रामः कमलपत्राक्षः सर्वभूतमनोहरः । रूपदाक्षिण्यसंपन्नः प्रसूतो जनकात्मजे ॥
तेजसादित्यसंकाशः क्षमया पृथिवीसमः । बृहस्पतिसमो बुद्ध्या यशसा वासवोपमः ॥
रक्षिता जीवलोकस्य स्वजनस्य च रक्षिता । रक्षिता स्वस्य वृत्तस्य धर्मस्य च परंतपः ॥
रामो भामिनि लोकस्य चातुर्वर्ण्यस्य रक्षिता । मर्यादानां च लोकस्य कर्ता कारयिता च सः ॥
अर्चिष्मान् अर्चितो ऽत्यर्थं ब्रह्मचर्यव्रते स्थितः । साधूनाम् उपकारज्ञः प्रचारज्ञश् च कर्मणाम् ॥
राजविद्याविनीतश् च ब्राह्मणानाम् उपासिता । श्रुतवाञ् शीलसंपन्नो विनीतश् च परंतपः ॥
यजुर्वेदविनीतश् च वेदविद्भिः सुपूजितः । धनुर्वेदे च वेदे च वेदाङ्गेषु च निष्ठितः ॥
विपुलांसो महाबाहुः कम्बुग्रीवः शुभाननः । गूढजत्रुः सुताम्राक्षो रामो देवि जनैः श्रुतः ॥
दुन्दुभिस्वननिर्घोषः स्निग्धवर्णः प्रतापवान् । समः समविभक्ताङ्गो वर्णं श्यामं समाश्रितः ॥
त्रिस्थिरस् त्रिप्रलम्बश् च त्रिसमस् त्रिषु चोन्नतः । त्रिवलीवांस् त्र्यवणतश् चतुर्व्यङ्गस् त्रिशीर्षवान् ॥
चतुष्कलश् चतुर्लेखश् चतुष्किष्कुश् चतुःसमः । चतुर्दशसमद्वन्द्वश् चतुर्दष्टश् चतुर्गतिः ॥
महौष्ठहनुनासश् च पञ्चस्निग्धो ऽष्टवंशवान् । दशपद्मो दशबृहत् त्रिभिर् व्याप्तो द्विशुक्लवान् । षडुन्नतो नवतनुस् त्रिभिर् व्याप्नोति राघवः ॥
सत्यधर्मपरः श्रीमान् संग्रहानुग्रहे रतः । देशकालविभागज्ञः सर्वलोकप्रियंवदः ॥
भ्राता च तस्य द्वैमात्रः सौमित्रिर् अपराजितः । अनुरागेण रूपेण गुणैश् चैव तथाविधः ॥
rāmaḥ kamalapatrākṣaḥ sarvabhūtamanoharaḥ | rūpadākṣiṇyasaṃpannaḥ prasūto janakātmaje ||
tejasādityasaṃkāśaḥ kṣamayā pṛthivīsamaḥ | bṛhaspatisamo buddhyā yaśasā vāsavopamaḥ ||
rakṣitā jīvalokasya svajanasya ca rakṣitā | rakṣitā svasya vṛttasya dharmasya ca paraṃtapaḥ ||
rāmo bhāmini lokasya cāturvarṇyasya rakṣitā | maryādānāṃ ca lokasya kartā kārayitā ca saḥ ||
arciṣmān arcito 'tyarthaṃ brahmacaryavrate sthitaḥ | sādhūnām upakārajñaḥ pracārajñaś ca karmaṇām ||
rājavidyāvinītaś ca brāhmaṇānām upāsitā | śrutavāñ śīlasaṃpanno vinītaś ca paraṃtapaḥ ||
yajurvedavinītaś ca vedavidbhiḥ supūjitaḥ | dhanurvede ca vede ca vedāṅgeṣu ca niṣṭhitaḥ ||
vipulāṃso mahābāhuḥ kambugrīvaḥ śubhānanaḥ | gūḍhajatruḥ sutāmrākṣo rāmo devi janaiḥ śrutaḥ ||
dundubhisvananirghoṣaḥ snigdhavarṇaḥ pratāpavān | samaḥ samavibhaktāṅgo varṇaṃ śyāmaṃ samāśritaḥ ||
tristhiras tripralambaś ca trisamas triṣu connataḥ | trivalīvāṃs tryavaṇataś caturvyaṅgas triśīrṣavān ||
catuṣkalaś caturlekhaś catuṣkiṣkuś catuḥsamaḥ | caturdaśasamadvandvaś caturdaṣṭaś caturgatiḥ ||
mahauṣṭhahanunāsaś ca pañcasnigdho 'ṣṭavaṃśavān | daśapadmo daśabṛhat tribhir vyāpto dviśuklavān | ṣaḍunnato navatanus tribhir vyāpnoti rāghavaḥ ||
satyadharmaparaḥ śrīmān saṃgrahānugrahe rataḥ | deśakālavibhāgajñaḥ sarvalokapriyaṃvadaḥ ||
bhrātā ca tasya dvaimātraḥ saumitrir aparājitaḥ | anurāgeṇa rūpeṇa guṇaiś caiva tathāvidhaḥ ||
«Рама лотосоок, пленяет сердца всех существ, наделён красотой и благородством, о дочь Джанаки. Сиянием он подобен солнцу, терпением равен земле, разумом равен Брихаспати, а славой подобен Васаве. Он защитник мира живых, своих людей, собственного поведения и дхармы, о Парантапа. Красавица, Рама защищает мир четырёх варн, устанавливает границы мира и побуждает других соблюдать их. Он сияющ, глубоко почитаем, утверждён в обете брахмачарьи, помнит добро, сделанное святыми, и знает ход дел. Он обучен царской науке, почитает брахманов, сведущ, наделён добрым нравом, смирен и палит врагов. Он обучен Яджурведе, почитаем знатоками Вед, утверждён в Дханурведе, Веде и Ведангах. Рама известен людям как широкоплечий, могучерукий, с шеей, подобной раковине, прекрасным лицом, скрытыми ключицами и слегка красноватыми глазами. Его голос звучит как барабан, цвет мягок, он величествен, ровен, с соразмерными членами и тёмным оттенком тела. В нём есть все благие телесные признаки: три устойчивых, три длинных, три ровных, три возвышенных; три складки, три углубления, четыре особых меры, три главных признака; четыре части, четыре линии, четыре локтя, четыре ровности; четырнадцать равных пар, четыре клыка и четыре походки; большие губы, подбородок и нос, пять гладких мест, восемь линий, десять лотосных и десять больших признаков, три охвата, две белизны, шесть возвышенных и девять тонких. Рагхава предан истине и дхарме, сияющ, радуется защите и милости, знает разделение места и времени и говорит приятно всему миру. Его брат по другой матери, непобедимый Саумитри, такой же любовью, обликом и качествами».
dada053f38bf · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Хануман даёт Сите не сухую биографию, а распознаваемый портрет Рамы: качества царя, знатока дхармы, защитника мира и возлюбленного, чьи черты невозможно выдумать случайно.