रामायण
Ситу отводят в ашоковую рощу3.54.1-10
972 / 2464
रामायण · 3.54.1-10
देवनागरी

सा तथोक्ता तु वैदेही निर्भया शोककर्षिता । तृणम् अन्तरतः कृत्वा रावणं प्रत्यभाषत ॥
राजा दशरथो नाम धर्मसेतुर् इवाचलः । सत्यसन्धः परिज्ञातो यस्य पुत्रः स राघवः ॥
रामो नाम स धर्मात्मा त्रिषु लोकेषु विश्रुतः । दीर्घबाहुर् विशालाक्षो दैवतं स पतिर् मम ॥
इक्ष्वाकूणां कुले जातः सिंहस्कन्धो महाद्युतिः । लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा यस् ते प्राणां हरिष्यति ॥
प्रत्यक्षं यद्य् अहं तस्य त्वया स्यां धर्षिता बलात् । शयिता त्वं हतः संख्ये जनस्थाने यथा खरः ॥
य एते राक्षसाः प्रोक्ता घोररूपा महाबलाः । राघवे निर्विषाः सर्वे सुपर्णे पन्नगा यथा ॥
तस्य ज्याविप्रमुक्तास् ते शराः काञ्चनभूषणाः । शरीरं विधमिष्यन्ति गङ्गाकूलम् इवोर्मयः ॥
असुरैर् वा सुरैर् वा त्वं यद्य् अवधो ऽसि रावण । उत्पाद्य सुमहद् वैरं जीवंस् तस्य न मोक्ष्यसे ॥
स ते जीवितशेषस्य राघवो ऽन्तकरो बली । पशोर् यूपगतस्येव जीवितं तव दुर्लभम् ॥
यदि पश्येत् स रामस् त्वां रोषदीप्तेन चक्षुषा । रक्षस् त्वम् अद्य निर्दग्धो गच्छेः सद्यः पराभवम् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

sā tathoktā tu vaidehī nirbhayā śokakarṣitā | tṛṇam antarataḥ kṛtvā rāvaṇaṃ pratyabhāṣata ||
rājā daśaratho nāma dharmasetur ivācalaḥ | satyasandhaḥ parijñāto yasya putraḥ sa rāghavaḥ ||
rāmo nāma sa dharmātmā triṣu lokeṣu viśrutaḥ | dīrghabāhur viśālākṣo daivataṃ sa patir mama ||
ikṣvākūṇāṃ kule jātaḥ siṃhaskandho mahādyutiḥ | lakṣmaṇena saha bhrātrā yas te prāṇāṃ hariṣyati ||
pratyakṣaṃ yady ahaṃ tasya tvayā syāṃ dharṣitā balāt | śayitā tvaṃ hataḥ saṃkhye janasthāne yathā kharaḥ ||
ya ete rākṣasāḥ proktā ghorarūpā mahābalāḥ | rāghave nirviṣāḥ sarve suparṇe pannagā yathā ||
tasya jyāvipramuktās te śarāḥ kāñcanabhūṣaṇāḥ | śarīraṃ vidhamiṣyanti gaṅgākūlam ivormayaḥ ||
asurair vā surair vā tvaṃ yady avadho 'si rāvaṇa | utpādya sumahad vairaṃ jīvaṃs tasya na mokṣyase ||
sa te jīvitaśeṣasya rāghavo 'ntakaro balī | paśor yūpagatasyeva jīvitaṃ tava durlabham ||
yadi paśyet sa rāmas tvāṃ roṣadīptena cakṣuṣā | rakṣas tvam adya nirdagdho gaccheḥ sadyaḥ parābhavam ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
सा तथोक्ता तु वैदेहीsā tathoktā tu vaidehīона так сказанная же Вайдехи
निर्भया शोककर्षिताnirbhayā śokakarṣitāбесстрашная, скорбью измученная
तृणम् अन्तरतः कृत्वाtṛṇam antarataḥ kṛtvāтравинку между положив
रावणं प्रत्यभाषतrāvaṇaṃ pratyabhāṣataРаване ответила
राजा दशरथो नामrājā daśaratho nāmaцарь Дашаратха по имени
धर्मसेतुर् इवाचलःdharmasetur ivācalaḥкак мост дхармы неподвижный
सत्यसन्धः परिज्ञातोsatyasandhaḥ parijñātoверный истине известный
यस्य पुत्रः स राघवःyasya putraḥ sa rāghavaḥчей сын тот Рагхава
रामो नाम स धर्मात्माrāmo nāma sa dharmātmāРама по имени тот праведный душой
त्रिषु लोकेषु विश्रुतःtriṣu lokeṣu viśrutaḥв трёх мирах прославленный
दीर्घबाहुर् विशालाक्षोdīrghabāhur viśālākṣoдлиннорукий, широкоглазый
दैवतं स पतिर् ममdaivataṃ sa patir mamaбожество он, муж мой
इक्ष्वाकूणां कुले जातःikṣvākūṇāṃ kule jātaḥв роду Икшваку рождённый
सिंहस्कन्धो महाद्युतिःsiṃhaskandho mahādyutiḥльвиноплечий, великосияющий
लक्ष्मणेन सह भ्रात्राlakṣmaṇena saha bhrātrāс Лакшманой братом вместе
यस् ते प्राणां हरिष्यतिyas te prāṇāṃ hariṣyatiкоторый твои жизни унесёт
प्रत्यक्षं यद्य् अहं तस्यpratyakṣaṃ yady ahaṃ tasyaперед глазами если я его
त्वया स्यां धर्षिता बलात्tvayā syāṃ dharṣitā balātтобой была бы оскорблена силой
शयिता त्वं हतः संख्येśayitā tvaṃ hataḥ saṃkhyeлежал бы ты убитый в бою
जनस्थाने यथा खरःjanasthāne yathā kharaḥв Джанастхане как Кхара
य एते राक्षसाः प्रोक्ताya ete rākṣasāḥ proktāкоторые эти ракшасы названы
घोररूपा महाबलाःghorarūpā mahābalāḥстрашнообразные, великосильные
राघवे निर्विषाः सर्वेrāghave nirviṣāḥ sarveперед Рагхавой без яда все
सुपर्णे पन्नगा यथाsuparṇe pannagā yathāперед Супарной змеи как
तस्य ज्याविप्रमुक्तास् तेtasya jyāvipramuktās teего с тетивы выпущенные те
शराः काञ्चनभूषणाःśarāḥ kāñcanabhūṣaṇāḥстрелы золотом украшенные
शरीरं विधमिष्यन्तिśarīraṃ vidhamiṣyantiтело разнесут
गङ्गाकूलम् इवोर्मयःgaṅgākūlam ivormayaḥберег Ганги как волны
असुरैर् वा सुरैर् वा त्वंasurair vā surair vā tvaṃасурами или богами ты
यद्य् अवधो ऽसि रावणyady avadho 'si rāvaṇaесли неубиваем, Равана
उत्पाद्य सुमहद् वैरंutpādya sumahad vairaṃпородив очень великую вражду
जीवंस् तस्य न मोक्ष्यसेjīvaṃs tasya na mokṣyaseживым от него не освободишься
स ते जीवितशेषस्यsa te jīvitaśeṣasyaон твоей оставшейся жизни
राघवो ऽन्तकरो बलीrāghavo 'ntakaro balīРагхава конец сделает, сильный
पशोर् यूपगतस्येवpaśor yūpagatasyevaкак животного к жертвенному столбу пришедшего
जीवितं तव दुर्लभम्jīvitaṃ tava durlabhamжизнь твоя труднодостижима
यदि पश्येत् स रामस् त्वांyadi paśyet sa rāmas tvāṃесли увидит тот Рама тебя
रोषदीप्तेन चक्षुषाroṣadīptena cakṣuṣāгневом пылающим глазом
रक्षस् त्वम् अद्य निर्दग्धोrakṣas tvam adya nirdagdhoракшас, ты сегодня сожжённый
गच्छेः सद्यः पराभवम्gaccheḥ sadyaḥ parābhavamпойдёшь сразу к поражению
अनुवाद

Так отвечая, Вайдехи, бесстрашная, хотя и измученная скорбью, положила между собой и Раваной травинку и сказала: «Есть царь по имени Дашаратха, неподвижный, как мост дхармы, известный верностью истине; его сын — Рагхава. Тот праведный Рама, прославленный в трёх мирах, длиннорукий и широкоглазый, — моё божество и мой муж. Он рождён в роду Икшваку, львиноплечий, великосияющий; вместе с братом Лакшманой он отнимет у тебя жизнь. Если бы ты силой оскорбил меня у него на глазах, ты уже лежал бы убитым в бою, как Кхара в Джанастхане. Все эти названные тобой страшные и великосильные ракшасы перед Рагхавой будут без яда, как змеи перед Супарной. Его стрелы, украшенные золотом и выпущенные с тетивы, разнесут твоё тело, как волны размывают берег Ганги. Даже если ты неуязвим для асуров или богов, Равана, породив такую великую вражду, ты живым не освободишься от Рамы. Сильный Рагхава станет концом твоей оставшейся жизни. Как у животного, приведённого к жертвенному столбу, твоя жизнь уже труднодостижима. Если Рама посмотрит на тебя глазом, пылающим гневом, ты, ракшас, сегодня же будешь сожжён и сразу придёшь к поражению».

संस्करण

4756231464fb · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से