देवतानां निवासार्थं रत्नसानुं महागिरिम् । सृष्टवान्पृथिवीमध्ये जाम्बूनदसमुज्ज्वलम् ॥
मन्दरं चरमं चैव त्रिकूटमुदयाचलम् । अन्यांश्च पर्वतांश्चैव सृष्टवान्विविधानपि ॥
लोकालोकस्ततश्चैव तन्मध्ये सप्त सागराः । सप्तद्वीपाश्च विप्रेन्द्र परमेशः स्वयम्भुवा ॥
जम्बूद्वीपो द्विजश्रेष्ठ द्वीपश्च प्लक्षसञ्ज्ञितः । विज्ञेयो द्विगुणस्तस्माच्छाल्मलो द्विगुणस्ततः ॥
ते च प्लक्षादयो द्वीपाः सर्वभागसमन्विताः । समस्तगुणसंयुक्ता देवदेवर्षिभूषिताः ॥
सप्तद्वीपा इमे विप्र सप्तसागरवेष्टिताः । तेषां नामानि वक्ष्यामि सागराणां निशामय ॥
लवणेक्षुसुरासर्पिर्दधिदुग्धजलान्तकाः । एते समुद्रा देवर्षे पूर्वस्माच्च परः परः ॥
devatānāṃ nivāsārthaṃ ratnasānuṃ mahāgirim | sṛṣṭavānpṛthivīmadhye jāmbūnadasamujjvalam ||
mandaraṃ caramaṃ caiva trikūṭamudayācalam | anyāṃśca parvatāṃścaiva sṛṣṭavānvividhānapi ||
lokālokastataścaiva tanmadhye sapta sāgarāḥ | saptadvīpāśca viprendra parameśaḥ svayambhuvā ||
jambūdvīpo dvijaśreṣṭha dvīpaśca plakṣasañjñitaḥ | vijñeyo dviguṇastasmācchālmalo dviguṇastataḥ ||
te ca plakṣādayo dvīpāḥ sarvabhāgasamanvitāḥ | samastaguṇasaṃyuktā devadevarṣibhūṣitāḥ ||
saptadvīpā ime vipra saptasāgaraveṣṭitāḥ | teṣāṃ nāmāni vakṣyāmi sāgarāṇāṃ niśāmaya ||
lavaṇekṣusurāsarpirdadhidugdhajalāntakāḥ | ete samudrā devarṣe pūrvasmācca paraḥ paraḥ ||
Ради обитания божеств он сотворил посреди земли великую гору с самоцветными склонами, сияющую золотом джамбунада; Мандару, Чараму, Трикуту, гору Восхода — и иные разные горы сотворил он. Затем Локалока, а посреди них семь морей и семь двип, о владыка брахманов, — высший Владыка Самосущим. Джамбудвипа, о лучший из дваждырождённых, и двипа, именуемая Плакша, — она должна быть понята вдвое большею; Шалмала — вдвое больше той. И те двипы, Плакша и прочие, наделены всеми частями, соединены со всеми достоинствами, украшены богами и божественными провидцами. Эти семь двип, о брахман, опоясаны семью морями; поведаю их имена — внимай морям: соль, тростниковый сок, хмельное, топлёное масло, простокваша, молоко и вода напоследок. Эти моря, о божественный провидец, — каждое следующее за предыдущим.
a4ac86af725f · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:14:08 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Мир описан не как ландшафт, а как порядок, где каждое следующее вдвое больше предыдущего. Устроен он не по прихоти — по счёту.