रामायण
Рама отправляется во дворец Дашаратхи2.14.18-23
372 / 2464
रामायण · 2.14.18-23
देवनागरी

स सर्वान् अर्थिनो दृष्ट्वा समेत्य प्रतिनन्द्य च । ततः पावकसंकाशम् आरुरोह रथोत्तमम् ॥
मुष्णन्तम् इव चक्षूंषि प्रभया हेमवर्चसं । करेणुशिशुकल्पैश् च युक्तं परमवाजिभिः ॥
हरियुक्तं सहस्राक्षो रथम् इन्द्र इवाशुगम् । प्रययौ तूर्णम् आस्थाय राघवो ज्वलितः श्रिया ॥
स पर्जन्य इवाकाशे स्वनवान् अभिनादयन् । निकेतान् निर्ययौ श्रीमान् महाभ्राद् इव चन्द्रमाः ॥
छत्रचामरपाणिस् तु लक्ष्मणो राघवानुजः । जुगोप भ्रातरं भ्राता रथम् आस्थाय पृष्ठतः ॥
ततो हलहलाशब्दस् तुमुलः समजायत । तस्य निष्क्रममाणस्य जनौघस्य समन्ततः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

sa sarvān arthino dṛṣṭvā sametya pratinandya ca | tataḥ pāvakasaṃkāśam āruroha rathottamam ||
muṣṇantam iva cakṣūṃṣi prabhayā hemavarcasaṃ | kareṇuśiśukalpaiś ca yuktaṃ paramavājibhiḥ ||
hariyuktaṃ sahasrākṣo ratham indra ivāśugam | prayayau tūrṇam āsthāya rāghavo jvalitaḥ śriyā ||
sa parjanya ivākāśe svanavān abhinādayan | niketān niryayau śrīmān mahābhrād iva candramāḥ ||
chatracāmarapāṇis tu lakṣmaṇo rāghavānujaḥ | jugopa bhrātaraṃ bhrātā ratham āsthāya pṛṣṭhataḥ ||
tato halahalāśabdas tumulaḥ samajāyata | tasya niṣkramamāṇasya janaughasya samantataḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
सःsaḥон; тот
सर्वान्sarvānвсех; каждого
अर्थिनःarthinaḥпросителей; желающих помощи
दृष्ट्वाdṛṣṭvāувидев; заметив
समेत्यsametyaподойдя; встретив
प्रतिनन्द्यpratinandyaпоприветствовав; ответив радостью
caи; также
ततःtataḥзатем; после этого
पावकसंकाशम्pāvakasaṃkāśamподобную огню; сияющую как пламя
आरुरोहārurohaвзошёл; поднялся
रथोत्तमम्rathottamamлучшую колесницу; превосходную колесницу
मुष्णन्तम् इवmuṣṇantam ivaсловно похищающую; как будто крадущую
चक्षूंषिcakṣūṃṣiглаза; зрение
प्रभयाprabhayāсиянием; блеском
हेमवर्चसंhemavarcasaṃзолотоблесную; с золотым сиянием
करेणुशिशुकल्पैःkareṇuśiśukalpaiḥподобными молодым слонам; сильными как слонята
caи; также
युक्तम्yuktamзапряжённую; соединённую
परमवाजिभिःparamavājibhiḥлучшими конями; превосходными скакунами
हरियुक्तम्hariyuktamзапряжённую булаными конями; с рыжеватыми конями
सहस्राक्षःsahasrākṣaḥтысячеокий; Индра
रथम्rathamколесницу; повозку
इन्द्रः इवindraḥ ivaкак Индра; словно владыка богов
आशुगम्āśugamбыстроходную; стремительную
प्रययौprayayauотправился; поехал
तूर्णम्tūrṇamбыстро; стремительно
आस्थायāsthāyaвзойдя; заняв
राघवःrāghavaḥРагхава; Рама
ज्वलितःjvalitaḥсияющий; пылающий
श्रियाśriyāславой; красотой
सःsaḥон; тот
पर्जन्यः इवparjanyaḥ ivaкак грозовая туча; словно облако дождя
आकाशेākāśeв небе; на небосводе
स्वनवान्svanavānзвучный; громогласный
अभिनादयन्abhinādayanнаполняя звуком; оглашая
निकेतात्niketātиз жилища; из дворца
निर्ययौniryayauвышел; выехал
श्रीमान्śrīmānпрекрасный; сияющий великолепием
महाभ्रात् इवmahābhrāt ivaиз великого облака; словно из огромной тучи
चन्द्रमाःcandramāḥлуна; месяц
छत्रचामरपाणिःchatracāmarapāṇiḥс зонтом и чамарой в руках; держа зонт и опахало
तुtuже; именно
लक्ष्मणःlakṣmaṇaḥЛакшмана; царевич Лакшмана
राघवानुजःrāghavānujaḥмладший брат Рагхавы; следующий за Рамой
जुगोपjugopaохранял; защищал
भ्रातरम्bhrātaramбрата; своего брата
भ्राताbhrātāбрат; как брат
रथम्rathamколесницу; повозку
आस्थायāsthāyaзаняв; взойдя на
पृष्ठतःpṛṣṭhataḥсзади; позади
ततःtataḥзатем; тогда
हलहलाशब्दःhalahalāśabdaḥгулкий шум; громкий возглас
तुमुलःtumulaḥоглушительный; сильный
समजायतsamajāyataвозник; поднялся
तस्यtasyaего; при его
निष्क्रममाणस्यniṣkramamāṇasyaвыходящего; выезжающего
जनौघस्यjanaughasyaтолпы людей; людского потока
समन्ततःsamantataḥсо всех сторон; отовсюду
अनुवाद

Рама увидел всех просителей, подошёл к ним и приветливо ответил каждому, а затем взошёл на превосходную колесницу, сиявшую как огонь и золотом своим будто похищавшую взоры. Она была запряжена лучшими конями, сильными как молодые слоны, и Рагхава, сияя красотой, быстро поехал на ней, словно Индра на своей стремительной колеснице. Звучный, как грозовая туча в небе, прекрасный Рама выехал из дворца, словно луна выходит из огромного облака. Лакшмана, младший брат Рагхавы, с зонтом и опахалом в руках ехал сзади на колеснице и охранял брата как брат. Когда Рама выезжал, со всех сторон людского потока поднялся оглушительный радостный шум.

संस्करण

6dd9a02df63d · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से