विलपन्तीं तथा तां तु कौसल्यां प्रमदोत्तमाम् । इदं धर्मे स्थिता धर्म्यं सुमित्रा वाक्यम् अब्रवीत् ॥
तवार्ये सद्गुणैर् युक्तः पुत्रः स पुरुषोत्तमः । किं ते विलपितेनैवं कृपणं रुदितेन वा ॥
यस् तवार्ये गतः पुत्रस् त्यक्त्वा राज्यं महाबलः । साधु कुर्वन् महात्मानं पितरं सत्यवादिनाम् ॥
शिष्टैर् आचरिते सम्यक् शश्वत् प्रेत्य फलोदये । रामो धर्मे स्थितः श्रेष्ठो न स शोच्यः कदा चन ॥
वर्तते चोत्तमां वृत्तिं लक्ष्मणो ऽस्मिन् सदानघः । दयावान् सर्वभूतेषु लाभस् तस्य महात्मनः ॥
अरण्यवासे यद् दुःखं जानती वै सुखोचिता । अनुगच्छति वैदेही धर्मात्मानं तवात्मजम् ॥
vilapantīṃ tathā tāṃ tu kausalyāṃ pramadottamām | idaṃ dharme sthitā dharmyaṃ sumitrā vākyam abravīt ||
tavārye sadguṇair yuktaḥ putraḥ sa puruṣottamaḥ | kiṃ te vilapitenaivaṃ kṛpaṇaṃ ruditena vā ||
yas tavārye gataḥ putras tyaktvā rājyaṃ mahābalaḥ | sādhu kurvan mahātmānaṃ pitaraṃ satyavādinām ||
śiṣṭair ācarite samyak śaśvat pretya phalodaye | rāmo dharme sthitaḥ śreṣṭho na sa śocyaḥ kadā cana ||
vartate cottamāṃ vṛttiṃ lakṣmaṇo 'smin sadānaghaḥ | dayāvān sarvabhūteṣu lābhas tasya mahātmanaḥ ||
araṇyavāse yad duḥkhaṃ jānatī vai sukhocitā | anugacchati vaidehī dharmātmānaṃ tavātmajam ||
Сумитра, стоящая в дхарме, сказала праведные слова Каусалье, лучшей из женщин, когда та так причитала: «О почтенная, твой сын, лучший из людей, наделён добрыми качествами. К чему тебе такие жалкие причитания и рыдания? Твой великосильный сын ушёл, оставив царство, чтобы благородно сделать своего великодушного отца правдоречивым. Рама стоит в дхарме, правильно исполняемой благородными и вечно дающей плод после смерти; поэтому о нём никогда не следует скорбеть. Безупречный Лакшмана всегда ведёт себя с ним наилучшим образом; сострадательный ко всем существам, он является удачей для великодушного Рамы. А Вайдехи, хотя привыкла к счастью, зная страдания лесной жизни, следует за твоим сыном, чья сущность — дхарма».
b850895af5ab · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Сумитра отвечает Каусалье не отрицанием боли, а возвращением взгляда к дхарме. Рама не потерян в бессмысленном несчастье: он ушёл ради истины отца, рядом с ним служение Лакшманы и верность Ситы.