एवम् उक्तस् तु सौमित्रिर् लक्ष्मणः शुभलक्षणः । भूयो दुःखसमाविष्टो दुःखितं रामम् अब्रवीत् ॥
न स्वयं कामकारेण तां त्यक्त्वाहम् इहागतः । प्रचोदितस् तयैवोग्रैस् त्वत्सकाशम् इहागतः ॥
आर्येणेव परिक्रुष्टं हा सीते लक्ष्मणेति च । परित्राहीति यद् वाक्यं मैथिल्यास् तच् छ्रुतिं गतम् ॥
सा तम् आर्तस्वरं श्रुत्वा तव स्नेहेन मैथिली । गच्छ गच्छेति माम् आह रुदन्ती भयविह्वला ॥
प्रचोद्यमानेन मया गच्छेति बहुशस् तया । प्रत्युक्ता मैथिली वाक्यम् इदं त्वत्प्रत्ययान्वितम् ॥
न तत् पश्याम्य् अहं रक्षो यद् अस्य भयम् आवहेत् । निर्वृता भव नास्त्य् एतत् केनाप्य् एवम् उदाहृतम् ॥
विगर्हितं च नीचं च कथम् आर्यो ऽभिधास्यति । त्राहीति वचनं सीते यस् त्रायेत् त्रिदशान् अपि ॥
किंनिमित्तं तु केनापि भ्रातुर् आलम्ब्य मे स्वरम् । विस्वरं व्याहृतं वाक्यं लक्ष्मण त्राहि माम् इति । न भवत्या व्यथा कार्या कुनारीजनसेविता ॥
अलं वैक्लव्यम् आलम्ब्य स्वस्था भव निरुत्सुका । न चास्ति त्रिषु लोकेषु पुमान् यो राघवं रणे । जातो वा जायमानो वा संयुगे यः पराजयेत् ॥
evam uktas tu saumitrir lakṣmaṇaḥ śubhalakṣaṇaḥ | bhūyo duḥkhasamāviṣṭo duḥkhitaṃ rāmam abravīt ||
na svayaṃ kāmakāreṇa tāṃ tyaktvāham ihāgataḥ | pracoditas tayaivograis tvatsakāśam ihāgataḥ ||
āryeṇeva parikruṣṭaṃ hā sīte lakṣmaṇeti ca | paritrāhīti yad vākyaṃ maithilyās tac chrutiṃ gatam ||
sā tam ārtasvaraṃ śrutvā tava snehena maithilī | gaccha gaccheti mām āha rudantī bhayavihvalā ||
pracodyamānena mayā gaccheti bahuśas tayā | pratyuktā maithilī vākyam idaṃ tvatpratyayānvitam ||
na tat paśyāmy ahaṃ rakṣo yad asya bhayam āvahet | nirvṛtā bhava nāsty etat kenāpy evam udāhṛtam ||
vigarhitaṃ ca nīcaṃ ca katham āryo 'bhidhāsyati | trāhīti vacanaṃ sīte yas trāyet tridaśān api ||
kiṃnimittaṃ tu kenāpi bhrātur ālambya me svaram | visvaraṃ vyāhṛtaṃ vākyaṃ lakṣmaṇa trāhi mām iti | na bhavatyā vyathā kāryā kunārījanasevitā ||
alaṃ vaiklavyam ālambya svasthā bhava nirutsukā | na cāsti triṣu lokeṣu pumān yo rāghavaṃ raṇe | jāto vā jāyamāno vā saṃyuge yaḥ parājayet ||
Так отвеченный, Лакшмана с благими признаками, ещё сильнее охваченный скорбью, сказал скорбящему Раме: «Я пришёл сюда, оставив её, не по собственной воле. Я пришёл к тебе, побуждённый её резкими словами. До слуха Майтили дошла речь, словно закричанная тобой: “О Сита! О Лакшмана! Защити!” Услышав этот страдальческий голос, Майтили из любви к тебе, плача и обезумев от страха, сказала мне: “Иди, иди!” Когда она много раз побуждала меня идти, я ответил ей, опираясь на доверие к тебе: “Я не вижу такого ракшаса, который мог бы принести Раме страх. Будь спокойна: это не он, это сказано кем-то другим. Как благородный Рама, который мог бы защитить даже богов, произнесёт низкое и порицаемое слово: ‘Защити меня’, Сита? По какой причине кто-то, взяв голос моего брата, произнёс искажённые слова: ‘Лакшмана, защити меня’? Тебе не следует тревожиться, как это делают дурные женщины. Довольно слабости, будь спокойна и без тревоги. В трёх мирах нет и не родится мужа, который смог бы победить Рагхаву в бою”».
12f865f89464 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Лакшмана ясно показывает: он понимал обман и пытался удержаться у Ситы. Его уход произошёл не из небрежности, а под давлением её страха и суровых слов.