ऋष्यमूकस् तु पम्पायाः पुरस्तात् पुष्पितद्रुमः । सुदुःखारोहणो नाम शिशुनागाभिरक्षितः । उदारो ब्रह्मणा चैव पूर्वकाले विनिर्मितः ॥
शयानः पुरुषो राम तस्य शैलस्य मूर्धनि । यत् स्वप्ने लभते वित्तं तत् प्रबुद्धो ऽधिगच्छति ॥
न त्व् एनं विषमाचारः पापकर्माधिरोहति । तत्रैव प्रहरन्त्य् एनं सुप्तम् आदाय राक्षसाः ॥
ततो ऽपि शिशुनागानाम् आक्रन्दः श्रूयते महान् । क्रीडतां राम पम्पायां मतङ्गारण्यवासिनाम् ॥
सिक्ता रुधिरधाराभिः संहत्य परमद्विपाः । प्रचरन्ति पृथक् कीर्णा मेघवर्णास् तरस्विनः ॥
ते तत्र पीत्वा पानीयं विमलं शीतम् अव्ययम् । निवृत्ताः संविगाहन्ते वनानि वनगोचराः ॥
राम तस्य तु शैलस्य महती शोभते गुहा । शिलापिधाना काकुत्स्थ दुःखं चास्याः प्रवेशनम् ॥
तस्या गुहायाः प्राग्द्वारे महाञ् शीतोदको ह्रदः । बहुमूलफलो रम्यो नानानगसमावृतः ॥
तस्यां वसति सुग्रीवश् चतुर्भिः सह वानरैः । कदा चिच् छिखरे तस्य पर्वतस्यावतिष्ठते ॥
ṛṣyamūkas tu pampāyāḥ purastāt puṣpitadrumaḥ | suduḥkhārohaṇo nāma śiśunāgābhirakṣitaḥ | udāro brahmaṇā caiva pūrvakāle vinirmitaḥ ||
śayānaḥ puruṣo rāma tasya śailasya mūrdhani | yat svapne labhate vittaṃ tat prabuddho 'dhigacchati ||
na tv enaṃ viṣamācāraḥ pāpakarmādhirohati | tatraiva praharanty enaṃ suptam ādāya rākṣasāḥ ||
tato 'pi śiśunāgānām ākrandaḥ śrūyate mahān | krīḍatāṃ rāma pampāyāṃ mataṅgāraṇyavāsinām ||
siktā rudhiradhārābhiḥ saṃhatya paramadvipāḥ | pracaranti pṛthak kīrṇā meghavarṇās tarasvinaḥ ||
te tatra pītvā pānīyaṃ vimalaṃ śītam avyayam | nivṛttāḥ saṃvigāhante vanāni vanagocarāḥ ||
rāma tasya tu śailasya mahatī śobhate guhā | śilāpidhānā kākutstha duḥkhaṃ cāsyāḥ praveśanam ||
tasyā guhāyāḥ prāgdvāre mahāñ śītodako hradaḥ | bahumūlaphalo ramyo nānānagasamāvṛtaḥ ||
tasyāṃ vasati sugrīvaś caturbhiḥ saha vānaraiḥ | kadā cic chikhare tasya parvatasyāvatiṣṭhate ||
«К востоку от Пампы находится Ришьямука — гора с цветущими деревьями, называемая труднейшей для восхождения, охраняемая шишунагами, возвышенная и созданная самим Брахмой в древнее время. Человек, спящий на вершине этой горы, после пробуждения обретает то богатство, которое получил во сне. Но злодей дурного поведения не может подняться туда: ракшасы тут же хватают его спящим и поражают. Даже оттуда слышен громкий крик шишунагов, живущих в лесу Матанги и играющих в Пампе, Рама. Великие слоны, быстрые и цвета тучи, сходятся, орошают себя потоками крови, а потом бродят поодиночке. Выпив там чистую, холодную и неиссякаемую воду, эти лесные странники возвращаются и входят в леса. На той горе, Рама, сияет большая пещера, закрытая камнем, и вход в неё труден, Какутстха. У восточного входа в эту пещеру находится большое озеро с холодной водой, прекрасное множеством кореньев и плодов, окружённое разными деревьями. В этой пещере живёт Сугрива с четырьмя ванарами; иногда он стоит на вершине той горы».
364cc059c71c · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Ришьямука описана как место защиты и испытания: она недоступна злодеям, но становится убежищем для изгнанного Сугривы. Рама идёт к союзнику, которого сама священная география хранит от врагов.