रामायण
Рама уничтожает Душану и войско ракшасов3.25.17-24
865 / 2464
रामायण · 3.25.17-24
देवनागरी

ते रुक्मपुङ्खा विशिखाः सधूमा इव पावकाः । निजघ्नुस् तानि रक्षांसि वज्रा इव महाद्रुमान् ॥
रक्षसां तु शतं रामः शतेनैकेन कर्णिना । सहस्रं च सहस्रेण जघान रणमूर्धनि ॥
तैर् भिन्नवर्माभरणाश् छिन्नभिन्नशरासनाः । निपेतुः शोणितादिग्धा धरण्यां रजनीचराः ॥
तैर् मुक्तकेशैः समरे पतितैः शोणितोक्षितैः । आस्तीर्णा वसुधा कृत्स्ना महावेदिः कुशैर् इव ॥
क्षणेन तु महाघोरं वनं निहतराक्षसं । बभूव निरय प्रख्यं मांसशोणितकर्दमम् ॥
चतुर्दश सहस्राणि रक्षसां भीमकर्मणाम् । हतान्य् एकेन रामेण मानुषेण पदातिना ॥
तस्य सैन्यस्य सर्वस्य खरः शेषो महारथः । राक्षसस् त्रिशिराश् चैव रामश् च रिपुसूदनः ॥
ततस् तु तद् भीमबलं महाहवे; समीक्ष्य रामेण हतं बलीयसा । रथेन रामं महता खरस् ततः; समाससादेन्द्र इवोद्यताशनिः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

te rukmapuṅkhā viśikhāḥ sadhūmā iva pāvakāḥ | nijaghnus tāni rakṣāṃsi vajrā iva mahādrumān ||
rakṣasāṃ tu śataṃ rāmaḥ śatenaikena karṇinā | sahasraṃ ca sahasreṇa jaghāna raṇamūrdhani ||
tair bhinnavarmābharaṇāś chinnabhinnaśarāsanāḥ | nipetuḥ śoṇitādigdhā dharaṇyāṃ rajanīcarāḥ ||
tair muktakeśaiḥ samare patitaiḥ śoṇitokṣitaiḥ | āstīrṇā vasudhā kṛtsnā mahāvediḥ kuśair iva ||
kṣaṇena tu mahāghoraṃ vanaṃ nihatarākṣasaṃ | babhūva niraya prakhyaṃ māṃsaśoṇitakardamam ||
caturdaśa sahasrāṇi rakṣasāṃ bhīmakarmaṇām | hatāny ekena rāmeṇa mānuṣeṇa padātinā ||
tasya sainyasya sarvasya kharaḥ śeṣo mahārathaḥ | rākṣasas triśirāś caiva rāmaś ca ripusūdanaḥ ||
tatas tu tad bhīmabalaṃ mahāhave; samīkṣya rāmeṇa hataṃ balīyasā | rathena rāmaṃ mahatā kharas tataḥ; samāsasādendra ivodyatāśaniḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
ते रुक्मपुङ्खा विशिखाःte rukmapuṅkhā viśikhāḥте стрелы с золотыми оперениями
सधूमा इव पावकाःsadhūmā iva pāvakāḥсловно огни с дымом
निजघ्नुस् तानि रक्षांसिnijaghnus tāni rakṣāṃsiубивали тех ракшасов
वज्रा इव महाद्रुमान्vajrā iva mahādrumānкак ваджры великие деревья
रक्षसां तु शतं रामःrakṣasāṃ tu śataṃ rāmaḥсто ракшасов же Рама
शतेनैकेन कर्णिनाśatenaikena karṇināодной сотней ушастых стрел
सहस्रं च सहस्रेणsahasraṃ ca sahasreṇaи тысячу тысячей
जघान रणमूर्धनिjaghāna raṇamūrdhaniубил на поле битвы
तैर् भिन्नवर्माभरणाश्tair bhinnavarmābharaṇāśими с разбитыми доспехами и украшениями
छिन्नभिन्नशरासनाःchinnabhinnaśarāsanāḥс рассечёнными и сломанными луками
निपेतुः शोणितादिग्धाnipetuḥ śoṇitādigdhāпадали, измазанные кровью
धरण्यां रजनीचराःdharaṇyāṃ rajanīcarāḥна землю ночные странники
तैर् मुक्तकेशैः समरेtair muktakeśaiḥ samareими с распущенными волосами в бою
पतितैः शोणितोक्षितैःpatitaiḥ śoṇitokṣitaiḥупавшими, залитыми кровью
आस्तीर्णा वसुधा कृत्स्नाāstīrṇā vasudhā kṛtsnāвся земля была устлана
महावेदिः कुशैर् इवmahāvediḥ kuśair ivaкак великий алтарь кушей
क्षणेन तु महाघोरंkṣaṇena tu mahāghoraṃза мгновение же чрезвычайно страшный
वनं निहतराक्षसंvanaṃ nihatarākṣasaṃлес с убитыми ракшасами
बभूव निरय प्रख्यंbabhūva niraya prakhyaṃстал подобным аду
मांसशोणितकर्दमम्māṃsaśoṇitakardamamс грязью из мяса и крови
चतुर्दश सहस्राणिcaturdaśa sahasrāṇiчетырнадцать тысяч
रक्षसां भीमकर्मणाम्rakṣasāṃ bhīmakarmaṇāmракшасов страшных дел
हतान्य् एकेन रामेणhatāny ekena rāmeṇaбыли убиты одним Рамой
मानुषेण पदातिनाmānuṣeṇa padātināчеловеком, пешим
तस्य सैन्यस्य सर्वस्यtasya sainyasya sarvasyaиз всего того войска
खरः शेषो महारथःkharaḥ śeṣo mahārathaḥКхара остался, великий колесничий
राक्षसस् त्रिशिराश् चैवrākṣasas triśirāś caivaи ракшас Тришира
रामश् च रिपुसूदनःrāmaś ca ripusūdanaḥи Рама, губитель врагов
ततस् तु तद् भीमबलंtatas tu tad bhīmabalaṃзатем же то страшносильное
महाहवेmahāhaveв великой битве
समीक्ष्य रामेण हतंsamīkṣya rāmeṇa hataṃувидев убитым Рамой
बलीयसाbalīyasāболее сильным
रथेन रामं महताrathena rāmaṃ mahatāна большой колеснице к Раме
खरस् ततः समाससादkharas tataḥ samāsasādaКхара затем приблизился
इन्द्र इवोद्यताशनिःindra ivodyatāśaniḥкак Индра с поднятой молнией
अनुवाद

Стрелы с золотыми оперениями, словно огни с дымом, убивали ракшасов, как ваджры поражают великие деревья. На поле битвы Рама одной сотней стрел убил сотню ракшасов, а тысячей — тысячу. Ночные странники падали на землю, измазанные кровью, с разбитыми доспехами и украшениями, с рассечёнными и сломанными луками. Вся земля была устлана их телами, с распущенными волосами и залитыми кровью, как великий алтарь устилается травой куша. За одно мгновение страшный лес, наполненный убитыми ракшасами, стал подобен аду, с грязью из мяса и крови. Четырнадцать тысяч ракшасов страшных дел были убиты одним Рамой, пешим человеком. Из всего войска остались только великий колесничий Кхара, ракшас Тришира и Рама, губитель врагов. Увидев, что страшносильное войско в великой битве убито Рамой, который оказался сильнее, Кхара на большой колеснице приблизился к Раме, словно Индра с поднятой молнией.

संस्करण

157a8b0adc44 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से