रामायण
Ванары расходятся по всем сторонам4.44.1-8
1262 / 2464
रामायण · 4.44.1-8
देवनागरी

तद् उग्रशासनं भर्तुर् विज्ञाय हरिपुंगवाः । शलभा इव संछाद्य मेदिनीं संप्रतस्थिरे ॥
रामः प्रस्रवणे तस्मिन् न्यवसत् सहलक्ष्मणः । प्रतीक्षमाणस् तं मासं यः सीताधिगमे कृतः ॥
उत्तरां तु दिशं रम्यां गिरिराजसमावृताम् । प्रतस्थे सहसा वीरो हरिः शतबलिस् तदा ॥
पूर्वां दिशं प्रति ययौ विनतो हरियूथपः ॥
ताराङ्गदादि सहितः प्लवगः पवनात्मजः । अगस्त्यचरिताम् आशां दक्षिणां हरियूथपः ॥
पश्चिमां तु दिशं घोरां सुषेणः प्लवगेश्वरः । प्रतस्थे हरिशार्दूलो भृशं वरुणपालिताम् ॥
ततः सर्वा दिशो राजा चोदयित्वा यथा तथम् । कपिसेना पतीन् मुख्यान् मुमोद सुखितः सुखम् ॥
एवं संचोदिताः सर्वे राज्ञा वानरयूथपाः । स्वां स्वां दिशम् अभिप्रेत्य त्वरिताः संप्रतस्थिरे ॥

लिप्यंतरण (IAST)

tad ugraśāsanaṃ bhartur vijñāya haripuṃgavāḥ | śalabhā iva saṃchādya medinīṃ saṃpratasthire ||
rāmaḥ prasravaṇe tasmin nyavasat sahalakṣmaṇaḥ | pratīkṣamāṇas taṃ māsaṃ yaḥ sītādhigame kṛtaḥ ||
uttarāṃ tu diśaṃ ramyāṃ girirājasamāvṛtām | pratasthe sahasā vīro hariḥ śatabalis tadā ||
pūrvāṃ diśaṃ prati yayau vinato hariyūthapaḥ ||
tārāṅgadādi sahitaḥ plavagaḥ pavanātmajaḥ | agastyacaritām āśāṃ dakṣiṇāṃ hariyūthapaḥ ||
paścimāṃ tu diśaṃ ghorāṃ suṣeṇaḥ plavageśvaraḥ | pratasthe hariśārdūlo bhṛśaṃ varuṇapālitām ||
tataḥ sarvā diśo rājā codayitvā yathā tatham | kapisenā patīn mukhyān mumoda sukhitaḥ sukham ||
evaṃ saṃcoditāḥ sarve rājñā vānarayūthapāḥ | svāṃ svāṃ diśam abhipretya tvaritāḥ saṃpratasthire ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
तद् उग्रशासनं भर्तुर्tad ugraśāsanaṃ bharturто суровое распоряжение владыки
विज्ञाय हरिपुंगवाःvijñāya haripuṃgavāḥпоняв, лучшие из харей
शलभा इव संछाद्यśalabhā iva saṃchādyaсловно саранча покрыв
मेदिनीं संप्रतस्थिरेmedinīṃ saṃpratasthireземлю отправились
रामः प्रस्रवणे तस्मिन्rāmaḥ prasravaṇe tasminРама на той Прасраване
न्यवसत् सहलक्ष्मणःnyavasat sahalakṣmaṇaḥжил вместе с Лакшманой
प्रतीक्षमाणस् तं मासंpratīkṣamāṇas taṃ māsaṃожидая тот месяц
यः सीताधिगमे कृतःyaḥ sītādhigame kṛtaḥкоторый для нахождения Ситы установлен
उत्तरां तु दिशं रम्यांuttarāṃ tu diśaṃ ramyāṃсеверную же сторону прекрасную
गिरिराजसमावृताम्girirājasamāvṛtāmцарями гор окружённую
प्रतस्थे सहसा वीरोpratasthe sahasā vīroотправился стремительно герой
हरिः शतबलिस् तदाhariḥ śatabalis tadāхарь Шатабали тогда
पूर्वां दिशं प्रति ययौpūrvāṃ diśaṃ prati yayauв восточную сторону пошёл
विनतो हरियूथपःvinato hariyūthapaḥВината, вожак отряда харей
ताराङ्गदादि सहितःtārāṅgadādi sahitaḥс Тарой, Ангадой и другими
प्लवगः पवनात्मजःplavagaḥ pavanātmajaḥпрыгун, сын Ветра
अगस्त्यचरिताम् आशांagastyacaritām āśāṃАгастьей пройденную сторону
दक्षिणां हरियूथपःdakṣiṇāṃ hariyūthapaḥюжную, вожак отряда харей
पश्चिमां तु दिशं घोरांpaścimāṃ tu diśaṃ ghorāṃзападную же сторону страшную
सुषेणः प्लवगेश्वरःsuṣeṇaḥ plavageśvaraḥСушена, владыка прыгунов
प्रतस्थे हरिशार्दूलोpratasthe hariśārdūloотправился тигр среди харей
भृशं वरुणपालिताम्bhṛśaṃ varuṇapālitāmсильно Варуной охраняемую
ततः सर्वा दिशो राजाtataḥ sarvā diśo rājāзатем все стороны царь
चोदयित्वा यथा तथम्codayitvā yathā tathamпобудив как следует
कपिसेना पतीन् मुख्यान्kapisenā patīn mukhyānглавных вождей обезьяньего войска
मुमोद सुखितः सुखम्mumoda sukhitaḥ sukhamрадовался счастливый счастьем
एवं संचोदिताः सर्वेevaṃ saṃcoditāḥ sarveтак побуждённые все
राज्ञा वानरयूथपाःrājñā vānarayūthapāḥцарём вожаки ванарских отрядов
स्वां स्वां दिशम् अभिप्रेत्यsvāṃ svāṃ diśam abhipretyaкаждый свою сторону избрав
त्वरिताः संप्रतस्थिरेtvaritāḥ saṃpratasthireпоспешные отправились
अनुवाद

Поняв суровое распоряжение своего владыки, лучшие из харей покрыли землю, словно саранча, и отправились. Рама вместе с Лакшманой остался жить на Прасраване, ожидая тот месяц, который был назначен для нахождения Ситы. Герой Шатабали стремительно отправился в прекрасную северную сторону, окружённую царями гор. Вината, вожак отряда харей, пошёл на восток. Сын Ветра, вожак отряда харей, вместе с Тарой, Ангадой и другими прыгунами направился на юг, по пути Агастьи. Сушена, владыка прыгунов и тигр среди харей, отправился в страшную западную сторону, крепко охраняемую Варуной. Так царь направил главных вождей обезьяньего войска во все стороны, как было должно, и счастливый радовался. Побуждённые царём, все вожаки ванарских отрядов поспешно отправились, каждый в свою сторону.

संस्करण

4f364201d99a · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से