तया महत्या यायिन्या ध्वजिन्या वनवासिनः । अर्दिता यूथपा मत्ताः सयूथाः संप्रदुद्रुवुः ॥
ऋक्षाः पृषतसंघाश् च रुरवश् च समन्ततः । दृश्यन्ते वनराजीषु गिरिष्व् अपि नदीषु च ॥
स संप्रतस्थे धर्मात्मा प्रीतो दशरथात्मजः । वृतो महत्या नादिन्या सेनया चतुरङ्गया ॥
सागरौघनिभा सेना भरतस्य महात्मनः । महीं संछादयाम् आस प्रावृषि द्याम् इवाम्बुदः ॥
तुरंगौघैर् अवतता वारणैश् च महाजवैः । अनालक्ष्या चिरं कालं तस्मिन् काले बभूव भूः ॥
स यात्वा दूरम् अध्वानं सुपरिश्रान्त वाहनः । उवाच भरतः श्रीमान् वसिष्ठं मन्त्रिणां वरम् ॥
tayā mahatyā yāyinyā dhvajinyā vanavāsinaḥ | arditā yūthapā mattāḥ sayūthāḥ saṃpradudruvuḥ ||
ṛkṣāḥ pṛṣatasaṃghāś ca ruravaś ca samantataḥ | dṛśyante vanarājīṣu giriṣv api nadīṣu ca ||
sa saṃpratasthe dharmātmā prīto daśarathātmajaḥ | vṛto mahatyā nādinyā senayā caturaṅgayā ||
sāgaraughanibhā senā bharatasya mahātmanaḥ | mahīṃ saṃchādayām āsa prāvṛṣi dyām ivāmbudaḥ ||
turaṃgaughair avatatā vāraṇaiś ca mahājavaiḥ | anālakṣyā ciraṃ kālaṃ tasmin kāle babhūva bhūḥ ||
sa yātvā dūram adhvānaṃ supariśrānta vāhanaḥ | uvāca bharataḥ śrīmān vasiṣṭhaṃ mantriṇāṃ varam ||
Огромное войско со знамёнами, двигаясь походом, потревожило обитателей леса: возбужденные вожаки стад вместе со своими стадами разбежались. Медведи, стада пятнистых оленей и руру виднелись повсюду — в полосах леса, на горах и у рек. Праведный сын Дашаратхи, ободрённый, двинулся дальше, окружённый огромной шумящей четырёхчастной армией. Войско великодушного Бхараты, подобное морскому валу, покрыло землю, как туча покрывает небо в сезон дождей. От потоков коней и быстрых слонов земля долго оставалась неразличимой. Пройдя дальний путь, когда ездовые животные сильно устали, славный Бхарата сказал Васиштхе, лучшему из советников.
47e9ac96a886 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Подход Бхараты к Читракуте описан как вторжение царской мощи в лесную тишину. Но эта мощь направлена не против леса и не против Рамы; она несёт скорбящее царство к своему истинному центру.