Vedawordएक वैदिक पुस्तकालय
खोज
प्रवेश
रामायण
Сита открывает себя Хануману5.31.1-10
1462 / 2464
रामायण · 5.31.1-10
॥
देवनागरी

ताम् अब्रवीन् महातेजा हनूमान् मारुतात्मजः । शिरस्य् अञ्जलिम् आधाय सीतां मधुरया गिरा ॥
का नु पद्मपलाशाक्षी क्लिष्टकौशेयवासिनी । द्रुमस्य शाखाम् आलम्ब्य तिष्ठसि त्वम् अनिन्दिता ॥
किमर्थं तव नेत्राभ्यां वारि स्रवति शोकजम् । पुण्डरीकपलाशाभ्यां विप्रकीर्णम् इवोदकम् ॥
सुराणाम् असुराणां च नागगन्धर्वरक्षसाम् । यक्षाणां किंनराणां च का त्वं भवसि शोभने ॥
का त्वं भवसि रुद्राणां मरुतां वा वरानने । वसूनां वा वरारोहे देवता प्रतिभासि मे ॥
किं नु चन्द्रमसा हीना पतिता विबुधालयात् । रोहिणी ज्योतिषां श्रेष्ठा श्रेष्ठा सर्वगुणान्विता ॥
कोपाद् वा यदि वा मोहाद् भर्तारम् असितेक्षणा । वसिष्ठं कोपयित्वा त्वं नासि कल्याण्य् अरुन्धती ॥
को नौ पुत्रः पिता भ्रात भर्ता वा ते सुमध्यमे । अस्माल् लोकाद् अमुं लोकं गतं त्वम् अनुशोचसि ॥
व्यञ्जनानि हि ते यानि लक्षणानि च लक्षये । महिषी भूमिपालस्य राजकन्यासि मे मता ॥
रावणेन जनस्थानाद् बलाद् अपहृता यदि । सीता त्वम् असि भद्रं ते तन् ममाचक्ष्व पृच्छतः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

tām abravīn mahātejā hanūmān mārutātmajaḥ | śirasy añjalim ādhāya sītāṃ madhurayā girā ||
kā nu padmapalāśākṣī kliṣṭakauśeyavāsinī | drumasya śākhām ālambya tiṣṭhasi tvam aninditā ||
kimarthaṃ tava netrābhyāṃ vāri sravati śokajam | puṇḍarīkapalāśābhyāṃ viprakīrṇam ivodakam ||
surāṇām asurāṇāṃ ca nāgagandharvarakṣasām | yakṣāṇāṃ kiṃnarāṇāṃ ca kā tvaṃ bhavasi śobhane ||
kā tvaṃ bhavasi rudrāṇāṃ marutāṃ vā varānane | vasūnāṃ vā varārohe devatā pratibhāsi me ||
kiṃ nu candramasā hīnā patitā vibudhālayāt | rohiṇī jyotiṣāṃ śreṣṭhā śreṣṭhā sarvaguṇānvitā ||
kopād vā yadi vā mohād bhartāram asitekṣaṇā | vasiṣṭhaṃ kopayitvā tvaṃ nāsi kalyāṇy arundhatī ||
ko nau putraḥ pitā bhrāta bhartā vā te sumadhyame | asmāl lokād amuṃ lokaṃ gataṃ tvam anuśocasi ||
vyañjanāni hi te yāni lakṣaṇāni ca lakṣaye | mahiṣī bhūmipālasya rājakanyāsi me matā ||
rāvaṇena janasthānād balād apahṛtā yadi | sītā tvam asi bhadraṃ te tan mamācakṣva pṛcchataḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
ताम् अब्रवीत् महातेजाःtām abravīt mahātejāḥей сказал великосияющий
हनुमान् मारुतात्मजःhanumān mārutātmajaḥХануман, сын Ветра
शिरसि अञ्जलिम् आधायśirasi añjalim ādhāyaк голове ладони сложив
सीताम् मधुरया गिराsītām madhurayā girāСите сладкой речью
का नु पद्मपलाशाक्षीkā nu padmapalāśākṣīкто же лотосолепесткоглазая
क्लिष्टकौशेयवासिनीkliṣṭakauśeyavāsinīв измученном шёлке одетая
द्रुमस्य शाखाम् आलम्ब्यdrumasya śākhām ālambyaдерева ветвь ухватив
तिष्ठसि त्वम् अनिन्दिताtiṣṭhasi tvam aninditāстоишь ты, безупречная
किमर्थम् तव नेत्राभ्याम्kimartham tava netrābhyāmпочему из твоих двух глаз
वारि स्रवति शोकजम्vāri sravati śokajamвода течёт, скорбью рождённая
पुण्डरीकपलाशाभ्याम्puṇḍarīkapalāśābhyāmиз лотосолепесткоподобных
विप्रकीर्णम् इव उदकम्viprakīrṇam iva udakamрассеянная словно вода
सुराणाम् असुराणाम् चsurāṇām asurāṇām caбогов, асуров и
नागगन्धर्वरक्षसाम्nāgagandharvarakṣasāmнагов, гандхарвов, ракшасов
यक्षाणाम् किंनराणाम् चyakṣāṇām kiṃnarāṇām caякшей, киннаров и
का त्वम् भवसि शोभनेkā tvam bhavasi śobhaneкем ты являешься, прекрасная
का त्वम् भवसि रुद्राणाम्kā tvam bhavasi rudrāṇāmкем ты являешься из Рудр
मरुताम् वा वराननेmarutām vā varānaneили из Марутов, прекрасноликая
वसूनाम् वा वरारोहेvasūnām vā varāroheили из Васу, прекраснотелая
देवता प्रतिभासि मेdevatā pratibhāsi meбожеством кажешься мне
किम् नु चन्द्रमसा हीनाkim nu candramasā hīnāнеужели луной лишённая
पतिता विबुधालयात्patitā vibudhālayātпала из обители богов
रोहिणी ज्योतिषाम् श्रेष्ठाrohiṇī jyotiṣām śreṣṭhāРохини, лучшая из звёзд
श्रेष्ठा सर्वगुणान्विताśreṣṭhā sarvaguṇānvitāлучшая, всеми качествами наделённая
कोपात् वा यदि वा मोहात्kopāt vā yadi vā mohātиз гнева или же из заблуждения
भर्तारम् असितेक्षणाbhartāram asitekṣaṇāмужа, черноокая
वसिष्ठम् कोपयित्वा त्वम्vasiṣṭham kopayitvā tvamВасиштху разгневав ты
न असि कल्याणि अरुन्धतीna asi kalyāṇi arundhatīне являешься ли, благая, Арундхати
कः नु पुत्रः पिता भ्राताkaḥ nu putraḥ pitā bhrātāкто же сын, отец, брат
भर्ता वा ते सुमध्यमेbhartā vā te sumadhyameили муж твой, тонкостанная
अस्मात् लोकात् अमुम् लोकम्asmāt lokāt amum lokamиз этого мира в тот мир
गतम् त्वम् अनुशोचसिgatam tvam anuśocasiушедшего ты оплакиваешь
व्यञ्जनानि हि ते यानिvyañjanāni hi te yāniпризнаки ведь твои какие
लक्षणानि च लक्षयेlakṣaṇāni ca lakṣayeи знаки я замечаю
महिषी भूमिपालस्यmahiṣī bhūmipālasyaцарица землевладыки
राजकन्या असि मे मताrājakanyā asi me matāцарская дочь ты, по моему мнению
रावणेन जनस्थानात्rāvaṇena janasthānātРаваной из Джанастханы
बलात् अपहृता यदिbalāt apahṛtā yadiсилой похищенная если
सीता त्वम् असिsītā tvam asiСита ты являешься
भद्रम् तेbhadram teблаго тебе
तत् मम आचक्ष्वtat mama ācakṣvaэто мне поведай
पृच्छतःpṛcchataḥспрашивающему
अनुवाद

Великосияющий Хануман, сын Ветра, сложив ладони у головы, обратился к Сите сладкой речью: «Кто ты, лотосоокая, безупречная, одетая в измученный шёлк, стоящая, ухватившись за ветвь дерева? Почему из твоих лотосоподобных глаз течёт вода, рождённая скорбью, словно рассыпанные капли? Прекрасная, кто ты среди богов, асуров, нагов, гандхарвов, ракшасов, якшей и киннаров? Прекрасноликая, кто ты среди Рудр, Марутов или Васу? Ты кажешься мне божеством. Не ты ли Рохини, лучшая из звёзд, лишённая луны и павшая из обители богов, лучшая и наделённая всеми качествами? Или, благая черноокая, не ты ли Арундхати, которая из гнева или заблуждения разгневала своего мужа Васиштху? Кого ты оплакиваешь, тонкостанная: сына, отца, брата или мужа, ушедшего из этого мира в тот? По признакам и знакам, которые я вижу в тебе, я думаю, что ты царица земного владыки и царская дочь. Если ты — Сита, похищенная Раваной из Джанастханы силой, то да будет тебе благо: поведай мне это, спрашивающему».

संस्करण

a0397bb2eaf4 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU
पिछलाश्लोक 5.30.4-8

श्लोक बदलें इन कुंजियों से