रामायण
Ангада отказывается возвращаться в Кишкиндху4.54.16-21
1303 / 2464
रामायण · 4.54.16-21
देवनागरी

एतावद् उक्त्वा वचनं वृद्धान् अप्य् अभिवाद्य च । संविवेशाङ्गदो भूमौ रुदन् दर्भेषु दुर्मनाः ॥
तस्य संविशतस् तत्र रुदन्तो वानरर्षभाः । नयनेभ्यः प्रमुमुचुर् उष्णं वै वारिदुःखिताः ॥
सुग्रीवं चैव निन्दन्तः प्रशंसन्तश् च वालिनम् । परिवार्याङ्गदो सर्वे व्यवस्यन् प्रायम् आसितुम् ॥
मतं तद् वालिपुत्रस्य विज्ञाय प्लवगर्षभाः । उपस्पृश्योदकं सर्वे प्राङ्मुखाः समुपाविशन् । दक्षिणाग्रेषु दर्भेषु उदक्तीरं समाश्रिताः ॥
स संविशद्भिर् बहुभिर् महीधरो; महाद्रिकूटप्रमितैः प्लवंगमैः ॥
बभूव संनादितनिर्झरान्तरो; भृशं नदद्भिर् जलदैर् इवोल्बणैः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

etāvad uktvā vacanaṃ vṛddhān apy abhivādya ca | saṃviveśāṅgado bhūmau rudan darbheṣu durmanāḥ ||
tasya saṃviśatas tatra rudanto vānararṣabhāḥ | nayanebhyaḥ pramumucur uṣṇaṃ vai vāriduḥkhitāḥ ||
sugrīvaṃ caiva nindantaḥ praśaṃsantaś ca vālinam | parivāryāṅgado sarve vyavasyan prāyam āsitum ||
mataṃ tad vāliputrasya vijñāya plavagarṣabhāḥ | upaspṛśyodakaṃ sarve prāṅmukhāḥ samupāviśan | dakṣiṇāgreṣu darbheṣu udaktīraṃ samāśritāḥ ||
sa saṃviśadbhir bahubhir mahīdharo; mahādrikūṭapramitaiḥ plavaṃgamaiḥ ||
babhūva saṃnāditanirjharāntaro; bhṛśaṃ nadadbhir jaladair ivolbaṇaiḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
एतावद् उक्त्वा वचनंetāvad uktvā vacanaṃстолько сказав речь
वृद्धान् अप्य् अभिवाद्य चvṛddhān apy abhivādya caи старших также поклонившись
संविवेशाङ्गदो भूमौsaṃviveśāṅgado bhūmauлёг Ангада на землю
रुदन् दर्भेषु दुर्मनाःrudan darbheṣu durmanāḥплача, на дарбхе, с дурным умом
तस्य संविशतस् तत्रtasya saṃviśatas tatraкогда он ложился там
रुदन्तो वानरर्षभाःrudanto vānararṣabhāḥплачущие быки среди ванаров
नयनेभ्यः प्रमुमुचुर्nayanebhyaḥ pramumucurиз глаз выпускали
उष्णं वै वारिदुःखिताःuṣṇaṃ vai vāriduḥkhitāḥгорячую же воду, скорбью мучимые
सुग्रीवं चैव निन्दन्तःsugrīvaṃ caiva nindantaḥи Сугриву именно порицая
प्रशंसन्तश् च वालिनम्praśaṃsantaś ca vālinamи Вали восхваляя
परिवार्याङ्गदो सर्वेparivāryāṅgado sarveокружив Ангаду все
व्यवस्यन् प्रायम् आसितुम्vyavasyan prāyam āsitumрешили постом сесть
मतं तद् वालिपुत्रस्यmataṃ tad vāliputrasyaмысль ту сына Вали
विज्ञाय प्लवगर्षभाःvijñāya plavagarṣabhāḥузнав, быки среди прыгунов
उपस्पृश्योदकं सर्वेupaspṛśyodakaṃ sarveприкоснувшись к воде все
प्राङ्मुखाः समुपाविशन्prāṅmukhāḥ samupāviśanлицом на восток сели
दक्षिणाग्रेषु दर्भेषुdakṣiṇāgreṣu darbheṣuна дарбхах с концами к югу
उदक्तीरं समाश्रिताःudaktīraṃ samāśritāḥсеверный берег заняв
स संविशद्भिर् बहुभिर्sa saṃviśadbhir bahubhirта с ложащимися многими
महीधरोmahīdharoгора
महाद्रिकूटप्रमितैःmahādrikūṭapramitaiḥвеликим горным вершинам равными
प्लवंगमैःplavaṃgamaiḥпрыгунами
बभूव संनादितनिर्झरान्तरोbabhūva saṃnāditanirjharāntaroстала с оглашёнными водопадами внутри
भृशं नदद्भिर्bhṛśaṃ nadadbhirсильно ревущими
जलदैर् इवोल्बणैःjaladair ivolbaṇaiḥсловно грозными облаками
अनुवाद

Сказав это, Ангада поклонился старшим и, плача, лёг на землю на траву дарбха, охваченный дурными мыслями. Когда он лёг там, быки среди ванаров заплакали и, измученные скорбью, проливали горячие слёзы из глаз. Порицающие Сугриву и восхваляющие Вали, все они окружили Ангаду и решили сесть на пост до смерти. Поняв мысль сына Вали, быки среди прыгунов прикоснулись к воде и сели лицом на восток, заняв северный берег, на дарбхе с концами к югу. Та гора, когда на ней легли многие прыгуны, равные великим горным вершинам, стала оглашена водопадами внутри и их сильным плачем, словно грозными облаками.

संस्करण

e6baf2d425b5 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से