सीताया वचनं श्रुत्वा रावणो राक्षसाधिपः । विवृत्य नयने क्रूरे जानकीम् अन्ववैक्षत ॥
नीलजीमूतसंकाशो महाभुजशिरोधरः । सिंहसत्त्वगतिः श्रीमान् दीप्तजिह्वोग्रलोचनः ॥
चलाग्रमकुटः प्रांशुश् चित्रमाल्यानुलेपनः । रक्तमाल्याम्बरधरस् तप्ताङ्गदविभूषणः ॥
श्रोणीसूत्रेण महता मेककेन सुसंवृतः । अमृतोत्पादनद्धेन भुजंगेनेव मन्दरः ॥
तरुणादित्यवर्णाभ्यां कुण्डलाभ्यां विभूषितः । रक्तपल्लवपुष्पाभ्याम् अशोकाभ्याम् इवाचलः ॥
अवेक्षमाणो वैदेहीं कोपसंरक्तलोचनः । उवाच रावणः सीतां भुजंग इव निःश्वसन् ॥
अनयेनाभिसंपन्नम् अर्थहीनम् अनुव्रते । नाशयाम्य् अहम् अद्य त्वां सूर्यः संध्याम् इवौजसा ॥
इत्य् उक्त्वा मैथिलीं राजा रावणः शत्रुरावणः । संदिदेश ततः सर्वा राक्षसीर् घोरदर्शनाः ॥
एकाक्षीम् एककर्णां च कर्णप्रावरणां तथा । गोकर्णीं हस्तिकर्णीं च लम्बकर्णीम् अकर्णिकाम् ॥
हस्तिपद्य श्वपद्यौ च गोपदीं पादचूलिकाम् । एकाक्षीम् एकपादीं च पृथुपादीम् अपादिकाम् ॥
अतिमात्रशिरोग्रीवाम् अतिमात्रकुचोदरीम् । अतिमात्रास्यनेत्रां च दीर्घजिह्वाम् अजिह्विकाम् । अनासिकां सिंहमुखीं गोमुखीं सूकरीमुखीम् ॥
यथा मद्वशगा सीता क्षिप्रं भवति जानकी । तथा कुरुत राक्षस्यः सर्वाः क्षिप्रं समेत्य च ॥
प्रतिलोमानुलोमैश् च सामदानादिभेदनैः । आवर्तयत वैदेहीं दण्डस्योद्यमनेन च ॥
इति प्रतिसमादिश्य राक्षसेन्द्रः पुनः पुनः । काममन्युपरीतात्मा जानकीं पर्यतर्जयत् ॥
sītāyā vacanaṃ śrutvā rāvaṇo rākṣasādhipaḥ | vivṛtya nayane krūre jānakīm anvavaikṣata ||
nīlajīmūtasaṃkāśo mahābhujaśirodharaḥ | siṃhasattvagatiḥ śrīmān dīptajihvogralocanaḥ ||
calāgramakuṭaḥ prāṃśuś citramālyānulepanaḥ | raktamālyāmbaradharas taptāṅgadavibhūṣaṇaḥ ||
śroṇīsūtreṇa mahatā mekakena susaṃvṛtaḥ | amṛtotpādanaddhena bhujaṃgeneva mandaraḥ ||
taruṇādityavarṇābhyāṃ kuṇḍalābhyāṃ vibhūṣitaḥ | raktapallavapuṣpābhyām aśokābhyām ivācalaḥ ||
avekṣamāṇo vaidehīṃ kopasaṃraktalocanaḥ | uvāca rāvaṇaḥ sītāṃ bhujaṃga iva niḥśvasan ||
anayenābhisaṃpannam arthahīnam anuvrate | nāśayāmy aham adya tvāṃ sūryaḥ saṃdhyām ivaujasā ||
ity uktvā maithilīṃ rājā rāvaṇaḥ śatrurāvaṇaḥ | saṃdideśa tataḥ sarvā rākṣasīr ghoradarśanāḥ ||
ekākṣīm ekakarṇāṃ ca karṇaprāvaraṇāṃ tathā | gokarṇīṃ hastikarṇīṃ ca lambakarṇīm akarṇikām ||
hastipadya śvapadyau ca gopadīṃ pādacūlikām | ekākṣīm ekapādīṃ ca pṛthupādīm apādikām ||
atimātraśirogrīvām atimātrakucodarīm | atimātrāsyanetrāṃ ca dīrghajihvām ajihvikām | anāsikāṃ siṃhamukhīṃ gomukhīṃ sūkarīmukhīm ||
yathā madvaśagā sītā kṣipraṃ bhavati jānakī | tathā kuruta rākṣasyaḥ sarvāḥ kṣipraṃ sametya ca ||
pratilomānulomaiś ca sāmadānādibhedanaiḥ | āvartayata vaidehīṃ daṇḍasyodyamanena ca ||
iti pratisamādiśya rākṣasendraḥ punaḥ punaḥ | kāmamanyuparītātmā jānakīṃ paryatarjayat ||
Услышав слова Ситы, Равана, владыка ракшасов, широко раскрыл жестокие глаза и уставился на Джанаки. Он был подобен синей туче, с огромными руками, шеей и головой, с поступью львиной силы, славный, с пылающим языком и грозными глазами. Высокий, с дрожащим верхом короны, с пёстрыми гирляндами и мазями, в красных гирляндах и одеждах, украшенный раскалённо сияющими браслетами, он был хорошо охвачен большим поясом, словно гора Мандара, обвитая змеем при взбивании нектара. Две его серьги, цветом подобные молодому солнцу, украшали его, как два ашоки с красными побегами и цветами украшают гору. Глядя на Вайдехи глазами, покрасневшими от гнева, Равана, вздыхая как змей, сказал Сите: «Верная, сегодня я уничтожу тебя, исполненную беззакония и лишённую смысла, как солнце своей силой уничтожает сумерки». Сказав так Майтхили, царь Равана, ревущий на врагов, приказал всем ракшаси страшного вида: однооким, одноухим, покрытым ушами, с коровьими и слоновьими ушами, длинноухим и безухим; со слоновьими, собачьими и коровьими ногами, с волосами на ногах, однооким, одноногим, широконогим и безногим; с чрезмерными головами, шеями, грудями, животами, ртами и глазами, длинноязыким, безъязыким, безносым, львинолицым, короволицым и свинолицым: «Сделайте так, ракшаси, чтобы Джанаки быстро стала подвластна мне. Все быстро соберитесь и склоняйте Вайдехи: мягко и жёстко, примирением, дарами, разделением и угрозой наказания». Так снова и снова приказывая, владыка ракшасов, охваченный желанием и гневом, стал угрожать Джанаки.
ebe57b6d6098 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
После слов Ситы Равана теряет остатки притворной сладости. Его власть действует административно: приказ, давление, угроза. Но именно это показывает, что согласия Ситы у него нет и не будет.