अथ राजा समृद्धार्थः सुग्रीवः प्लवगेश्वरः । उवाच नरशार्दूलं रामं परबलार्दनम् ॥
आगता विनिविष्टाश् च बलिनः कामरूपिणः । वानरेन्द्रा महेन्द्राभा ये मद्विषयवासिनः ॥
त इमे बहुसाहस्रैर् हरिभिर् भीमविक्रमैः । आगता वानरा घोरा दैत्यदानवसंनिभाः ॥
ख्यातकर्मापदानाश् च बलवन्तो जितक्लमाः । पराक्रमेषु विख्याता व्यवसायेषु चोत्तमाः ॥
पृथिव्यम्बुचरा राम नानानगनिवासिनः । कोट्यग्रश इमे प्राप्ता वानरास् तव किंकराः ॥
निदेशवर्तिनः सर्वे सर्वे गुरुहिते रताः । अभिप्रेतम् अनुष्ठातुं तव शक्ष्यन्त्य् अरिंदम ॥
यन् मन्यसे नरव्याघ्र प्राप्तकालं तद् उच्यताम् । तत् सैन्यं त्वद्वशे युक्तम् आज्ञापयितुम् अर्हसि ॥
कामम् एषाम् इदं कार्यं विदितं मम तत्त्वतः । तथापि तु यथा तत्त्वम् आज्ञापयितुम् अर्हसि ॥
तथा ब्रुवाणं सुग्रीवं रामो दशरथात्मजः । बाहुभ्यां संपरिष्वज्य इदं वचनम् अब्रवीत् ॥
ज्ञायतां सौम्य वैदेही यदि जीवति वा न वा । स च देशो महाप्राज्ञ यस्मिन् वसति रावणः ॥
अधिगम्य च वैदेहीं निलयं रावणस्य च । प्राप्तकालं विधास्यामि तस्मिन् काले सह त्वया ॥
नाहम् अस्मिन् प्रभुः कार्ये वानरेश न लक्ष्मणः । त्वम् अस्य हेतुः कार्यस्य प्रभुश् च प्लवगेश्वर ॥
त्वम् एवाज्ञापय विभो मम कार्यविनिश्चयम् । त्वं हि जानासि यत् कार्यं मम वीर न संशयः ॥
सुहृद्द्वितीयो विक्रान्तः प्राज्ञः कालविशेषवित् । भवान् अस्मद्धिते युक्तः सुकृतार्थो ऽर्थवित्तमः ॥
atha rājā samṛddhārthaḥ sugrīvaḥ plavageśvaraḥ | uvāca naraśārdūlaṃ rāmaṃ parabalārdanam ||
āgatā viniviṣṭāś ca balinaḥ kāmarūpiṇaḥ | vānarendrā mahendrābhā ye madviṣayavāsinaḥ ||
ta ime bahusāhasrair haribhir bhīmavikramaiḥ | āgatā vānarā ghorā daityadānavasaṃnibhāḥ ||
khyātakarmāpadānāś ca balavanto jitaklamāḥ | parākrameṣu vikhyātā vyavasāyeṣu cottamāḥ ||
pṛthivyambucarā rāma nānānaganivāsinaḥ | koṭyagraśa ime prāptā vānarās tava kiṃkarāḥ ||
nideśavartinaḥ sarve sarve guruhite ratāḥ | abhipretam anuṣṭhātuṃ tava śakṣyanty ariṃdama ||
yan manyase naravyāghra prāptakālaṃ tad ucyatām | tat sainyaṃ tvadvaśe yuktam ājñāpayitum arhasi ||
kāmam eṣām idaṃ kāryaṃ viditaṃ mama tattvataḥ | tathāpi tu yathā tattvam ājñāpayitum arhasi ||
tathā bruvāṇaṃ sugrīvaṃ rāmo daśarathātmajaḥ | bāhubhyāṃ saṃpariṣvajya idaṃ vacanam abravīt ||
jñāyatāṃ saumya vaidehī yadi jīvati vā na vā | sa ca deśo mahāprājña yasmin vasati rāvaṇaḥ ||
adhigamya ca vaidehīṃ nilayaṃ rāvaṇasya ca | prāptakālaṃ vidhāsyāmi tasmin kāle saha tvayā ||
nāham asmin prabhuḥ kārye vānareśa na lakṣmaṇaḥ | tvam asya hetuḥ kāryasya prabhuś ca plavageśvara ||
tvam evājñāpaya vibho mama kāryaviniścayam | tvaṃ hi jānāsi yat kāryaṃ mama vīra na saṃśayaḥ ||
suhṛddvitīyo vikrāntaḥ prājñaḥ kālaviśeṣavit | bhavān asmaddhite yuktaḥ sukṛtārtho 'rthavittamaḥ ||
Достигший цели царь Сугрива, владыка прыгунов, сказал Раме, тигру среди людей и сокрушителю вражеских сил: «Сильные владыки ванаров, способные принимать желанные облики, подобные Махендре и живущие в моих владениях, пришли и разместились. Эти грозные ванары, подобные дайтьям и данавам, пришли многими тысячами с обезьянами страшной доблести. Они прославлены делами и подвигами, сильны, победили усталость, знамениты в подвигах и превосходны в решимости. О Рама, эти ванары, ходящие по земле и воде, живущие на разных горах, пришли мириадами как твои слуги. Все они следуют приказу, все заняты благом старшего и смогут исполнить желаемое тобой, о усмиритель врагов. О тигр среди людей, скажи, что считаешь своевременным. Это войско готово подчиняться тебе; тебе следует приказать. Конечно, я истинно знаю их дело, но всё же тебе следует приказать так, как есть». Когда Сугрива сказал так, Рама, сын Дашаратхи, обнял его двумя руками и ответил: «О кроткий, пусть прежде станет известно, жива Вайдехи или нет, и где находится страна, в которой живёт Равана. Когда Вайдехи и жилище Раваны будут найдены, тогда я вместе с тобой сделаю то, что будет своевременно. В этом деле, о владыка ванаров, не я господин и не Лакшмана: ты причина и руководитель этого дела, о повелитель прыгунов. Ты сам, властитель, распорядись решением моего дела. Ты знаешь, что должно быть сделано для меня, о герой, в этом нет сомнения. Ты доблестен, мудр, имеешь друга как второго себя, знаешь особенности времени, занят нашим благом, достиг цели и лучше всех понимаешь пользу».
b47e8ae19a88 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Рама доверяет Сугриве практическое руководство поиском. Это важный момент союза: Рама остаётся высшей целью и защитником, но признаёт компетенцию друга в том, что относится к миру ванаров и поиску по земле.