रामायण
Джатаю сражается с Раваной3.49.1-9
950 / 2464
रामायण · 3.49.1-9
देवनागरी

इत्य् उक्तस्य यथान्यायं रावणस्य जटायुषा । क्रुद्धस्याग्निनिभाः सर्वा रेजुर् विंशतिदृष्टयः ॥
संरक्तनयनः कोपात् तप्तकाञ्चनकुण्डलः । राक्षसेन्द्रो ऽभिदुद्राव पतगेन्द्रम् अमर्षणः ॥
स संप्रहारस् तुमुलस् तयोस् तस्मिन् महावने । बभूव वातोद्धतयोर् मेघयोर् गगने यथा ॥
तद् बभूवाद्भुतं युद्धं गृध्रराक्षसयोस् तदा । सपक्षयोर् माल्यवतोर् महापर्वतयोर् इव ॥
ततो नालीकनाराचैस् तीक्ष्णाग्रैश् च विकर्णिभिः । अभ्यवर्षन् महाघोरैर् गृध्रराजं महाबलः ॥
स तानि शरजालानि गृध्रः पत्ररथेश्वरः । जटायुः प्रतिजग्राह रावणास्त्राणि संयुगे ॥
तस्य तीक्ष्णनखाभ्यां तु चरणाभ्यां महाबलः । चकार बहुधा गात्रे व्रणान् पतगसत्तमः ॥
अथ क्रोधाद् दशग्रीवो जग्राह दशमार्गणान् । मृत्युदण्डनिभान् घोराञ् शत्रुमर्दनकाङ्क्षया ॥
स तैर् बाणैर् महावीर्यः पूर्णमुक्तैर् अजिह्मगैः । बिभेद निशितैस् तीक्ष्णैर् गृध्रं घोरैः शिलीमुखैः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

ity uktasya yathānyāyaṃ rāvaṇasya jaṭāyuṣā | kruddhasyāgninibhāḥ sarvā rejur viṃśatidṛṣṭayaḥ ||
saṃraktanayanaḥ kopāt taptakāñcanakuṇḍalaḥ | rākṣasendro 'bhidudrāva patagendram amarṣaṇaḥ ||
sa saṃprahāras tumulas tayos tasmin mahāvane | babhūva vātoddhatayor meghayor gagane yathā ||
tad babhūvādbhutaṃ yuddhaṃ gṛdhrarākṣasayos tadā | sapakṣayor mālyavator mahāparvatayor iva ||
tato nālīkanārācais tīkṣṇāgraiś ca vikarṇibhiḥ | abhyavarṣan mahāghorair gṛdhrarājaṃ mahābalaḥ ||
sa tāni śarajālāni gṛdhraḥ patraratheśvaraḥ | jaṭāyuḥ pratijagrāha rāvaṇāstrāṇi saṃyuge ||
tasya tīkṣṇanakhābhyāṃ tu caraṇābhyāṃ mahābalaḥ | cakāra bahudhā gātre vraṇān patagasattamaḥ ||
atha krodhād daśagrīvo jagrāha daśamārgaṇān | mṛtyudaṇḍanibhān ghorāñ śatrumardanakāṅkṣayā ||
sa tair bāṇair mahāvīryaḥ pūrṇamuktair ajihmagaiḥ | bibheda niśitais tīkṣṇair gṛdhraṃ ghoraiḥ śilīmukhaiḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
इत्य् उक्तस्य यथान्यायंity uktasya yathānyāyaṃтак сказанного по справедливости
रावणस्य जटायुषाrāvaṇasya jaṭāyuṣāРаване Джатаю
क्रुद्धस्याग्निनिभाः सर्वाkruddhasyāgninibhāḥ sarvāразгневанного, огню подобные, все
रेजुर् विंशतिदृष्टयःrejur viṃśatidṛṣṭayaḥзасияли двадцать глаз
संरक्तनयनः कोपात्saṃraktanayanaḥ kopātс покрасневшими глазами от гнева
तप्तकाञ्चनकुण्डलःtaptakāñcanakuṇḍalaḥс серьгами из раскалённого золота
राक्षसेन्द्रो ऽभिदुद्रावrākṣasendro 'bhidudrāvaвладыка ракшасов бросился
पतगेन्द्रम् अमर्षणःpatagendram amarṣaṇaḥна царя птиц, нетерпеливый
स संप्रहारस् तुमुलस्sa saṃprahāras tumulasто столкновение бурное
तयोस् तस्मिन् महावनेtayos tasmin mahāvaneих в том великом лесу
बभूव वातोद्धतयोर्babhūva vātoddhatayorстало как ветром поднятых
मेघयोर् गगने यथाmeghayor gagane yathāдвух туч в небе как
तद् बभूवाद्भुतं युद्धंtad babhūvādbhutaṃ yuddhaṃто стало удивительным боем
गृध्रराक्षसयोस् तदाgṛdhrarākṣasayos tadāгрифа и ракшаса тогда
सपक्षयोर् माल्यवतोर्sapakṣayor mālyavatorкрылатых, венценосных
महापर्वतयोर् इवmahāparvatayor ivaкак двух великих гор
ततो नालीकनाराचैस्tato nālīkanārācaisзатем наликовыми и нарачами
तीक्ष्णाग्रैश् च विकर्णिभिःtīkṣṇāgraiś ca vikarṇibhiḥостроконечными и викарни
अभ्यवर्षन् महाघोरैर्abhyavarṣan mahāghorairосыпал очень страшными
गृध्रराजं महाबलःgṛdhrarājaṃ mahābalaḥцаря грифов, великосильный
स तानि शरजालानिsa tāni śarajālāniон те сети стрел
गृध्रः पत्ररथेश्वरःgṛdhraḥ patraratheśvaraḥгриф, владыка крылатых
जटायुः प्रतिजग्राहjaṭāyuḥ pratijagrāhaДжатаю принял
रावणास्त्राणि संयुगेrāvaṇāstrāṇi saṃyugeоружия Раваны в битве
तस्य तीक्ष्णनखाभ्यां तुtasya tīkṣṇanakhābhyāṃ tuего острыми когтями же
चरणाभ्यां महाबलःcaraṇābhyāṃ mahābalaḥдвумя ногами великосильный
चकार बहुधा गात्रेcakāra bahudhā gātreсделал многие на теле
व्रणान् पतगसत्तमःvraṇān patagasattamaḥраны лучший из птиц
अथ क्रोधाद् दशग्रीवोatha krodhād daśagrīvoзатем от гнева Десятиглавый
जग्राह दशमार्गणान्jagrāha daśamārgaṇānвзял десять стрел
मृत्युदण्डनिभान् घोराञ्mṛtyudaṇḍanibhān ghorāñподобных жезлам смерти, страшных
शत्रुमर्दनकाङ्क्षयाśatrumardanakāṅkṣayāс желанием сокрушить врага
स तैर् बाणैर् महावीर्यःsa tair bāṇair mahāvīryaḥон теми стрелами, великодоблестный
पूर्णमुक्तैर् अजिह्मगैःpūrṇamuktair ajihmagaiḥполностью выпущенными, прямолетящими
बिभेद निशितैस् तीक्ष्णैर्bibheda niśitais tīkṣṇairпронзил острыми, отточенными
गृध्रं घोरैः शिलीमुखैःgṛdhraṃ ghoraiḥ śilīmukhaiḥгрифа страшными железноголовыми
अनुवाद

Когда Джатаю справедливо сказал это Раване, все двадцать огнеподобных глаз разгневанного Раваны засияли. С покрасневшими от гнева глазами, в серьгах из раскалённого золота, нетерпеливый владыка ракшасов бросился на царя птиц. Их бурное столкновение в великом лесу стало подобно столкновению двух туч, поднятых ветром в небе. Тогда возник удивительный бой грифа и ракшаса, словно бой двух великих крылатых гор, увенчанных венцами. Затем великосильный Равана осыпал царя грифов очень страшными стрелами — наликами, нарачами, остроконечными и викарни. Но Джатаю, гриф и владыка крылатых, принял в бою эти сети стрел и оружия Раваны. Великосильный лучший из птиц своими двумя ногами с острыми когтями нанёс множество ран на его теле. Тогда Десятиглавый в гневе взял десять страшных стрел, подобных жезлам смерти, желая сокрушить врага. Великодоблестный Равана пронзил грифа этими прямолетящими, полностью выпущенными, острыми и отточенными железноголовыми стрелами.

संस्करण

aaed3d8400ed · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से