком
स्व-भाग्येन-उपजीवन्तिsva-bhāgyena-upajīvantiсвоею долею живущие
ते-नराः-स्वर्ग-गामिनःte-narāḥ-svarga-gāminaḥте люди идут в небо
श्लक्ष्णाम्-वाणीम्-निराबाधाम्ślakṣṇām-vāṇīm-nirābādhāmмягкую речь, безобидную
मधुराम्-पाप-वर्जिताम्madhurām-pāpa-varjitāmсладкую, чуждую греха
स्वागतेन-अभिभाषन्तेsvāgatena-abhibhāṣanteприветствием обращают
ते-नराः-स्वर्ग-गामिनःte-narāḥ-svarga-gāminaḥте люди идут в небо
caи
तुtuже
naне
एवevaже
वाили
अपिapiже
हिhiведь
वैvaiпоистине
तथाtathāтакже
तत्tatто
इतिitiтак
अथathaзатем
caи
तुtuже
naне
एवevaже
वाили
अपिapiже
हिhiведь
वैvaiпоистине
तथाtathāтакже
तत्tatто
इतिitiтак
अथathaзатем
caи
तुtuже
naне
एवevaже
वाили
अपिapiже
हिhiведь
वैvaiпоистине
तथाtathāтакже
तत्tatто
इतिitiтак
अथathaзатем
caи
तुtuже
naне
एवevaже
वाили
अपिapiже
हिhiведь
वैvaiпоистине
तथाtathāтакже
तत्tatто
इतिitiтак
अथathaзатем
caи
तुtuже
naне
एवevaже
वाили
अपिapiже
हिhiведь
वैvaiпоистине
तथाtathāтакже
तत्tatто
इतिitiтак
अथathaзатем
caи
तुtuже
naне
एवevaже
वाили
अपिapiже
अनुवाद

«„Кто здесь, в Нармаде, дарующей отраду, погружается и радуется от лицезрения, — стряхнув грехи, идут они в мир Махеши и там долго наслаждаются. Омывшиеся три ночи на берегу Чарманвати, обузданные люди, особо в обители Вьясы, — те помянуты небожителями. В воде Ганги, в Праяге, в Кедаре, в Пушкаре, в обители Вьясы и в Прабхасе умершие идут к Вишну. В Двараке, на Курукшетре или умершие упражнением в йоге, у кого слово „Хари“ в устах, — у тех нет нового рождения. Хотя бы три ночи, о брахман, пробывшие в граде Двараке и погружающиеся на берегу Гомати, — счастливы они, милые Кешаве. Кто три ночи прибегает к обители Нары и Нараяны и в мире смертных к Нанде, — счастливы они, милые Кешаве. Шесть месяцев прожившие вблизи Пурушоттамы, о брахман, — они воистину с душою в Ачьюте: узренные, да будут уносящими грех. Кто по заслуге, накопленной многими рождениями, погружается в воду Маникарники и, достигнув Каши, чтит владыку вселенной, — те и мною здесь бывают чтимы. Кто, почтив Хари на земле с травою дарбха и кунжутом, рассыпав кунжут и железо и дав дойную корову, умер по уставу, о брахман, — те люди идут в небо. Кто, родив сынов и утвердив их в отчем и дедовском положении, без собственности и без самости умер, — и те небожители. Постоянно отвратившиеся от воровства, довольные своим достатком, живущие своею долею, — те люди идут в небо. Мягкую речь, безобидную, сладкую, чуждую греха, обращающие в приветствии, — те люди идут в небо“.»

संस्करण

ebadd57cc561 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:50 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से