रामायण
Проклятие Рамбхи1.63.1-6
266 / 2464
रामायण · 1.63.1-6
देवनागरी

सुरकार्यम् इदं रम्भे कर्तव्यं सुमहत् त्वया । लोभनं कौशिकस्येह काममोहसमन्वितम् ॥
तथोक्ता साप्सरा राम सहस्राक्षेण धीमता । व्रीडिता प्राञ्जलिर् भूत्वा प्रत्युवाच सुरेश्वरम् ॥
अयं सुरपते घोरो विश्वामित्रो महामुनिः । क्रोधम् उत्स्रक्ष्यते घोरं मयि देव न संशयः । ततो हि मे भयं देव प्रसादं कर्तुम् अर्हसि ॥
ताम् उवाच सहस्राक्षो वेपमानां कृताञ्जलिम् । मा भैषि रम्भे भद्रं ते कुरुष्व मम शासनम् ॥
कोकिलो हृदयग्राही माधवे रुचिरद्रुमे । अहं कन्दर्पसहितः स्थास्यामि तव पार्श्वतः ॥
त्वं हि रूपं बहुगुणं कृत्वा परमभास्वरम् । तम् ऋषिं कौशिकं रम्भे भेदयस्व तपस्विनम् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

surakāryam idaṃ rambhe kartavyaṃ sumahat tvayā | lobhanaṃ kauśikasyeha kāmamohasamanvitam ||
tathoktā sāpsarā rāma sahasrākṣeṇa dhīmatā | vrīḍitā prāñjalir bhūtvā pratyuvāca sureśvaram ||
ayaṃ surapate ghoro viśvāmitro mahāmuniḥ | krodham utsrakṣyate ghoraṃ mayi deva na saṃśayaḥ | tato hi me bhayaṃ deva prasādaṃ kartum arhasi ||
tām uvāca sahasrākṣo vepamānāṃ kṛtāñjalim | mā bhaiṣi rambhe bhadraṃ te kuruṣva mama śāsanam ||
kokilo hṛdayagrāhī mādhave ruciradrume | ahaṃ kandarpasahitaḥ sthāsyāmi tava pārśvataḥ ||
tvaṃ hi rūpaṃ bahuguṇaṃ kṛtvā paramabhāsvaram | tam ṛṣiṃ kauśikaṃ rambhe bhedayasva tapasvinam ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
सुरकार्यम्surakāryamдело богов; задача девов
इदम्idamэто; данное
रम्भेrambheо Рамбха; Рамбха
कर्तव्यम्kartavyamдолжно быть сделано; надлежит выполнить
सुमहत्sumahatочень великое; чрезвычайно важное
त्वयाtvayāтобой; именно тебе
लोभनम्lobhanamсоблазнение; очарование
कौशिकस्यkauśikasyaКаушики; Вишвамитры
इहihaздесь; в этом месте
काममोहसमन्वितम्kāmamohasamanvitamсоединённое с помрачением страсти; исполненное любовного обольщения
तथाtathāтак; таким образом
उक्ताuktāсказанная; когда ей сказали
साта; она
अप्सराapsarāапсара; небесная дева
रामrāmaо Рама; Рама
सहस्राक्षेणsahasrākṣeṇaТысячеоким; Индрой
धीमताdhīmatāразумным; мудрым
व्रीडिताvrīḍitāсмущённая; пристыженная
प्राञ्जलिःprāñjaliḥсо сложенными ладонями; почтительно сложив руки
भूत्वाbhūtvāстав; будучи
प्रत्युवाचpratyuvācaответила; сказала в ответ
सुरेश्वरम्sureśvaramвладыке богов; господу девов
अयम्ayamэтот; он
सुरपतेsurapateо владыка богов; господин девов
घोरःghoraḥгрозный; страшный
विश्वामित्रःviśvāmitraḥВишвамитра; мудрец Вишвамитра
महामुनिःmahāmuniḥвеликий муни; великий мудрец
क्रोधम्krodhamгнев; ярость
उत्स्रक्ष्यतेutsrakṣyateизольёт; выпустит
घोरम्ghoramгрозный; ужасный
मयिmayiна меня; во мне
देवdevaо бог; господин
naнет; не
संशयःsaṃśayaḥсомнения; сомнение
ततःtataḥпоэтому; оттого
हिhiведь; поистине
मेmeу меня; для меня
भयम्bhayamстрах; опасение
देवdevaо бог; господин
प्रसादम्prasādamмилость; защиту
कर्तुम्kartumоказать; сделать
अर्हसिarhasiты должен; будь добр
ताम्tāmей; к ней
उवाचuvācaсказал; произнёс
सहस्राक्षःsahasrākṣaḥТысячеокий; Индра
वेपमानाम्vepamānāmдрожащую; трепещущую
कृताञ्जलिम्kṛtāñjalimсо сложенными ладонями; почтительно сложившую руки
माне; не надо
भैषिbhaiṣiбойся; страшись
रम्भेrambheо Рамбха; Рамбха
भद्रम्bhadramблаго; благословение
तेteтебе; для тебя
कुरुष्वkuruṣvaисполни; сделай
ममmamaмоё; мне
शासनम्śāsanamповеление; приказ
कोकिलःkokilaḥкукушка; кокила
हृदयग्राहीhṛdayagrāhīпленяющая сердце; захватывающая ум
माधवेmādhaveв весеннем месяце Мадхава; в пору весны
रुचिरद्रुमेruciradrumeна прекрасном дереве; среди красивых деревьев
अहम्ahamя; именно я
कन्दर्पसहितःkandarpasahitaḥвместе с Камой; с богом любви
स्थास्यामिsthāsyāmiбуду стоять; останусь
तवtavaтвоей; у тебя
पार्श्वतःpārśvataḥсбоку; рядом
त्वम्tvamты; именно ты
हिhiведь; поистине
रूपम्rūpamоблик; красоту
बहुगुणम्bahuguṇamмного превосходящую; умноженную многими качествами
कृत्वाkṛtvāсделав; приняв
परमभास्वरम्paramabhāsvaramпредельно сияющим; чрезвычайно блистательным
तम्tamтого; этого
ऋषिम्ṛṣimриши; мудреца
कौशिकम्kauśikamКаушику; Вишвамитру
रम्भेrambheо Рамбха; Рамбха
भेदयस्वbhedayasvaсломай; поколебли
तपस्विनम्tapasvinamподвижника; аскета
अनुवाद

Индра сказал: «О Рамбха, тебе надлежит выполнить это великое дело богов: здесь нужно соблазнить Каушику, погрузив его в помрачение страсти». Когда разумный Тысячеокий сказал ей так, о Рама, апсара смущённо сложила ладони и ответила владыке богов: «О владыка богов, этот великий муни Вишвамитра грозен. Нет сомнения, о бог, что он изольёт на меня страшный гнев. Поэтому я боюсь; будь добр, окажи мне защиту». Тысячеокий сказал дрожащей Рамбхе, стоявшей со сложенными ладонями: «Не бойся, Рамбха, благо тебе. Исполни моё повеление. Кукушка, пленяющая сердце, будет петь весной среди прекрасных деревьев, а я вместе с Камой останусь рядом с тобой. Прими облик, умноженный многими качествами и предельно сияющий, и поколебли этого подвижника, риши Каушику».

संस्करण

7c2112de1ba4 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से