तम् अङ्गदगतो रामं लक्ष्मणः शुभया गिरा । उवाच प्रतिपूर्णार्थः स्मृतिमान् प्रतिभानवान् ॥
हृताम् अवाप्य वैदेहीं क्षिप्रं हत्वा च रावणम् । समृद्धार्थः समृद्धार्थाम् अयोध्यां प्रतियास्यसि ॥
महान्ति च निमित्तानि दिवि भूमौ च राघव । शुभान्ति तव पश्यामि सर्वाण्य् एवार्थसिद्धये ॥
अनु वाति शुभो वायुः सेनां मृदुहितः सुखः । पूर्णवल्गुस्वराश् चेमे प्रवदन्ति मृगद्विजाः ॥
प्रसन्नाश् च दिशः सर्वा विमलश् च दिवाकरः । उशना च प्रसन्नार्चिर् अनु त्वां भार्गवो गतः ॥
ब्रह्मराशिर् विशुद्धश् च शुद्धाश् च परमर्षयः । अर्चिष्मन्तः प्रकाशन्ते ध्रुवं सर्वे प्रदक्षिणम् ॥
त्रिशङ्कुर् विमलो भाति राजर्षिः सपुरोहितः । पितामहवरो ऽस्माकम् इष्क्वाकूणां महात्मनाम् ॥
विमले च प्रकाशेते विशाखे निरुपद्रवे । नक्षत्रं परम् अस्माकम् इक्ष्वाकूणां महात्मनाम् ॥
नैरृतं नैरृतानां च नक्षत्रम् अभिपीड्यते । मूलं मूलवता स्पृष्टं धूप्यते धूमकेतुना ॥
सरं चैतद् विनाशाय राक्षसानाम् उपस्थितम् । काले कालगृहीतानां नकत्रं ग्रहपीडितम् ॥
प्रसन्नाः सुरसाश् चापो वनानि फलवन्ति च । प्रवान्त्य् अभ्यधिकं गन्धा यथर्तुकुसुमा द्रुमाः ॥
व्यूढानि कपिसैन्यानि प्रकाशन्ते ऽधिकं प्रभो । देवानाम् इव सैन्यानि संग्रामे तारकामये ॥
एवम् आर्य समीक्ष्यैतान् प्रीतो भवितुम् अर्हसि । इति भ्रातरम् आश्वास्य हृष्टः सौमित्रिर् अब्रवीत् ॥
tam aṅgadagato rāmaṃ lakṣmaṇaḥ śubhayā girā | uvāca pratipūrṇārthaḥ smṛtimān pratibhānavān ||
hṛtām avāpya vaidehīṃ kṣipraṃ hatvā ca rāvaṇam | samṛddhārthaḥ samṛddhārthām ayodhyāṃ pratiyāsyasi ||
mahānti ca nimittāni divi bhūmau ca rāghava | śubhānti tava paśyāmi sarvāṇy evārthasiddhaye ||
anu vāti śubho vāyuḥ senāṃ mṛduhitaḥ sukhaḥ | pūrṇavalgusvarāś ceme pravadanti mṛgadvijāḥ ||
prasannāś ca diśaḥ sarvā vimalaś ca divākaraḥ | uśanā ca prasannārcir anu tvāṃ bhārgavo gataḥ ||
brahmarāśir viśuddhaś ca śuddhāś ca paramarṣayaḥ | arciṣmantaḥ prakāśante dhruvaṃ sarve pradakṣiṇam ||
triśaṅkur vimalo bhāti rājarṣiḥ sapurohitaḥ | pitāmahavaro 'smākam iṣkvākūṇāṃ mahātmanām ||
vimale ca prakāśete viśākhe nirupadrave | nakṣatraṃ param asmākam ikṣvākūṇāṃ mahātmanām ||
nairṛtaṃ nairṛtānāṃ ca nakṣatram abhipīḍyate | mūlaṃ mūlavatā spṛṣṭaṃ dhūpyate dhūmaketunā ||
saraṃ caitad vināśāya rākṣasānām upasthitam | kāle kālagṛhītānāṃ nakatraṃ grahapīḍitam ||
prasannāḥ surasāś cāpo vanāni phalavanti ca | pravānty abhyadhikaṃ gandhā yathartukusumā drumāḥ ||
vyūḍhāni kapisainyāni prakāśante 'dhikaṃ prabho | devānām iva sainyāni saṃgrāme tārakāmaye ||
evam ārya samīkṣyaitān prīto bhavitum arhasi | iti bhrātaram āśvāsya hṛṣṭaḥ saumitrir abravīt ||
Лакшмана, находясь на Ангаде, сказал Раме благую речь — полную смысла, памятливую и разумную: «Скоро, обретя похищенную Вайдехи и убив Равану, ты, достигший цели, вернёшься в процветающую Айодхью. О Рагхава, я вижу великие и благие знаки в небе и на земле — все они ведут к достижению твоей цели. Благой, мягкий, полезный и приятный ветер веет вслед войску; звери и птицы звучат полными красивыми голосами. Все стороны света ясны, солнце чисто, а Ушана-Бхаргава с ясным светом идёт за тобой. Чисто созвездие Брахмы, чисты великие риши; сияя, все они благоприятно обходят Дхруву. Чисто сияет царственный риши Тришанку со своим жрецом, лучший праотец нас, великодушных Икшваку. Чистые Вишакхи, высшая накшатра нас, великодушных Икшваку, сияют без помех. А накшатра, принадлежащая Ниррити и демоническим силам, поражается; Мула, затронутая коренным знаком, омрачается кометой. Этот знак явился к гибели ракшасов: когда схваченных временем поражает планета, приходит их срок. Воды ясны и приятны, леса плодоносят, деревья цветут по сезону, и ароматы веют особенно сильно. О владыка, построенные войска капи сияют особенно ярко, словно войска богов в битве с Таракой. О благородный, увидев всё это, тебе следует быть радостным». Так радостный Саумитри ободрил брата.
dd091f6940b3 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Лакшмана читает мир как книгу знаков: ветер, звёзды, вода, лес и войско указывают на победу. Его речь поддерживает Раму не отвлечённой надеждой, а внимательным видением благого порядка.