Vedawordएक वैदिक पुस्तकालय
खोज
प्रवेश
रामायण
Сита посылает Лакшману к Раме3.43.32-37
929 / 2464
रामायण · 3.43.32-37
॥
देवनागरी

लक्ष्मणेनैवम् उक्ता तु रुदती जनकात्मजा । प्रत्युवाच ततो वाक्यं तीव्रं बाष्पपरिप्लुता ॥
गोदावरीं प्रवेक्ष्यामि विना रामेण लक्ष्मण । आबन्धिष्ये ऽथवा त्यक्ष्ये विषमे देहम् आत्मनः ॥
पिबामि वा विषं तीक्ष्णं प्रवेक्ष्यामि हुताशनम् । न त्व् अहं राघवाद् अन्यं पदापि पुरुषं स्पृशे ॥
इति लक्ष्मणम् आक्रुश्य सीता दुःखसमन्विता । पाणिभ्यां रुदती दुःखाद् उदरं प्रजघान ह ॥
ताम् आर्तरूपां विमना रुदन्तीं; सौमित्रिर् आलोक्य विशालनेत्राम् । आश्वासयाम् आस न चैव भर्तुस्; तं भ्रातरं किं चिद् उवाच सीता ॥
ततस् तु सीताम् अभिवाद्य लक्ष्मणः; कृताञ्जलिः किं चिद् अभिप्रणम्य । अवेक्षमाणो बहुशश् च मैथिलीं; जगाम रामस्य समीपम् आत्मवान् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

lakṣmaṇenaivam uktā tu rudatī janakātmajā | pratyuvāca tato vākyaṃ tīvraṃ bāṣpapariplutā ||
godāvarīṃ pravekṣyāmi vinā rāmeṇa lakṣmaṇa | ābandhiṣye 'thavā tyakṣye viṣame deham ātmanaḥ ||
pibāmi vā viṣaṃ tīkṣṇaṃ pravekṣyāmi hutāśanam | na tv ahaṃ rāghavād anyaṃ padāpi puruṣaṃ spṛśe ||
iti lakṣmaṇam ākruśya sītā duḥkhasamanvitā | pāṇibhyāṃ rudatī duḥkhād udaraṃ prajaghāna ha ||
tām ārtarūpāṃ vimanā rudantīṃ; saumitrir ālokya viśālanetrām | āśvāsayām āsa na caiva bhartus; taṃ bhrātaraṃ kiṃ cid uvāca sītā ||
tatas tu sītām abhivādya lakṣmaṇaḥ; kṛtāñjaliḥ kiṃ cid abhipraṇamya | avekṣamāṇo bahuśaś ca maithilīṃ; jagāma rāmasya samīpam ātmavān ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
लक्ष्मणेनैवम् उक्ता तुlakṣmaṇenaivam uktā tuЛакшманой так сказанная же
रुदती जनकात्मजाrudatī janakātmajāплачущая дочь Джанаки
प्रत्युवाच ततो वाक्यंpratyuvāca tato vākyaṃответила затем речью
तीव्रं बाष्पपरिप्लुताtīvraṃ bāṣpapariplutāжестокой, слезами переполненная
गोदावरीं प्रवेक्ष्यामिgodāvarīṃ pravekṣyāmiв Годавари войду
विना रामेण लक्ष्मणvinā rāmeṇa lakṣmaṇaбез Рамы, Лакшмана
आबन्धिष्ये ऽथवा त्यक्ष्येābandhiṣye 'thavā tyakṣyeповешусь или оставлю
विषमे देहम् आत्मनःviṣame deham ātmanaḥв пропасти тело своё
पिबामि वा विषं तीक्ष्णंpibāmi vā viṣaṃ tīkṣṇaṃвыпью или яд острый
प्रवेक्ष्यामि हुताशनम्pravekṣyāmi hutāśanamвойду в огонь
न त्व् अहं राघवाद् अन्यंna tv ahaṃ rāghavād anyaṃне же я кроме Рагхавы
पदापि पुरुषं स्पृशेpadāpi puruṣaṃ spṛśeдаже ногой мужчину коснусь
इति लक्ष्मणम् आक्रुश्यiti lakṣmaṇam ākruśyaтак Лакшману упрекнув
सीता दुःखसमन्विताsītā duḥkhasamanvitāСита, с горем соединённая
पाणिभ्यां रुदती दुःखाद्pāṇibhyāṃ rudatī duḥkhādдвумя руками, плача от горя
उदरं प्रजघान हudaraṃ prajaghāna haживот ударила ведь
ताम् आर्तरूपां विमनाtām ārtarūpāṃ vimanāеё, страдальческого вида, удручённую
रुदन्तीं सौमित्रिर् आलोक्यrudantīṃ saumitrir ālokyaплачущую, Саумитри увидев
विशालनेत्राम्viśālanetrāmширокоглазую
आश्वासयाम् आस न चैवāśvāsayām āsa na caivaутешал, и вовсе не
भर्तुस् तं भ्रातरंbhartus taṃ bhrātaraṃо муже, того брата
किं चिद् उवाच सीताkiṃ cid uvāca sītāчто-либо сказала Сита
ततस् तु सीताम् अभिवाद्यtatas tu sītām abhivādyaзатем же Сите поклонившись
लक्ष्मणः कृताञ्जलिःlakṣmaṇaḥ kṛtāñjaliḥЛакшмана со сложенными ладонями
किं चिद् अभिप्रणम्यkiṃ cid abhipraṇamyaнемного низко поклонившись
अवेक्षमाणो बहुशश् चavekṣamāṇo bahuśaś caоглядываясь много раз и
मैथिलीं जगामmaithilīṃ jagāmaна Майтили, пошёл
रामस्य समीपम् आत्मवान्rāmasya samīpam ātmavānк Раме, владеющий собой
अनुवाद

Когда Лакшмана сказал это, плачущая дочь Джанаки, переполненная слезами, ответила ему жестокими словами: «Без Рамы, Лакшмана, я войду в Годавари, или повешусь, или брошу своё тело в пропасть. Или выпью острый яд, или войду в огонь. Но я не коснусь другого мужчины, кроме Рагхавы, даже ногой». Так упрекнув Лакшману, Сита, охваченная горем, плача, ударила себя обеими руками в живот. Саумитри увидел её, широкоглазую, в страдальческом виде, удручённую и плачущую, и стал утешать её; но Сита уже ничего не сказала о своём муже и его брате. Тогда Лакшмана поклонился Сите, сложил ладони, ещё раз слегка склонился и, много раз оглядываясь на Майтили, владеющий собой, пошёл к Раме.

संस्करण

c9019365342f · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU
पिछलाश्लोक 3.43.25-31

श्लोक बदलें इन कुंजियों से