रामायण
Бхарадваджа направляет Бхарату к Читракуте2.86.9-13
692 / 2464
रामायण · 2.86.9-13
देवनागरी

इति पृष्टस् तु भरतं भ्रातृदर्शनलालसं । प्रत्युवाच महातेजा भरद्वाजो महातपाः ॥
भरतार्धतृतीयेषु योजनेष्व् अजने वने । चित्रकूटो गिरिस् तत्र रम्यनिर्दरकाननः ॥
उत्तरं पार्श्वम् आसाद्य तस्य मन्दाकिनी नदी । पुष्पितद्रुमसंछन्ना रम्यपुष्पितकानना ॥
अनन्तरं तत् सरितश् चित्रकूटश् च पर्वतः । ततो पर्णकुटी तात तत्र तौ वसतो ध्रुवम् ॥
दक्षिणेनैव मार्गेण सव्यदक्षिणम् एव च । गजवाजिरथाकीर्णां वाहिनीं वाहिनीपते । वाहयस्व महाभाग ततो द्रक्ष्यसि राघवम् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

iti pṛṣṭas tu bharataṃ bhrātṛdarśanalālasaṃ | pratyuvāca mahātejā bharadvājo mahātapāḥ ||
bharatārdhatṛtīyeṣu yojaneṣv ajane vane | citrakūṭo giris tatra ramyanirdarakānanaḥ ||
uttaraṃ pārśvam āsādya tasya mandākinī nadī | puṣpitadrumasaṃchannā ramyapuṣpitakānanā ||
anantaraṃ tat saritaś citrakūṭaś ca parvataḥ | tato parṇakuṭī tāta tatra tau vasato dhruvam ||
dakṣiṇenaiva mārgeṇa savyadakṣiṇam eva ca | gajavājirathākīrṇāṃ vāhinīṃ vāhinīpate | vāhayasva mahābhāga tato drakṣyasi rāghavam ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
इतिitiтак; таким образом
पृष्टः तुpṛṣṭaḥ tuспрошенный же; когда его спросили
भरतंbharataṃБхарате; царевичу Бхарате
भ्रातृ-दर्शन-लालसंbhrātṛ-darśana-lālasaṃжаждущему увидеть брата; стремящемуся к встрече с братом
प्रत्युवाचpratyuvācaответил; сказал в ответ
महा-तेजाःmahā-tejāḥвеликосияющий; обладающий великим блеском
भरद्वाजःbharadvājaḥБхарадваджа; мудрец Бхарадваджа
महा-तपाःmahā-tapāḥвеликий подвижник; обладающий великим тапасом
भरत-अर्ध-तृतीयेषुbharata-ardha-tṛtīyeṣuна двух с половиной; в два с половиной
योजनेषुyojaneṣuйоджанах; расстояниях йоджаны
अजनेajaneбезлюдном; пустынном
वनेvaneлесу; в чаще
चित्रकूटःcitrakūṭaḥЧитракута; гора Читракута
गिरिःgiriḥгора; холм
तत्रtatraтам; в том месте
रम्य-निर्दर-काननःramya-nirdara-kānanaḥс прекрасными пещерами и лесами; с красивыми ущельями и рощами
उत्तरंuttaraṃсеверную; северную сторону
पार्श्वम्pārśvamсторону; склон
आसाद्यāsādyaдостигнув; подойдя
तस्यtasyaего; этой горы
मन्दाकिनीmandākinīМандакини; река Мандакини
नदीnadīрека; поток
पुष्पित-द्रुम-संछन्नाpuṣpita-druma-saṃchannāпокрытая цветущими деревьями; укрытая цветущими рощами
रम्य-पुष्पित-काननाramya-puṣpita-kānanāс прекрасными цветущими лесами; с красивыми цветущими рощами
अनन्तरंanantaraṃрядом; непосредственно за
तत्tatтой; этой
सरितःsaritaḥреки; потока
चित्रकूटः चcitrakūṭaḥ caи Читракута; гора Читракута также
पर्वतःparvataḥгора; скала
ततःtataḥзатем; там
पर्ण-कुटीparṇa-kuṭīлиственная хижина; шалаш из листьев
तातtātaдитя; дорогой
तत्रtatraтам; в том месте
तौtauте двое; они оба
वसतःvasataḥживут; пребывают
ध्रुवम्dhruvamнесомненно; наверняка
दक्षिणेन एवdakṣiṇena evaименно южным; по правому
मार्गेणmārgeṇaпутём; дорогой
सव्य-दक्षिणम् एव चsavya-dakṣiṇam eva caслева и справа; с обоих флангов
गज-वाजि-रथ-आकीर्णांgaja-vāji-ratha-ākīrṇāṃполную слонов, коней и колесниц; заполненную слонами, конями, колесницами
वाहिनींvāhinīṃвойско; армию
वाहिनी-पतेvāhinī-pateо владыка войска; предводитель армии
वाहयस्वvāhayasvaведи; направляй
महा-भागmahā-bhāgaо великосчастливый; благородный
ततःtataḥзатем; после этого
द्रक्ष्यसिdrakṣyasiувидишь; узришь
राघवम्rāghavamРагхаву; Раму
अनुवाद

Когда Бхарата, жаждущий увидеть брата, спросил так, великосияющий подвижник Бхарадваджа ответил: «В безлюдном лесу, в двух с половиной йоджанах отсюда, стоит гора Читракута с прекрасными пещерами и рощами. Достигнув её северной стороны, ты увидишь реку Мандакини, покрытую цветущими деревьями и прекрасными рощами. Рядом с этой рекой и горой Читракутой находится лиственная хижина. Там, дитя, они оба несомненно живут. Веди войско, полное слонов, коней и колесниц, южным путём, держа порядок слева и справа, о предводитель армии, и тогда увидишь Рагхаву».

संस्करण

1d41ea3fbe42 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से