विनष्टा जानकी व्यक्तं न ह्य् अदग्धः प्रदृश्यते । लङ्कायाः कश् चिद् उद्देशः सर्वा भस्मीकृता पुरी ॥
यदि तद् विहतं कार्यं मया प्रज्ञाविपर्ययात् । इहैव प्राणसंन्यासो ममापि ह्य् अतिरोचते ॥
किम् अग्नौ निपताम्य् अद्य आहोस्विद् वडवामुखे । शरीरम् आहो सत्त्वानां दद्मि सागरवासिनाम् ॥
कथं हि जीवता शक्यो मया द्रष्टुं हरीश्वरः । तौ वा पुरुषशार्दूलौ कार्यसर्वस्वघातिना ॥
मया खलु तद् एवेदं रोषदोषात् प्रदर्शितम् । प्रथितं त्रिषु लोकेषु कपितम् अनवस्थितम् ॥
धिग् अस्तु राजसं भावम् अनीशम् अनवस्थितम् । ईश्वरेणापि यद् रागान् मया सीता न रक्षिता ॥
विनष्टायां तु सीतायां ताव् उभौ विनशिष्यतः । तयोर् विनाशे सुग्रीवः सबन्धुर् विनशिष्यति ॥
एतद् एव वचः श्रुत्वा भरतो भ्रातृवत्सलः । धर्मात्मा सहशत्रुघ्नः कथं शक्ष्यति जीवितुम् ॥
इक्ष्वाकुवंशे धर्मिष्ठे गते नाशम् असंशयम् । भविष्यन्ति प्रजाः सर्वाः शोकसंतापपीडिताः ॥
तद् अहं भाग्यरहितो लुप्तधर्मार्थसंग्रहः । रोषदोषपरीतात्मा व्यक्तं लोकविनाशनः ॥
vinaṣṭā jānakī vyaktaṃ na hy adagdhaḥ pradṛśyate | laṅkāyāḥ kaś cid uddeśaḥ sarvā bhasmīkṛtā purī ||
yadi tad vihataṃ kāryaṃ mayā prajñāviparyayāt | ihaiva prāṇasaṃnyāso mamāpi hy atirocate ||
kim agnau nipatāmy adya āhosvid vaḍavāmukhe | śarīram āho sattvānāṃ dadmi sāgaravāsinām ||
kathaṃ hi jīvatā śakyo mayā draṣṭuṃ harīśvaraḥ | tau vā puruṣaśārdūlau kāryasarvasvaghātinā ||
mayā khalu tad evedaṃ roṣadoṣāt pradarśitam | prathitaṃ triṣu lokeṣu kapitam anavasthitam ||
dhig astu rājasaṃ bhāvam anīśam anavasthitam | īśvareṇāpi yad rāgān mayā sītā na rakṣitā ||
vinaṣṭāyāṃ tu sītāyāṃ tāv ubhau vinaśiṣyataḥ | tayor vināśe sugrīvaḥ sabandhur vinaśiṣyati ||
etad eva vacaḥ śrutvā bharato bhrātṛvatsalaḥ | dharmātmā sahaśatrughnaḥ kathaṃ śakṣyati jīvitum ||
ikṣvākuvaṃśe dharmiṣṭhe gate nāśam asaṃśayam | bhaviṣyanti prajāḥ sarvāḥ śokasaṃtāpapīḍitāḥ ||
tad ahaṃ bhāgyarahito luptadharmārthasaṃgrahaḥ | roṣadoṣaparītātmā vyaktaṃ lokavināśanaḥ ||
«Джанаки явно погибла: не видно ни одного места в Ланке, которое осталось бы несожжённым; весь город обращён в пепел. Если я из-за помрачения разума испортил это дело, то мне самому лучше здесь же расстаться с жизнью. Броситься ли сегодня в огонь? Или в подводное пламя? Или отдать тело существам, живущим в океане? Как я, живой, смогу увидеть владыку хари или тех двух тигров среди людей, если я погубил всё дело? Поистине я показал именно то неустойчивое обезьянье свойство, известное в трёх мирах, и сделал это из порока гнева. Да будет проклято это страстное, не владеющее собой и неустойчивое состояние: даже будучи способным действовать, я из-за страсти не защитил Ситу. Если Сита погибла, то оба брата погибнут; с их гибелью погибнет Сугрива вместе с роднёй. Услышав эту весть, как сможет жить праведный Бхарата, любящий братьев, вместе с Шатругхной? Когда праведнейший род Икшваку несомненно погибнет, все подданные будут мучиться жаром скорби. Поэтому я, лишённый удачи, погубивший дхарму, цель и благо, с душой, охваченной пороком гнева, явно стал разрушителем мира».
e4a7972b6af8 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Сознание Ханумана видит цепь ответственности целиком: Сита, Рама и Лакшмана, Сугрива, Бхарата, Шатругхна, весь род Икшваку и народ. Настоящий слуга не прячет личную ошибку за масштабом совершённого подвига.