Vedawordएक वैदिक पुस्तकालय
खोज
प्रवेश
रामायण
Рама находит следы похищения3.60.34-39
998 / 2464
रामायण · 3.60.34-39
॥
देवनागरी

वैरं शतगुणं पश्य ममेदं जीवितान्तकम् । सुघोरहृदयैः सौम्य राक्षसैः कामरूपिभिः ॥
हृता मृता वा सीता हि भक्षिता वा तपस्विनी । न धर्मस् त्रायते सीतां ह्रियमाणां महावने ॥
भक्षितायां हि वैदेह्यां हृतायाम् अपि लक्ष्मण । के हि लोके प्रियं कर्तुं शक्ताः सौम्य ममेश्वराः ॥
कर्तारम् अपि लोकानां शूरं करुणवेदिनम् । अज्ञानाद् अवमन्येरन् सर्वभूतानि लक्ष्मण ॥
मृदुं लोकहिते युक्तं दान्तं करुणवेदिनम् । निर्वीर्य इति मन्यन्ते नूनं मां त्रिदशेश्वराः ॥
मां प्राप्य हि गुणो दोषः संवृत्तः पश्य लक्ष्मण । अद्यैव सर्वभूतानां रक्षसाम् अभवाय च । संहृत्यैव शशिज्योत्स्नां महान् सूर्य इवोदितः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

vairaṃ śataguṇaṃ paśya mamedaṃ jīvitāntakam | sughorahṛdayaiḥ saumya rākṣasaiḥ kāmarūpibhiḥ ||
hṛtā mṛtā vā sītā hi bhakṣitā vā tapasvinī | na dharmas trāyate sītāṃ hriyamāṇāṃ mahāvane ||
bhakṣitāyāṃ hi vaidehyāṃ hṛtāyām api lakṣmaṇa | ke hi loke priyaṃ kartuṃ śaktāḥ saumya mameśvarāḥ ||
kartāram api lokānāṃ śūraṃ karuṇavedinam | ajñānād avamanyeran sarvabhūtāni lakṣmaṇa ||
mṛduṃ lokahite yuktaṃ dāntaṃ karuṇavedinam | nirvīrya iti manyante nūnaṃ māṃ tridaśeśvarāḥ ||
māṃ prāpya hi guṇo doṣaḥ saṃvṛttaḥ paśya lakṣmaṇa | adyaiva sarvabhūtānāṃ rakṣasām abhavāya ca | saṃhṛtyaiva śaśijyotsnāṃ mahān sūrya ivoditaḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
वैरं शतगुणं पश्यvairaṃ śataguṇaṃ paśyaвражду стократную посмотри
ममेदं जीवितान्तकम्mamedaṃ jīvitāntakamмою эту, конец жизни делающую
सुघोरहृदयैः सौम्यsughorahṛdayaiḥ saumyaочень страшносердечными, кроткий
राक्षसैः कामरूपिभिःrākṣasaiḥ kāmarūpibhiḥракшасами, облик по желанию принимающими
हृता मृता वा सीता हिhṛtā mṛtā vā sītā hiпохищена или мертва Сита ведь
भक्षिता वा तपस्विनीbhakṣitā vā tapasvinīили съедена несчастная
न धर्मस् त्रायते सीतांna dharmas trāyate sītāṃне дхарма защищает Ситу
ह्रियमाणां महावनेhriyamāṇāṃ mahāvaneпохищаемую в великом лесу
भक्षितायां हि वैदेह्यांbhakṣitāyāṃ hi vaidehyāṃесли съедена ведь Вайдехи
हृतायाम् अपि लक्ष्मणhṛtāyām api lakṣmaṇaили похищена, Лакшмана
के हि लोके प्रियं कर्तुंke hi loke priyaṃ kartuṃкто ведь в мире приятное сделать
शक्ताः सौम्य ममेश्वराःśaktāḥ saumya mameśvarāḥспособны, кроткий, мне владыки
कर्तारम् अपि लोकानांkartāram api lokānāṃсоздателя даже миров
शूरं करुणवेदिनम्śūraṃ karuṇavedinamгероя, сострадание знающего
अज्ञानाद् अवमन्येरन्ajñānād avamanyeranиз невежества презрели бы
सर्वभूतानि लक्ष्मणsarvabhūtāni lakṣmaṇaвсе существа, Лакшмана
मृदुं लोकहिते युक्तंmṛduṃ lokahite yuktaṃмягкого, в благе мира занятого
दान्तं करुणवेदिनम्dāntaṃ karuṇavedinamсдержанного, сострадание знающего
निर्वीर्य इति मन्यन्तेnirvīrya iti manyanteбез силы, так думают
नूनं मां त्रिदशेश्वराःnūnaṃ māṃ tridaśeśvarāḥнаверное обо мне владыки богов
मां प्राप्य हि गुणो दोषःmāṃ prāpya hi guṇo doṣaḥво мне ведь достоинство пороком
संवृत्तः पश्य लक्ष्मणsaṃvṛttaḥ paśya lakṣmaṇaстало, посмотри, Лакшмана
अद्यैव सर्वभूतानांadyaiva sarvabhūtānāṃсегодня же всех существ
रक्षसाम् अभवाय चrakṣasām abhavāya caи для небытия ракшасов
संहृत्यैव शशिज्योत्स्नांsaṃhṛtyaiva śaśijyotsnāṃсобрав именно лунный свет
महान् सूर्य इवोदितःmahān sūrya ivoditaḥвеликим солнцем словно восшедший
अनुवाद

«Посмотри, кроткий, какую стократную вражду, несущую конец моей жизни, создали эти ракшасы со страшными сердцами, принимающие любой облик. Несчастная Сита похищена, мертва или съедена. Дхарма не защитила Ситу, когда её похищали в великом лесу. Если Вайдехи съедена или похищена, Лакшмана, кто из владык мира сможет сделать для меня что-то приятное? Все существа, Лакшмана, по невежеству презрели бы даже создателя миров, если он герой и знает сострадание. Наверное, владыки богов думают обо мне: “Он мягок, занят благом мира, сдержан и знает сострадание, значит, он лишён силы”. Посмотри, Лакшмана: во мне достоинство стало считаться пороком. Но сегодня же, для всех существ и для уничтожения ракшасов, я взойду как великое солнце, вобравшее в себя лунный свет».

संस्करण

d0e1dd34c576 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU
पिछलाश्लोक 3.60.19-33

श्लोक बदलें इन कुंजियों से