रामायण
Хануман размышляет о дхарме во внутреннем дворце Раваны5.9.1-10
1391 / 2464
रामायण · 5.9.1-10
देवनागरी

अवधूय च तां बुद्धिं बभूवावस्थितस् तदा । जगाम चापरां चिन्तां सीतां प्रति महाकपिः ॥
न रामेण वियुक्ता सा स्वप्तुम् अर्हति भामिनी । न भोक्तुं नाप्य् अलंकर्तुं न पानम् उपसेवितुम् ॥
नान्यं नरम् उपस्थातुं सुराणाम् अपि चेश्वरम् । न हि रामसमः कश् चिद् विद्यते त्रिदशेष्व् अपि । अन्येयम् इति निश्चित्य पानभूमौ चचार सः ॥
क्रीडितेनापराः क्लान्ता गीतेन च तथा पराः । नृत्तेन चापराः क्लान्ताः पानविप्रहतास् तथा ॥
मुरजेषु मृदङ्गेषु पीठिकासु च संस्थिताः । तथास्तरणमुख्य्येषु संविष्टाश् चापराः स्त्रियः ॥
अङ्गनानां सहस्रेण भूषितेन विभूषणैः । रूपसंलापशीलेन युक्तगीतार्थभाषिणा ॥
देशकालाभियुक्तेन युक्तवाक्याभिधायिना । रताभिरतसंसुप्तं ददर्श हरियूथपः ॥
तासां मध्ये महाबाहुः शुशुभे राक्षसेश्वरः । गोष्ठे महति मुख्यानां गवां मध्ये यथा वृषः ॥
स राक्षसेन्द्रः शुशुभे ताभिः परिवृतः स्वयम् । करेणुभिर् यथारण्यं परिकीर्णो महाद्विपः ॥
सर्वकामैर् उपेतां च पानभूमिं महात्मनः । ददर्श कपिशार्दूलस् तस्य रक्षःपतेर् गृहे ॥

लिप्यंतरण (IAST)

avadhūya ca tāṃ buddhiṃ babhūvāvasthitas tadā | jagāma cāparāṃ cintāṃ sītāṃ prati mahākapiḥ ||
na rāmeṇa viyuktā sā svaptum arhati bhāminī | na bhoktuṃ nāpy alaṃkartuṃ na pānam upasevitum ||
nānyaṃ naram upasthātuṃ surāṇām api ceśvaram | na hi rāmasamaḥ kaś cid vidyate tridaśeṣv api | anyeyam iti niścitya pānabhūmau cacāra saḥ ||
krīḍitenāparāḥ klāntā gītena ca tathā parāḥ | nṛttena cāparāḥ klāntāḥ pānaviprahatās tathā ||
murajeṣu mṛdaṅgeṣu pīṭhikāsu ca saṃsthitāḥ | tathāstaraṇamukhyyeṣu saṃviṣṭāś cāparāḥ striyaḥ ||
aṅganānāṃ sahasreṇa bhūṣitena vibhūṣaṇaiḥ | rūpasaṃlāpaśīlena yuktagītārthabhāṣiṇā ||
deśakālābhiyuktena yuktavākyābhidhāyinā | ratābhiratasaṃsuptaṃ dadarśa hariyūthapaḥ ||
tāsāṃ madhye mahābāhuḥ śuśubhe rākṣaseśvaraḥ | goṣṭhe mahati mukhyānāṃ gavāṃ madhye yathā vṛṣaḥ ||
sa rākṣasendraḥ śuśubhe tābhiḥ parivṛtaḥ svayam | kareṇubhir yathāraṇyaṃ parikīrṇo mahādvipaḥ ||
sarvakāmair upetāṃ ca pānabhūmiṃ mahātmanaḥ | dadarśa kapiśārdūlas tasya rakṣaḥpater gṛhe ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
अवधूय च ताम् बुद्धिम्avadhūya ca tām buddhimи отбросив ту мысль
बभूव अवस्थितः तदाbabhūva avasthitaḥ tadāстал собранным тогда
जगाम च अपराम् चिन्ताम्jagāma ca aparām cintāmи пришёл к другой мысли
सीताम् प्रति महाकपिःsītām prati mahākapiḥо Сите великий обезьяна
न रामेण वियुक्ता साna rāmeṇa viyuktā sāне с Рамой разлучённая она
स्वप्तुम् अर्हति भामिनीsvaptum arhati bhāminīспать может красавица
न भोक्तुम्na bhoktumне есть
न अपि अलंकर्तुम्na api alaṃkartumи не украшаться
न पानम् उपसेवितुम्na pānam upasevitumне питьё употреблять
न अन्यम् नरम् उपस्थातुम्na anyam naram upasthātumне другого мужчину принимать
सुराणाम् अपि च ईश्वरम्surāṇām api ca īśvaramдаже владыку богов
न हि रामसमः कश् चित्na hi rāmasamaḥ kaś citнет ведь Раме равного никого
विद्यते त्रिदशेषु अपिvidyate tridaśeṣu apiсуществует даже среди богов
अन्या इयम् इति निश्चित्यanyā iyam iti niścityaдругая это, так решив
पानभूमौ चचार सःpānabhūmau cacāra saḥв пиршественном зале ходил он
क्रीडितेन अपराः क्लान्ताःkrīḍitena aparāḥ klāntāḥигрой другие утомлены
गीतेन च तथा पराःgītena ca tathā parāḥи пением также другие
नृत्तेन च अपराः क्लान्ताःnṛttena ca aparāḥ klāntāḥи танцем другие утомлены
पानविप्रहताः तथाpānaviprahatāḥ tathāпитьём поражённые также
मुरजेषु मृदङ्गेषुmurajeṣu mṛdaṅgeṣuна мураджах, на мридангах
पीठिकासु च संस्थिताःpīṭhikāsu ca saṃsthitāḥи на сиденьях расположенные
तथा अस्तरणमुख्येषुtathā astaraṇamukhyeṣuтакже на лучших покрывалах
संविष्टाः च अपराः स्त्रियःsaṃviṣṭāḥ ca aparāḥ striyaḥулеглись и другие женщины
अङ्गनानाम् सहस्रेणaṅganānām sahasreṇaтысячей женщин
भूषितेन विभूषणैःbhūṣitena vibhūṣaṇaiḥукрашенной украшениями
रूपसंलापशीलेनrūpasaṃlāpaśīlenaс красотой и разговорным искусством
युक्तगीतार्थभाषिणाyuktagītārthabhāṣiṇāговорящей слова уместных песен
देशकालाभियुक्तेनdeśakālābhiyuktenaсообразной месту и времени
युक्तवाक्याभिधायिनाyuktavākyābhidhāyināпроизносящей уместные речи
रताभिरतसंसुप्तम्ratābhiratasaṃsuptamв наслаждениях уснувшего
ददर्श हरियूथपःdadarśa hariyūthapaḥувидел вождь обезьян
तासाम् मध्ये महाबाहुःtāsām madhye mahābāhuḥсреди них могучерукий
शुशुभे राक्षसेश्वरःśuśubhe rākṣaseśvaraḥсиял владыка ракшасов
गोष्ठे महतिgoṣṭhe mahatiв большом стаде
मुख्यानाम् गवाम् मध्येmukhyānām gavām madhyeсреди лучших коров
यथा वृषःyathā vṛṣaḥкак бык
स राक्षसेन्द्रः शुशुभेsa rākṣasendraḥ śuśubheтот владыка ракшасов сиял
ताभिः परिवृतः स्वयम्tābhiḥ parivṛtaḥ svayamими окружённый сам
करेणुभिः यथा अरण्यम्kareṇubhiḥ yathā araṇyamкак слонихами в лесу
परिकीर्णः महाद्विपःparikīrṇaḥ mahādvipaḥокружённый великий слон
सर्वकामैः उपेताम् चsarvakāmaiḥ upetām caи всеми желаниями снабжённую
पानभूमिम् महात्मनःpānabhūmim mahātmanaḥпиршественную залу великодушного
ददर्श कपिशार्दूलःdadarśa kapiśārdūlaḥувидел тигр обезьян
तस्य रक्षःपतेः गृहेtasya rakṣaḥpateḥ gṛheв доме того владыки ракшасов
अनुवाद

Отбросив эту мысль, великий обезьяна снова стал собранным и пришёл к другой мысли о Сите: «Разлучённая с Рамой, эта прекрасная женщина не может спать, не может есть, украшаться или пить. Она не может принимать другого мужчину, даже если бы он был владыкой богов, ведь равного Раме нет даже среди небожителей». Решив: «Это другая», он стал ходить по пиршественному залу. Одни женщины были утомлены игрой, другие пением, иные танцем, а иные были одолены питьём. Некоторые расположились на мураджах и мридангах, на сиденьях и лучших покрывалах. Вождь обезьян увидел владыку ракшасов, уснувшего после наслаждений среди тысячи женщин, украшенных драгоценностями, красивых, искусных в беседе, поющих уместные песни, говорящих речи, сообразные месту и времени. Среди них могучерукий владыка ракшасов сиял, как бык в большом стаде среди лучших коров. Окружённый ими, он блистал как великий слон в лесу среди слоних. В доме владыки ракшасов тигр обезьян увидел пиршественную залу великодушного Раваны, полную всех желанных наслаждений.

संस्करण

60ad700a5142 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से