Vedawordएक वैदिक पुस्तकालय
खोज
प्रवेश
रामायण
Сампати вспоминает риши Нишакару4.59.1-7
1321 / 2464
रामायण · 4.59.1-7
॥
देवनागरी

ततः कृतोदकं स्नातं तं गृध्रं हरियूथपाः । उपविष्टा गिरौ दुर्गे परिवार्य समन्ततः ॥
तम् अङ्गदम् उपासीनं तैः सर्वैर् हरिभिर् वृतम् । जनितप्रत्ययो हर्षात् संपातिः पुनर् अब्रवीत् ॥
कृत्वा निःशब्दम् एकाग्राः शृण्वन्तु हरयो मम । तत्त्वं संकीर्तयिष्यामि यथा जानामि मैथिलीम् ॥
अस्य विन्ध्यस्य शिखरे पतितो ऽस्मि पुरा वने । सूर्यातपपरीताङ्गो निर्दग्धः सूर्यरश्मिभिः ॥
लब्धसंज्ञस् तु षड्रात्राद् विवशो विह्वलन्न् इव । वीक्षमाणो दिशः सर्वा नाभिजानामि किं चन ॥
ततस् तु सागराञ् शैलान् नदीः सर्वाः सरांसि च । वनान्य् अटविदेशांश् च समीक्ष्य मतिर् आगमत् ॥
हृष्टपक्षिगणाकीर्णः कन्दरान्तरकूटवान् । दक्षिणस्योदधेस् तीरे विन्ध्यो ऽयम् इति निश्चितः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

tataḥ kṛtodakaṃ snātaṃ taṃ gṛdhraṃ hariyūthapāḥ | upaviṣṭā girau durge parivārya samantataḥ ||
tam aṅgadam upāsīnaṃ taiḥ sarvair haribhir vṛtam | janitapratyayo harṣāt saṃpātiḥ punar abravīt ||
kṛtvā niḥśabdam ekāgrāḥ śṛṇvantu harayo mama | tattvaṃ saṃkīrtayiṣyāmi yathā jānāmi maithilīm ||
asya vindhyasya śikhare patito 'smi purā vane | sūryātapaparītāṅgo nirdagdhaḥ sūryaraśmibhiḥ ||
labdhasaṃjñas tu ṣaḍrātrād vivaśo vihvalann iva | vīkṣamāṇo diśaḥ sarvā nābhijānāmi kiṃ cana ||
tatas tu sāgarāñ śailān nadīḥ sarvāḥ sarāṃsi ca | vanāny aṭavideśāṃś ca samīkṣya matir āgamat ||
hṛṣṭapakṣigaṇākīrṇaḥ kandarāntarakūṭavān | dakṣiṇasyodadhes tīre vindhyo 'yam iti niścitaḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
ततः कृतोदकं स्नातंtataḥ kṛtodakaṃ snātaṃзатем совершившего воду, омытого
तं गृध्रं हरियूथपाःtaṃ gṛdhraṃ hariyūthapāḥтого грифа вожаки харей
उपविष्टा गिरौ दुर्गेupaviṣṭā girau durgeсидящие на трудной горе
परिवार्य समन्ततःparivārya samantataḥокружив со всех сторон
तम् अङ्गदम् उपासीनंtam aṅgadam upāsīnaṃтого Ангаду сидящего рядом
तैः सर्वैर् हरिभिर् वृतम्taiḥ sarvair haribhir vṛtamтеми всеми харями окружённого
जनितप्रत्ययो हर्षात्janitapratyayo harṣātс рождённой уверенностью от радости
संपातिः पुनर् अब्रवीत्saṃpātiḥ punar abravītСампати снова сказал
कृत्वा निःशब्दम् एकाग्राःkṛtvā niḥśabdam ekāgrāḥсделав безмолвие, сосредоточенные
शृण्वन्तु हरयो ममśṛṇvantu harayo mamaпусть слушают хари меня
तत्त्वं संकीर्तयिष्यामिtattvaṃ saṃkīrtayiṣyāmiистину возвещу
यथा जानामि मैथिलीम्yathā jānāmi maithilīmкак знаю Майтхили
अस्य विन्ध्यस्य शिखरेasya vindhyasya śikhareна этой Виндхьи вершине
पतितो ऽस्मि पुरा वनेpatito 'smi purā vaneупал я прежде в лесу
सूर्यातपपरीताङ्गोsūryātapaparītāṅgoсолнечным жаром охваченный телом
निर्दग्धः सूर्यरश्मिभिःnirdagdhaḥ sūryaraśmibhiḥсожжённый солнечными лучами
लब्धसंज्ञस् तु षड्रात्राद्labdhasaṃjñas tu ṣaḍrātrādобретя сознание же через шесть ночей
विवशो विह्वलन्न् इवvivaśo vihvalann ivaбеспомощный, словно смятённый
वीक्षमाणो दिशः सर्वाvīkṣamāṇo diśaḥ sarvāосматривая все стороны
नाभिजानामि किं चनnābhijānāmi kiṃ canaне узнавал ничего
ततस् तु सागराञ् शैलान्tatas tu sāgarāñ śailānзатем же океаны, горы
नदीः सर्वाः सरांसि चnadīḥ sarvāḥ sarāṃsi caвсе реки и озёра
वनान्य् अटविदेशांश् चvanāny aṭavideśāṃś caлеса и лесные области
समीक्ष्य मतिर् आगमत्samīkṣya matir āgamatосмотрев, разум пришёл
हृष्टपक्षिगणाकीर्णःhṛṣṭapakṣigaṇākīrṇaḥрадостными стаями птиц наполненный
कन्दरान्तरकूटवान्kandarāntarakūṭavānс пещерами внутри и вершинами
दक्षिणस्योदधेस् तीरेdakṣiṇasyodadhes tīreна берегу южного океана
विन्ध्यो ऽयम् इति निश्चितःvindhyo 'yam iti niścitaḥВиндхья это так установил
अनुवाद

После того как Сампати совершил водное возлияние и омылся, вожаки харей, сидевшие на трудной горе, окружили его со всех сторон. Видя Ангаду, сидящего рядом и окружённого всеми харями, Сампати, обретший уверенность от радости, снова сказал: «Пусть хари замолчат и сосредоточенно слушают меня. Я возвещу истину о том, как знаю Майтхили. Некогда я упал в лесу на вершине этой Виндхьи, с телом, охваченным солнечным жаром и сожжённым солнечными лучами. Только через шесть ночей я обрёл сознание; беспомощный и смятённый, я смотрел во все стороны и ничего не узнавал. Затем, осмотрев океаны, горы, все реки, озёра, леса и лесные области, я пришёл в разум. Я понял: это Виндхья на берегу южного океана, наполненная радостными стаями птиц, с пещерами внутри и вершинами».

संस्करण

e0d7281dd073 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU
पिछलाश्लोक 4.58.26-29

श्लोक बदलें इन कुंजियों से