ततस् त्रिशङ्कोर् वचनं श्रुत्वा क्रोधसमन्वितम् । ऋषिपुत्रशतं राम राजानम् इदम् अब्रवीत् ॥
प्रत्याख्यातो ऽसि दुर्बुद्धे गुरुणा सत्यवादिना । तं कथं समतिक्रम्य शाखान्तरम् उपेयिवान् ॥
इक्ष्वाकूणां हि सर्वेषां पुरोधाः परमा गतिः । न चातिक्रमितुं शक्यं वचनं सत्यवादिनः ॥
अशक्यम् इति चोवाच वसिष्ठो भगवान् ऋषिः । तं वयं वै समाहर्तुं क्रतुं शक्ताः कथं तव ॥
बालिशस् त्वं नरश्रेष्ठ गम्यतां स्वपुरं पुनः । याजने भगवाञ् शक्तस् त्रैलोक्यस्यापि पार्थिव ॥
तेषां तद्वचनं श्रुत्वा क्रोधपर्याकुलाक्षरम् । स राजा पुनर् एवैतान् इदं वचनम् अब्रवीत् ॥
प्रत्याख्यातो ऽस्मि गुरुणा गुरुपुत्रैस् तथैव च । अन्यां गतिं गमिष्यामि स्वस्ति वो ऽस्तु तपोधनाः ॥
ऋषिपुत्रास् तु तच् छ्रुत्वा वाक्यं घोराभिसंहितम् । शेपुः परमसंक्रुद्धाश् चण्डालत्वं गमिष्यसि । एवम् उक्त्वा महात्मानो विविशुस् ते स्वम् आश्रमम् ॥
tatas triśaṅkor vacanaṃ śrutvā krodhasamanvitam | ṛṣiputraśataṃ rāma rājānam idam abravīt ||
pratyākhyāto 'si durbuddhe guruṇā satyavādinā | taṃ kathaṃ samatikramya śākhāntaram upeyivān ||
ikṣvākūṇāṃ hi sarveṣāṃ purodhāḥ paramā gatiḥ | na cātikramituṃ śakyaṃ vacanaṃ satyavādinaḥ ||
aśakyam iti covāca vasiṣṭho bhagavān ṛṣiḥ | taṃ vayaṃ vai samāhartuṃ kratuṃ śaktāḥ kathaṃ tava ||
bāliśas tvaṃ naraśreṣṭha gamyatāṃ svapuraṃ punaḥ | yājane bhagavāñ śaktas trailokyasyāpi pārthiva ||
teṣāṃ tadvacanaṃ śrutvā krodhaparyākulākṣaram | sa rājā punar evaitān idaṃ vacanam abravīt ||
pratyākhyāto 'smi guruṇā guruputrais tathaiva ca | anyāṃ gatiṃ gamiṣyāmi svasti vo 'stu tapodhanāḥ ||
ṛṣiputrās tu tac chrutvā vākyaṃ ghorābhisaṃhitam | śepuḥ paramasaṃkruddhāś caṇḍālatvaṃ gamiṣyasi | evam uktvā mahātmāno viviśus te svam āśramam ||
О Рама, услышав речь Тришанку, исполненную гнева, сотня сыновей риши сказала царю: «О неразумный, правдивый гуру отказал тебе. Как же ты, переступив через него, пришёл к другой ветви? Для всех Икшваку пурохита — высшее прибежище, и слово говорящего истину нельзя нарушить. Почтенный риши Васиштха сказал: “Это невозможно”. Как же мы можем совершить для тебя эту жертву? О лучший из людей, ты ребячлив; возвращайся в свой город. О земной царь, почтенный Васиштха способен провести жертву даже для трёх миров». Услышав их слова, чьи слоги были взволнованы гневом, царь снова сказал им: «Мне отказал гуру, и точно так же мне отказали сыновья гуру. Я пойду к иному прибежищу. Благо вам, о богатые тапасом». Услышав эти зловещие слова, сыновья риши, крайне разгневанные, прокляли его: «Ты станешь чандалой». Сказав так, великие души удалились в свой ашрам.
64cf2b792da9 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Сыновья Васиштхи защищают авторитет гуру, но их гнев превращает отказ в проклятие. Тришанку, вместо смиренного принятия, объявляет поиск другого пути, и конфликт сразу становится духовно опасным.