रामायण
Шатругхна хватает Мантхару2.72.9-14
631 / 2464
रामायण · 2.72.9-14
देवनागरी

शत्रुघ्नश् च तद् आज्ञाय वचनं भृशदुःखितः । अन्तःपुरचरान् सर्वान् इत्य् उवाच धृतव्रतः ॥
तीव्रम् उत्पादितं दुःखं भ्रातॄणां मे तथा पितुः । यया सेयं नृशंसस्य कर्मणः फलम् अश्नुताम् ॥
एवम् उक्ता च तेनाशु सखी जनसमावृता । गृहीता बलवत् कुब्जा सा तद्गृहम् अनादयत् ॥
ततः सुभृश संतप्तस् तस्याः सर्वः सखीजनः । क्रुद्धम् आज्ञाय शत्रुघ्नं व्यपलायत सर्वशः ॥
अमन्त्रयत कृत्स्नश् च तस्याः सर्वसखीजनः । यथायं समुपक्रान्तो निःशेषं नः करिष्यति ॥
सानुक्रोशां वदान्यां च धर्मज्ञां च यशस्विनीम् । कौसल्यां शरणं यामः सा हि नो ऽस्तु ध्रुवा गतिः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

śatrughnaś ca tad ājñāya vacanaṃ bhṛśaduḥkhitaḥ | antaḥpuracarān sarvān ity uvāca dhṛtavrataḥ ||
tīvram utpāditaṃ duḥkhaṃ bhrātṝṇāṃ me tathā pituḥ | yayā seyaṃ nṛśaṃsasya karmaṇaḥ phalam aśnutām ||
evam uktā ca tenāśu sakhī janasamāvṛtā | gṛhītā balavat kubjā sā tadgṛham anādayat ||
tataḥ subhṛśa saṃtaptas tasyāḥ sarvaḥ sakhījanaḥ | kruddham ājñāya śatrughnaṃ vyapalāyata sarvaśaḥ ||
amantrayata kṛtsnaś ca tasyāḥ sarvasakhījanaḥ | yathāyaṃ samupakrānto niḥśeṣaṃ naḥ kariṣyati ||
sānukrośāṃ vadānyāṃ ca dharmajñāṃ ca yaśasvinīm | kausalyāṃ śaraṇaṃ yāmaḥ sā hi no 'stu dhruvā gatiḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
शत्रुघ्नः चśatrughnaḥ caи Шатругхна; Шатругхна же
तत्tatто; это
आज्ञायājñāyaузнав; услышав
वचनंvacanaṃслово; речь
भृश-दुःखितःbhṛśa-duḥkhitaḥсильно опечаленный; крайне страдающий
अन्तःपुर-चरान्antaḥpura-carānобитателей внутренних покоев; служителей гарема
सर्वान्sarvānвсех; всех их
इतिitiтак; таким образом
उवाचuvācaсказал; произнёс
धृत-व्रतःdhṛta-vrataḥтвёрдый в обете; сдержанный в долге
तीव्रम्tīvramжгучее; сильное
उत्पादितंutpāditaṃпроизведено; создано
दुःखंduḥkhaṃгоре; страдание
भ्रातॄणांbhrātṝṇāṃбратьев; моих братьев
मेmeмоих; для меня
तथाtathāтакже; и
पितुःpituḥотца; моего отца
ययाyayāкоторой; той, кем
सा इयम्sā iyamвот эта; именно она
नृशंसस्यnṛśaṃsasyaжестокого; безжалостного
कर्मणःkarmaṇaḥпоступка; дела
फलम्phalamплод; последствие
अश्नुताम्aśnutāmпусть вкусит; пусть получит
एवम् उक्ता चevam uktā caи так сказанная; когда так было сказано
तेनtenaим; Шатругхной
आशुāśuбыстро; тотчас
सखी-जन-समावृताsakhī-jana-samāvṛtāокружённая подругами; окружённая служанками
गृहीताgṛhītāсхваченная; взятая
बलवत्balavatсильно; мощно
कुब्जाkubjāгорбунья; Мантхара
साона; та
तत्-गृहम्tat-gṛhamтот дом; её дом
अनादयत्anādayatнаполнила криком; заставила звучать
ततःtataḥзатем; после этого
सुभृश-संतप्तःsubhṛśa-saṃtaptaḥочень сильно испуганный; сильно измученный
तस्याःtasyāḥеё; той Мантхары
सर्वःsarvaḥвесь; весь он
सखी-जनःsakhī-janaḥкруг подруг; служанки
क्रुद्धम्kruddhamразгневанного; гневного
आज्ञायājñāyaузнав; увидев
शत्रुघ्नंśatrughnaṃШатругхну; царевича Шатругхну
व्यपलायतvyapalāyataразбежался; убежал
सर्वशःsarvaśaḥво все стороны; полностью
अमन्त्रयतamantrayataсовещался; стал говорить
कृत्स्नः चkṛtsnaḥ caи весь; весь также
तस्याःtasyāḥеё; той Мантхары
सर्व-सखी-जनःsarva-sakhī-janaḥвесь круг подруг; все служанки
यथाyathāтак как; поскольку
अयम्ayamэтот; он
समुपक्रान्तःsamupakrāntaḥприступил; начал
निःशेषंniḥśeṣaṃбез остатка; полностью
नःnaḥнас; нам
करिष्यतिkariṣyatiсделает; уничтожит
स-अनुक्रोशांsa-anukrośāṃсострадательную; милосердную
वदान्यां चvadānyāṃ caи щедрую; благородную также
धर्मज्ञां चdharmajñāṃ caи знающую дхарму; праведную также
यशस्विनीम्yaśasvinīmславную; прославленную
कौसल्यांkausalyāṃКаушалью; царицу Каушалью
शरणंśaraṇaṃв прибежище; за защитой
यामःyāmaḥпойдём; обратимся
सा हिsā hiведь она; именно она
नःnaḥнам; для нас
अस्तुastuпусть будет; да будет
ध्रुवा गतिःdhruvā gatiḥнадёжным прибежищем; твёрдым путём
अनुवाद

Услышав это, Шатругхна, сильно страдая и твёрдый в обете, сказал всем обитателям внутренних покоев: «Та, кем было причинено жгучее горе моим братьям и отцу, пусть теперь вкусит плод своего жестокого поступка». Когда он сказал так, горбунью, окружённую подругами, тотчас крепко схватили, и она наполнила дом криком. Увидев разгневанного Шатругхну, все её подруги в великом страхе разбежались во все стороны. Потом весь круг её подруг стал совещаться: «Раз он начал так, он уничтожит нас без остатка. Пойдём за защитой к Каушалье — сострадательной, щедрой, знающей дхарму и славной. Пусть она станет нашим надёжным прибежищем».

संस्करण

b8424e3d3222 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से