रामायण
Рама убивает четырнадцать ракшасов3.19.17-25
846 / 2464
रामायण · 3.19.17-25
देवनागरी

तानि शूलानि काकुत्स्थः समस्तानि चतुर्दश । तावद्भिर् एव चिच्छेद शरैः काञ्चनभूषणैः ॥
ततः पश्चान् महातेजा नाराचान् सूर्यसंनिभान् । जग्राह परमक्रुद्धश् चतुर्दश शिलाशितान् ॥
गृहीत्वा धनुर् आयम्य लक्ष्यान् उद्दिश्य राक्षसान् । मुमोच राघवो बाणान् वज्रान् इव शतक्रतुः ॥
रुक्मपुङ्खाश् च विशिखाः प्रदीप्ता हेमभूषणाः । अन्तरिक्षे महोल्कानां बभूवुस् तुल्यवर्चसः ॥
ते भित्त्वा रक्षसां वेगाद् वक्षांसि रुधिराप्लुताः । विनिष्पेतुस् तदा भूमौ न्यमज्जन्ताशनिस्वनाः ॥
ते भिन्नहृदया भूमौ छिन्नमूला इव द्रुमाः । निपेतुः शोणितार्द्राङ्गा विकृता विगतासवः ॥
तान् भूमौ पतितान् दृष्ट्वा राक्षसी क्रोधमूर्छिता । परित्रस्ता पुनस् तत्र व्यसृजद् भैरवं रवम् ॥
सा नदन्ती महानादं जवाच् छूर्पणखा पुनः । उपगम्य खरं सा तु किं चित् संशुष्क शोणिता । पपात पुनर् एवार्ता सनिर्यासेव वल्लरी ॥
निपातितान् प्रेक्ष्य रणे तु राक्षसान्; प्रधाविता शूर्पणखा पुनस् ततः । वधं च तेषां निखिलेन रक्षसां; शशंस सर्वं भगिनी खरस्य सा ॥

लिप्यंतरण (IAST)

tāni śūlāni kākutsthaḥ samastāni caturdaśa | tāvadbhir eva ciccheda śaraiḥ kāñcanabhūṣaṇaiḥ ||
tataḥ paścān mahātejā nārācān sūryasaṃnibhān | jagrāha paramakruddhaś caturdaśa śilāśitān ||
gṛhītvā dhanur āyamya lakṣyān uddiśya rākṣasān | mumoca rāghavo bāṇān vajrān iva śatakratuḥ ||
rukmapuṅkhāś ca viśikhāḥ pradīptā hemabhūṣaṇāḥ | antarikṣe maholkānāṃ babhūvus tulyavarcasaḥ ||
te bhittvā rakṣasāṃ vegād vakṣāṃsi rudhirāplutāḥ | viniṣpetus tadā bhūmau nyamajjantāśanisvanāḥ ||
te bhinnahṛdayā bhūmau chinnamūlā iva drumāḥ | nipetuḥ śoṇitārdrāṅgā vikṛtā vigatāsavaḥ ||
tān bhūmau patitān dṛṣṭvā rākṣasī krodhamūrchitā | paritrastā punas tatra vyasṛjad bhairavaṃ ravam ||
sā nadantī mahānādaṃ javāc chūrpaṇakhā punaḥ | upagamya kharaṃ sā tu kiṃ cit saṃśuṣka śoṇitā | papāta punar evārtā saniryāseva vallarī ||
nipātitān prekṣya raṇe tu rākṣasān; pradhāvitā śūrpaṇakhā punas tataḥ | vadhaṃ ca teṣāṃ nikhilena rakṣasāṃ; śaśaṃsa sarvaṃ bhaginī kharasya sā ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
तानि शूलानि काकुत्स्थःtāni śūlāni kākutsthaḥте копья Какутстха
समस्तानि चतुर्दशsamastāni caturdaśaвсе четырнадцать
तावद्भिर् एव चिच्छेदtāvadbhir eva cicchedaстолькими же рассёк
शरैः काञ्चनभूषणैःśaraiḥ kāñcanabhūṣaṇaiḥстрелами, украшенными золотом
ततः पश्चान् महातेजाtataḥ paścān mahātejāзатем после этого великосияющий
नाराचान् सूर्यसंनिभान्nārācān sūryasaṃnibhānжелезные стрелы, подобные солнцу
जग्राह परमक्रुद्धश्jagrāha paramakruddhaśвзял, крайне разгневанный
चतुर्दश शिलाशितान्caturdaśa śilāśitānчетырнадцать, отточенных на камне
गृहीत्वा धनुर् आयम्यgṛhītvā dhanur āyamyaвзяв, натянув лук
लक्ष्यान् उद्दिश्य राक्षसान्lakṣyān uddiśya rākṣasānнаметив ракшасов как цели
मुमोच राघवो बाणान्mumoca rāghavo bāṇānРагхава выпустил стрелы
वज्रान् इव शतक्रतुःvajrān iva śatakratuḥкак Шатакрату — ваджры
रुक्मपुङ्खाश् च विशिखाःrukmapuṅkhāś ca viśikhāḥи стрелы с золотыми оперениями
प्रदीप्ता हेमभूषणाःpradīptā hemabhūṣaṇāḥпылающие, украшенные золотом
अन्तरिक्षे महोल्कानांantarikṣe maholkānāṃв воздухе больших комет
बभूवुस् तुल्यवर्चसःbabhūvus tulyavarcasaḥстали равного сияния
ते भित्त्वा रक्षसां वेगाद्te bhittvā rakṣasāṃ vegādони, пронзив ракшасов стремительно
वक्षांसि रुधिराप्लुताःvakṣāṃsi rudhirāplutāḥгруди, залитые кровью
विनिष्पेतुस् तदा भूमौviniṣpetus tadā bhūmauвышли тогда на землю
न्यमज्जन्ताशनिस्वनाःnyamajjantāśanisvanāḥпогрузились со звуком молнии
ते भिन्नहृदया भूमौte bhinnahṛdayā bhūmauони с рассечёнными сердцами на землю
छिन्नमूला इव द्रुमाःchinnamūlā iva drumāḥкак деревья с подрубленными корнями
निपेतुः शोणितार्द्राङ्गाnipetuḥ śoṇitārdrāṅgāупали с телами, мокрыми от крови
विकृता विगतासवःvikṛtā vigatāsavaḥискажённые, лишённые жизни
तान् भूमौ पतितान् दृष्ट्वाtān bhūmau patitān dṛṣṭvāувидев их упавшими на землю
राक्षसी क्रोधमूर्छिताrākṣasī krodhamūrchitāракшаси, помрачённая гневом
परित्रस्ता पुनस् तत्रparitrastā punas tatraснова испуганная там
व्यसृजद् भैरवं रवम्vyasṛjad bhairavaṃ ravamиздала страшный крик
सा नदन्ती महानादंsā nadantī mahānādaṃона, крича великим криком
जवाच् छूर्पणखा पुनःjavāc chūrpaṇakhā punaḥбыстро Шурпанакха снова
उपगम्य खरं सा तुupagamya kharaṃ sā tuподойдя к Кхаре она же
किं चित् संशुष्क शोणिताkiṃ cit saṃśuṣka śoṇitāс немного подсохшей кровью
पपात पुनर् एवार्ताpapāta punar evārtāснова упала, измученная
सनिर्यासेव वल्लरीsaniryāseva vallarīкак лиана без сока
निपातितान् प्रेक्ष्य रणेnipātitān prekṣya raṇeувидев поверженных в бою
तु राक्षसान्tu rākṣasānже ракшасов
प्रधाविता शूर्पणखाpradhāvitā śūrpaṇakhāпобежала Шурпанакха
पुनस् ततःpunas tataḥснова оттуда
वधं च तेषां निखिलेनvadhaṃ ca teṣāṃ nikhilenaи их убийство полностью
रक्षसां शशंस सर्वंrakṣasāṃ śaśaṃsa sarvaṃракшасов рассказала всё
भगिनी खरस्य साbhaginī kharasya sāта сестра Кхары
अनुवाद

Какутстха рассёк все четырнадцать копий столькими же стрелами, украшенными золотом. Затем великосияющий Рама, крайне разгневанный, взял четырнадцать железных стрел, подобных солнцу и отточенных на камне. Натянув лук и наметив ракшасов как цели, Рагхава выпустил стрелы, словно Шатакрату выпускает ваджры. Пылающие стрелы с золотыми оперениями и золотыми украшениями в воздухе сияли как большие кометы. Стремительно пронзив груди ракшасов и обагрившись кровью, они вышли на землю и погрузились в неё со звуком молнии. Ракшасы с рассечёнными сердцами, телами, мокрыми от крови, и лишённые жизни упали на землю, как деревья с подрубленными корнями. Увидев их поверженными, ракшаси, помрачённая гневом и испуганная, снова издала страшный крик. Шурпанакха, крича великим криком, с уже немного подсохшей кровью быстро вернулась к Кхаре и снова упала перед ним, измученная, как лиана без сока. Увидев ракшасов поверженными в бою, сестра Кхары прибежала назад и подробно рассказала всё об их гибели.

संस्करण

9d6dd286bde5 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से