रामायण
Тара скорбит над телом Вали4.23.8-16
1155 / 2464
रामायण · 4.23.8-16
देवनागरी

शूराय न प्रदातव्या कन्या खलु विपश्चिता । शूरभार्यां हतां पश्य सद्यो मां विधवां कृताम् ॥
अवभग्नश् च मे मानो भग्ना मे शाश्वती गतिः । अगाधे च निमग्नास्मि विपुले शोकसागरे ॥
अश्मसारमयं नूनम् इदं मे हृदयं दृढम् । भर्तारं निहतं दृष्ट्वा यन् नाद्य शतधा गतम् ॥
सुहृच् चैव हि भर्ता च प्रकृत्या च मम प्रियः । आहवे च पराक्रान्तः शूरः पञ्चत्वम् आगतः ॥
पतिहीना तु या नारी कामं भवतु पुत्रिणी । धनधान्यैः सुपूर्णापि विधवेत्य् उच्यते बुधैः ॥
स्वगात्रप्रभवे वीर शेषे रुधिरमण्डले । कृमिरागपरिस्तोमे त्वम् एवं शयने यथा ॥
रेणुशोणितसंवीतं गात्रं तव समन्ततः । परिरब्धुं न शक्नोमि भुजाभ्यां प्लवगर्षभ ॥
कृतकृत्यो ऽद्य सुग्रीवो वैरे ऽस्मिन्न् अतिदारुणे । यस्य रामविमुक्तेन हृतम् एकेषुणा भयम् ॥
शरेण हृदि लग्नेन गात्रसंस्पर्शने तव । वार्यामि त्वां निरीक्षन्ती त्वयि पञ्चत्वम् आगते ॥

लिप्यंतरण (IAST)

śūrāya na pradātavyā kanyā khalu vipaścitā | śūrabhāryāṃ hatāṃ paśya sadyo māṃ vidhavāṃ kṛtām ||
avabhagnaś ca me māno bhagnā me śāśvatī gatiḥ | agādhe ca nimagnāsmi vipule śokasāgare ||
aśmasāramayaṃ nūnam idaṃ me hṛdayaṃ dṛḍham | bhartāraṃ nihataṃ dṛṣṭvā yan nādya śatadhā gatam ||
suhṛc caiva hi bhartā ca prakṛtyā ca mama priyaḥ | āhave ca parākrāntaḥ śūraḥ pañcatvam āgataḥ ||
patihīnā tu yā nārī kāmaṃ bhavatu putriṇī | dhanadhānyaiḥ supūrṇāpi vidhavety ucyate budhaiḥ ||
svagātraprabhave vīra śeṣe rudhiramaṇḍale | kṛmirāgaparistome tvam evaṃ śayane yathā ||
reṇuśoṇitasaṃvītaṃ gātraṃ tava samantataḥ | parirabdhuṃ na śaknomi bhujābhyāṃ plavagarṣabha ||
kṛtakṛtyo 'dya sugrīvo vaire 'sminn atidāruṇe | yasya rāmavimuktena hṛtam ekeṣuṇā bhayam ||
śareṇa hṛdi lagnena gātrasaṃsparśane tava | vāryāmi tvāṃ nirīkṣantī tvayi pañcatvam āgate ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
शूराय न प्रदातव्याśūrāya na pradātavyāгерою не должна быть отдана
कन्या खलु विपश्चिताkanyā khalu vipaścitāдевушка ведь мудрым
शूरभार्यां हतां पश्यśūrabhāryāṃ hatāṃ paśyaжену героя убитую смотри
सद्यो मां विधवां कृताम्sadyo māṃ vidhavāṃ kṛtāmсразу меня вдовой сделанную
अवभग्नश् च मे मानोavabhagnaś ca me mānoсломлена и моя гордость
भग्ना मे शाश्वती गतिःbhagnā me śāśvatī gatiḥсломана моя вечная опора
अगाधे च निमग्नास्मिagādhe ca nimagnāsmiи в бездонном погружена я
विपुले शोकसागरेvipule śokasāgareв огромном океане скорби
अश्मसारमयं नूनम्aśmasāramayaṃ nūnamкамнем по сути сделано, наверное
इदं मे हृदयं दृढम्idaṃ me hṛdayaṃ dṛḍhamэто моё сердце твёрдое
भर्तारं निहतं दृष्ट्वाbhartāraṃ nihataṃ dṛṣṭvāмужа убитого увидев
यन् नाद्य शतधा गतम्yan nādya śatadhā gatamчто не сегодня на сотни частей распалось
सुहृच् चैव हि भर्ता चsuhṛc caiva hi bhartā caи друг именно, и муж
प्रकृत्या च मम प्रियःprakṛtyā ca mama priyaḥи по природе мне дорогой
आहवे च पराक्रान्तःāhave ca parākrāntaḥи в бою доблестный
शूरः पञ्चत्वम् आगतःśūraḥ pañcatvam āgataḥгерой пятичастности достиг
पतिहीना तु या नारीpatihīnā tu yā nārīженщина же мужем лишённая
कामं भवतु पुत्रिणीkāmaṃ bhavatu putriṇīпусть даже будет с сыновьями
धनधान्यैः सुपूर्णापिdhanadhānyaiḥ supūrṇāpiи богатством и зерном полная
विधवेत्य् उच्यते बुधैःvidhavety ucyate budhaiḥвдовой называется мудрыми
स्वगात्रप्रभवे वीरsvagātraprabhave vīraиз своего тела возникшем, герой
शेषे रुधिरमण्डलेśeṣe rudhiramaṇḍaleлежишь в круге крови
कृमिरागपरिस्तोमेkṛmirāgaparistomeс множеством червлёного цвета
त्वम् एवं शयने यथाtvam evaṃ śayane yathāты на таком ложе как
रेणुशोणितसंवीतंreṇuśoṇitasaṃvītaṃпылью и кровью покрытое
गात्रं तव समन्ततःgātraṃ tava samantataḥтело твоё со всех сторон
परिरब्धुं न शक्नोमिparirabdhuṃ na śaknomiобнять не могу
भुजाभ्यां प्लवगर्षभbhujābhyāṃ plavagarṣabhaдвумя руками, бык прыгающих
कृतकृत्यो ऽद्य सुग्रीवोkṛtakṛtyo 'dya sugrīvoсделавший дело сегодня Сугрива
वैरे ऽस्मिन्न् अतिदारुणेvaire 'sminn atidāruṇeв этой вражде крайне страшной
यस्य रामविमुक्तेनyasya rāmavimuktenaчей Рамой выпущенной
हृतम् एकेषुणा भयम्hṛtam ekeṣuṇā bhayamустранён страх одной стрелой
शरेण हृदि लग्नेनśareṇa hṛdi lagnenaстрелой в сердце вонзившейся
गात्रसंस्पर्शने तवgātrasaṃsparśane tavaприкосновению к телу твоему
वार्यामि त्वां निरीक्षन्तीvāryāmi tvāṃ nirīkṣantīудерживаюсь, тебя созерцая
त्वयि पञ्चत्वम् आगतेtvayi pañcatvam āgateкогда ты пятичастности достиг
अनुवाद

«Мудрому, видно, не следует отдавать дочь герою: посмотри на меня, жену героя, убитую и сразу сделанную вдовой. Моя гордость сломлена, моя постоянная опора разрушена, и я погружена в огромный бездонный океан скорби. Наверное, моё сердце сделано из камня, если, увидев убитого мужа, оно сегодня не распалось на сотни частей. Он был мне другом, мужем, по самой природе дорогим, доблестным в бою героем, а теперь достиг распада тела на пять элементов. Женщина без мужа, даже если у неё есть сыновья и дом полон богатства и зерна, мудрыми называется вдовой. Герой, ты лежишь в круге крови, возникшем из твоего собственного тела, словно на ложе червлёного цвета. Бык среди прыгающих, я не могу обнять двумя руками твоё тело, со всех сторон покрытое пылью и кровью. Сегодня Сугрива сделал своё дело в этой страшной вражде: его страх снят одной стрелой, выпущенной Рамой. Но стрела, вонзившаяся в твоё сердце, мешает мне прикоснуться к твоему телу, когда я смотрю на тебя, уже достигшего пяти элементов».

संस्करण

4247afe05848 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से