वागुराभिश् च पाशैश् च कूटैश् च विविधैर् नराः । प्रतिच्छन्नाश् च दृश्याश् च गृह्णन्ति सुबहून् मृगान् । प्रधावितान् वा वित्रस्तान् विस्रब्धान् अतिविष्ठितान् ॥
प्रमत्तान् अप्रमत्तान् वा नरा मांसार्थिनो भृशम् । विध्यन्ति विमुखांश् चापि न च दोषो ऽत्र विद्यते ॥
यान्ति राजर्षयश् चात्र मृगयां धर्मकोविदाः । तस्मात् त्वं निहतो युद्धे मया बाणेन वानर । अयुध्यन् प्रतियुध्यन् वा यस्माच् छाखामृगो ह्य् असि ॥
दुर्लभस्य च धर्मस्य जीवितस्य शुभस्य च । राजानो वानरश्रेष्ठ प्रदातारो न संशयः ॥
तान् न हिंस्यान् न चाक्रोशेन् नाक्षिपेन् नाप्रियं वदेत् । देवा मानुषरूपेण चरन्त्य् एते महीतले ॥
त्वं तु धर्मम् अविज्ञाय केवलं रोषम् आस्थितः । प्रदूषयसि मां धर्मे पितृपैतामहे स्थितम् ॥
vāgurābhiś ca pāśaiś ca kūṭaiś ca vividhair narāḥ | praticchannāś ca dṛśyāś ca gṛhṇanti subahūn mṛgān | pradhāvitān vā vitrastān visrabdhān ativiṣṭhitān ||
pramattān apramattān vā narā māṃsārthino bhṛśam | vidhyanti vimukhāṃś cāpi na ca doṣo 'tra vidyate ||
yānti rājarṣayaś cātra mṛgayāṃ dharmakovidāḥ | tasmāt tvaṃ nihato yuddhe mayā bāṇena vānara | ayudhyan pratiyudhyan vā yasmāc chākhāmṛgo hy asi ||
durlabhasya ca dharmasya jīvitasya śubhasya ca | rājāno vānaraśreṣṭha pradātāro na saṃśayaḥ ||
tān na hiṃsyān na cākrośen nākṣipen nāpriyaṃ vadet | devā mānuṣarūpeṇa caranty ete mahītale ||
tvaṃ tu dharmam avijñāya kevalaṃ roṣam āsthitaḥ | pradūṣayasi māṃ dharme pitṛpaitāmahe sthitam ||
«Люди ловят очень многих зверей сетями, путами и разными ловушками, скрытых и видимых, убежавших, испуганных, доверчивых и неподвижно стоящих. Люди, сильно желающие мяса, пронзают беспечных и осторожных, даже отвернувшихся, и в этом нет вины. Царственные риши, знатоки дхармы, тоже ходят на охоту. Поэтому ты, ванара, убит мной в бою стрелой, сражался ты или нет, ведь ты древесный зверь. Цари, лучший из ванаров, без сомнения являются дарителями труднодостижимой дхармы, жизни и блага. Им не следует вредить, их не следует оскорблять, обвинять или говорить им неприятное: эти боги в человеческом облике ходят по земле. Ты же, не поняв дхарму и приняв один лишь гнев, порочишь меня, стоящего в дхарме отцов и дедов».
ed58f7ae9d0c · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Эта часть звучит жёстко для современного уха, но в контексте ответа Рамы она усиливает два пункта: Вали находится под царской властью, а царское наказание не ограничено только открытым поединком.