रामायण
Хануман убивает Джамбумали5.42.9-19
1511 / 2464
रामायण · 5.42.9-19
देवनागरी

चुकोप बाणाभिहतो राक्षसस्य महाकपिः । ततः पार्श्वे ऽतिविपुलां ददर्श महतीं शिलाम् ॥
तरसा तां समुत्पाट्य चिक्षेप बलवद् बली । तां शरैर् दशभिः क्रुद्धस् ताडयाम् आस राक्षसः ॥
विपन्नं कर्म तद् दृष्ट्वा हनूमांश् चण्डविक्रमः । सालं विपुलम् उत्पाट्य भ्रामयाम् आस वीर्यवान् ॥
भ्रामयन्तं कपिं दृष्ट्वा सालवृक्षं महाबलम् । चिक्षेप सुबहून् बाणाञ् जम्बुमाली महाबलः ॥
सालं चतुर्भिर् चिच्छेद वानरं पञ्चभिर् भुजे । उरस्य् एकेन बाणेन दशभिस् तु स्तनान्तरे ॥
स शरैः पूरिततनुः क्रोधेन महता वृतः । तम् एव परिघं गृह्य भ्रामयाम् आस वेगितः ॥
अतिवेगो ऽतिवेगेन भ्रामयित्वा बलोत्कटः । परिघं पातयाम् आस जम्बुमालेर् महोरसि ॥
तस्य चैव शिरो नास्ति न बाहू न च जानुनी । न धनुर् न रथो नाश्वास् तत्रादृश्यन्त नेषवः ॥
स हतस् तरसा तेन जम्बुमाली महारथः । पपात निहतो भूमौ चूर्णिताङ्गविभूषणः ॥
जम्बुमालिं च निहतं किंकरांश् च महाबलान् । चुक्रोध रावणः श्रुत्वा कोपसंरक्तलोचनः ॥
स रोषसंवर्तितताम्रलोचनः; प्रहस्तपुत्रे निहते महाबले । अमात्यपुत्रान् अतिवीर्यविक्रमान्; समादिदेशाशु निशाचरेश्वरः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

cukopa bāṇābhihato rākṣasasya mahākapiḥ | tataḥ pārśve 'tivipulāṃ dadarśa mahatīṃ śilām ||
tarasā tāṃ samutpāṭya cikṣepa balavad balī | tāṃ śarair daśabhiḥ kruddhas tāḍayām āsa rākṣasaḥ ||
vipannaṃ karma tad dṛṣṭvā hanūmāṃś caṇḍavikramaḥ | sālaṃ vipulam utpāṭya bhrāmayām āsa vīryavān ||
bhrāmayantaṃ kapiṃ dṛṣṭvā sālavṛkṣaṃ mahābalam | cikṣepa subahūn bāṇāñ jambumālī mahābalaḥ ||
sālaṃ caturbhir ciccheda vānaraṃ pañcabhir bhuje | urasy ekena bāṇena daśabhis tu stanāntare ||
sa śaraiḥ pūritatanuḥ krodhena mahatā vṛtaḥ | tam eva parighaṃ gṛhya bhrāmayām āsa vegitaḥ ||
ativego 'tivegena bhrāmayitvā balotkaṭaḥ | parighaṃ pātayām āsa jambumāler mahorasi ||
tasya caiva śiro nāsti na bāhū na ca jānunī | na dhanur na ratho nāśvās tatrādṛśyanta neṣavaḥ ||
sa hatas tarasā tena jambumālī mahārathaḥ | papāta nihato bhūmau cūrṇitāṅgavibhūṣaṇaḥ ||
jambumāliṃ ca nihataṃ kiṃkarāṃś ca mahābalān | cukrodha rāvaṇaḥ śrutvā kopasaṃraktalocanaḥ ||
sa roṣasaṃvartitatāmralocanaḥ; prahastaputre nihate mahābale | amātyaputrān ativīryavikramān; samādideśāśu niśācareśvaraḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
चुकोप बाणाभिहतःcukopa bāṇābhihataḥразгневался стрелами поражённый
राक्षसस्य महाकपिःrākṣasasya mahākapiḥракшаса великий капи
ततः पार्श्वे अतिविपुलाम्tataḥ pārśve ativipulāmзатем сбоку очень огромную
ददर्श महतीम् शिलाम्dadarśa mahatīm śilāmувидел большую скалу
तरसा ताम् समुत्पाट्यtarasā tām samutpāṭyaсилой её вырвав
चिक्षेप बलवत् बलीcikṣepa balavat balīбросил мощно сильный
ताम् शरैः दशभिः क्रुद्धःtām śaraiḥ daśabhiḥ kruddhaḥеё стрелами десятью разгневанный
ताडयाम् आस राक्षसःtāḍayām āsa rākṣasaḥударил ракшас
विपन्नम् कर्म तत् दृष्ट्वाvipannam karma tat dṛṣṭvāнеудавшееся действие то увидев
हनूमान् चण्डविक्रमःhanūmān caṇḍavikramaḥХануман свиреподоблестный
सालम् विपुलम् उत्पाट्यsālam vipulam utpāṭyaсалу огромное вырвав
भ्रामयाम् आस वीर्यवान्bhrāmayām āsa vīryavānстал вращать доблестный
भ्रामयन्तम् कपिम् दृष्ट्वाbhrāmayantam kapim dṛṣṭvāвращающего капи увидев
सालवृक्षम् महाबलम्sālavṛkṣam mahābalamдерево сала великосильное
चिक्षेप सुबहून् बाणान्cikṣepa subahūn bāṇānвыпустил очень много стрел
जम्बुमाली महाबलःjambumālī mahābalaḥДжамбумали великосильный
सालम् चतुर्भिः चिच्छेदsālam caturbhiḥ cicchedaсалу четырьмя рассёк
वानराम् पञ्चभिः भुजेvānarām pañcabhiḥ bhujeванару пятью в руку
उरसि एकेन बाणेनurasi ekena bāṇenaв грудь одной стрелой
दशभिः तु स्तनान्तरेdaśabhiḥ tu stanāntareдесятью же между грудей
स शरैः पूरिततनुःsa śaraiḥ pūritatanuḥон стрелами наполненное тело имея
क्रोधेन महता वृतःkrodhena mahatā vṛtaḥвеликим гневом охваченный
तम् एव परिघम् गृह्यtam eva parigham gṛhyaту самую дубину взяв
भ्रामयाम् आस वेगितःbhrāmayām āsa vegitaḥстал вращать стремительный
अतिवेगः अतिवेगेनativegaḥ ativegenaсверхбыстрый сверхскоростью
भ्रामयित्वा बलोत्कटःbhrāmayitvā balotkaṭaḥраскрутив, силой яростный
परिघम् पातयाम् आसparigham pātayām āsaдубину обрушил
जम्बुमालेः महोरसिjambumāleḥ mahorasiна великую грудь Джамбумали
तस्य च एवtasya ca evaу него же именно
शिरः न अस्तिśiraḥ na astiголовы не стало
न बाहू न च जानुनीna bāhū na ca jānunīни рук, ни коленей
न धनुः न रथःna dhanuḥ na rathaḥни лука, ни колесницы
न अश्वाः तत्र अदृश्यन्तna aśvāḥ tatra adṛśyantaни кони там не виднелись
न इषवःna iṣavaḥни стрелы
स हतः तरसा तेनsa hataḥ tarasā tenaон убитый силой им
जम्बुमाली महारथःjambumālī mahārathaḥДжамбумали великий колесничий
पपात निहतः भूमौpapāta nihataḥ bhūmauпал убитый на землю
चूर्णिताङ्गविभूषणःcūrṇitāṅgavibhūṣaṇaḥс раздробленными членами и украшениями
जम्बुमालिम् च निहतम्jambumālim ca nihatamи Джамбумали убитого
किंकरान् च महाबलान्kiṃkarān ca mahābalānи кинкаров великосильных
चुक्रोध रावणः श्रुत्वाcukrodha rāvaṇaḥ śrutvāразгневался Равана услышав
कोपसंरक्तलोचनःkopasaṃraktalocanaḥс гневом покрасневшими глазами
स रोषसंवर्तितताम्रलोचनःsa roṣasaṃvartitatāmralocanaḥон, гневом свёрнутые медные глаза имеющий
प्रहस्तपुत्रे निहतेprahastaputre nihateкогда сын Прахасты убит
महाबलेmahābaleвеликосильный
अमात्यपुत्रान् अतिवीर्यविक्रमान्amātyaputrān ativīryavikramānсыновей министров сверхмощных доблестью
समादिदेश आशुsamādideśa āśuприказал быстро
निशाचरेश्वरःniśācareśvaraḥвладыка ночных странников
अनुवाद

Поражённый стрелами ракшаса, великий капи разгневался. Затем он увидел сбоку огромную скалу, с силой вырвал её и мощно бросил. Но разгневанный ракшас ударил её десятью стрелами. Увидев, что этот удар не достиг цели, свиреподоблестный Хануман вырвал огромное дерево сала и стал вращать его. Великосильный Джамбумали увидел капи, вращающего могучее дерево, и выпустил множество стрел. Четырьмя он рассёк дерево сала, пятью ранил ванару в руку, одной стрелой — в грудь, а десятью — между грудей. Тогда Хануман, чьё тело было наполнено стрелами, охваченный великим гневом, схватил ту самую дубину и стремительно стал вращать её. Сверхбыстрый и яростный силой, раскрутив дубину с предельной скоростью, он обрушил её на широкую грудь Джамбумали. У того не стало ни головы, ни рук, ни коленей; не было видно ни лука, ни колесницы, ни коней, ни стрел. Убитый силой Ханумана, великий колесничий Джамбумали пал на землю с раздробленными членами и украшениями. Услышав, что Джамбумали убит, как и великосильные кинкара, Равана разгневался, и глаза его покраснели от ярости. Когда великосильный сын Прахасты был убит, владыка ночных странников, с медными глазами, свёрнутыми гневом, быстро приказал выступить сверхдоблестным сыновьям министров.

संस्करण

84c8c44a5d6b · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से