रामायण
Рама принимает Ситу спутницей в изгнании2.27.1-9
421 / 2464
रामायण · 2.27.1-9
देवनागरी

सान्त्व्यमाना तु रामेण मैथिली जनकात्मजा । वनवासनिमित्ताय भर्तारम् इदम् अब्रवीत् ॥
सा तम् उत्तमसंविग्ना सीता विपुलवक्षसं । प्रणयाच् चाभिमानाच् च परिचिक्षेप राघवम् ॥
किं त्वामन्यत वैदेहः पिता मे मिथिलाधिपः । राम जामातरं प्राप्य स्त्रियं पुरुषविग्रहम् ॥
अनृतं बललोको ऽयम् अज्ञानाद् यद् धि वक्ष्यति । तेजो नास्ति परं रामे तपतीव दिवाकरे ॥
किं हि कृत्वा विषण्णस् त्वं कुतो वा भयम् अस्ति ते । यत् परित्यक्तुकामस् त्वं माम् अनन्यपरायणाम् ॥
द्युमत्सेनसुतं वीर सत्यवन्तम् अनुव्रताम् । सावित्रीम् इव मां विद्धि त्वम् आत्मवशवर्तिनीम् ॥
न त्व् अहं मनसाप्य् अन्यं द्रष्टास्मि त्वदृते ऽनघ । त्वया राघव गच्छेयं यथान्या कुलपांसनी ॥
स्वयं तु भार्यां कौमारीं चिरम् अध्युषितां सतीम् । शैलूष इव मां राम परेभ्यो दातुम् इच्छसि ॥
स माम् अनादाय वनं न त्वं प्रस्थातुम् अर्हसि । तपो वा यदि वारण्यं स्वर्गो वा स्यात् सह त्वया ॥

लिप्यंतरण (IAST)

sāntvyamānā tu rāmeṇa maithilī janakātmajā | vanavāsanimittāya bhartāram idam abravīt ||
sā tam uttamasaṃvignā sītā vipulavakṣasaṃ | praṇayāc cābhimānāc ca paricikṣepa rāghavam ||
kiṃ tvāmanyata vaidehaḥ pitā me mithilādhipaḥ | rāma jāmātaraṃ prāpya striyaṃ puruṣavigraham ||
anṛtaṃ balaloko 'yam ajñānād yad dhi vakṣyati | tejo nāsti paraṃ rāme tapatīva divākare ||
kiṃ hi kṛtvā viṣaṇṇas tvaṃ kuto vā bhayam asti te | yat parityaktukāmas tvaṃ mām ananyaparāyaṇām ||
dyumatsenasutaṃ vīra satyavantam anuvratām | sāvitrīm iva māṃ viddhi tvam ātmavaśavartinīm ||
na tv ahaṃ manasāpy anyaṃ draṣṭāsmi tvadṛte 'nagha | tvayā rāghava gaccheyaṃ yathānyā kulapāṃsanī ||
svayaṃ tu bhāryāṃ kaumārīṃ ciram adhyuṣitāṃ satīm | śailūṣa iva māṃ rāma parebhyo dātum icchasi ||
sa mām anādāya vanaṃ na tvaṃ prasthātum arhasi | tapo vā yadi vāraṇyaṃ svargo vā syāt saha tvayā ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
सान्त्व्यमाना तुsāntvyamānā tuутешаемая же; когда её успокаивали
रामेणrāmeṇaРамой; со стороны Рамы
मैथिलीmaithilīМайтхили; дочь Митхилы
जनकात्मजाjanakātmajāдочь Джанаки; дочь царя Джанаки
वनवासनिमित्तायvanavāsanimittāyaпо поводу лесной жизни; из-за изгнания в лес
भर्तारम्bhartāramмужу; супругу
इदम् अब्रवीत्idam abravītэто сказала; так произнесла
साона; та
तम्tamего; того
उत्तमसंविग्नाuttamasaṃvignāкрайне встревоженная; сильно потрясённая
सीताsītāСита; царевна Сита
विपुलवक्षसम्vipulavakṣasamширокогрудого; с широкой грудью
प्रणयात् चpraṇayāt caи от любви; из близости
अभिमानात् चabhimānāt caи от гордого чувства; от обиды достоинства
परिचिक्षेपparicikṣepaупрекнула; резко обратилась
राघवम्rāghavamк Рагхаве; Раму
किम्kimчто; как
त्वाम्tvāmтебя; о тебе
अन्यतanyataсчитал; думал
वैदेहःvaidehaḥВайдеха; царь Видехи
पिता मेpitā meмой отец; отец мой
मिथिलाधिपःmithilādhipaḥвладыка Митхилы; царь Митхилы
रामrāmaо Рама; Рама
जामातरम् प्राप्यjāmātaram prāpyaполучив зятя; обретя тебя как зятя
स्त्रियम्striyamженщину; женственное существо
पुरुषविग्रहम्puruṣavigrahamв мужском облике; с видом мужчины
अनृतम्anṛtamложно; неправда
बललोकः अयम्balalokaḥ ayamэтот простой народ; люди простого мнения
अज्ञानात्ajñānātпо неведению; из незнания
यत् हि वक्ष्यतिyat hi vakṣyatiкоторый ведь скажет; что будет говорить
तेजः न अस्तिtejaḥ na astiнет силы; нет блеска
परम्paramвысшей; особой
रामेrāmeв Раме; у Рамы
तपती इव दिवाकरेtapatī iva divākareсловно в сияющем солнце; как будто солнце не греет
किम् हि कृत्वाkim hi kṛtvāчто же сделав; по какой причине
विषण्णः त्वम्viṣaṇṇaḥ tvamты печален; ты подавлен
कुतः वाkutaḥ vāили откуда; отчего же
भयम् अस्ति तेbhayam asti teу тебя есть страх; есть тебе опасение
यत्yatчто; раз
परित्यक्तुकामः त्वम्parityaktukāmaḥ tvamты хочешь оставить; желаешь покинуть
माम्māmменя; мне
अनन्यपरायणाम्ananyaparāyaṇāmне имеющую иного прибежища; преданную только тебе
द्युमत्सेनसुतम्dyumatsenasutamсына Дьюматсены; царевича Сатьявана
वीरvīraо герой; доблестный
सत्यवन्तम्satyavantamСатьявана; правдивого Сатьявана
अनुव्रताम्anuvratāmследовавшую за; преданную
सावित्रीम् इवsāvitrīm ivaкак Савитри; подобной Савитри
माम् विद्धिmām viddhiзнай меня; считай меня
त्वम्tvamты; сам
आत्मवशवर्तिनीम्ātmavaśavartinīmживущей под твоей властью; следующей твоей воле
न तु अहम्na tu ahamно я не; я же не
मनसा अपिmanasā apiдаже умом; даже в мыслях
अन्यम्anyamдругого; иного
द्रष्टास्मिdraṣṭāsmiувижу; стану смотреть
त्वदृतेtvadṛteкроме тебя; без тебя
अनघanaghaо безупречный; безгрешный
त्वयाtvayāс тобой; тобою
राघवrāghavaо Рагхава; о Рама
गच्छेयम्gaccheyamя пошла бы; я пойду
यथा अन्याyathā anyāкак другая; как какая-нибудь
कुलपांसनीkulapāṃsanīпозорящая род; пятно семьи
स्वयम् तुsvayam tuты же сам; сам же
भार्याम्bhāryāmжену; супругу
कौमारीम्kaumārīmдевственную; взятую с девичества
चिरम् अध्युषिताम्ciram adhyuṣitāmдолго жившую с тобой; давно пребывающую в доме
सतीम्satīmверную; добродетельную
शैलूषः इवśailūṣaḥ ivaсловно актёр; как лицедей
माम्māmменя; мне
रामrāmaо Рама; Рама
परेभ्यः दातुम् इच्छसिparebhyaḥ dātum icchasiхочешь отдать другим; желаешь передать чужим
सःsaḥтакой; поэтому
माम् अनादायmām anādāyaне взяв меня; оставив меня
वनम्vanamв лес; к лесу
न त्वम् प्रस्थातुम् अर्हसिna tvam prasthātum arhasiты не должен отправляться; тебе не подобает уходить
तपः वाtapaḥ vāбудь то аскеза; или подвиг
यदि वा अरण्यम्yadi vā araṇyamили лес; или чаща
स्वर्गः वाsvargaḥ vāили небо; или рай
स्यात् सह त्वयाsyāt saha tvayāпусть будет с тобой; если это с тобой
अनुवाद

Когда Рама утешал Майтхили, дочь Джанаки, из-за лесного изгнания, она, крайне встревоженная, из любви и чувства достоинства резко сказала своему широкогрудому мужу: «О Рама, что же думал обо мне мой отец Вайдеха, владыка Митхилы, получив в зятья женщину в мужском облике? Неправду будут говорить по неведению простые люди: будто в Раме нет высшей силы, словно в сияющем солнце нет жара. Что ты сделал, что так печален? Откуда у тебя страх, если ты хочешь оставить меня, не имеющую иного прибежища? О герой, считай меня Савитри, преданной Сатьявану, сыну Дьюматсены; знай меня той, кто живёт по твоей воле. О безупречный, я даже мыслью не посмотрю на другого, кроме тебя. О Рагхава, я пойду с тобой, а не как какая-нибудь женщина, позорящая род. Неужели ты сам хочешь, как лицедей, отдать другим меня, свою жену, взятую с девичества, верную и долго жившую с тобой? Поэтому ты не должен отправляться в лес, не взяв меня. Будь то аскеза, лес или сам рай — всё это для меня только вместе с тобой».

संस्करण

d257291c8d43 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से