इत्य् उक्त्वा परुषं वाक्यं रावणं रावणानुजः । आजगाम मुहूर्तेन यत्र रामः सलक्ष्मणः ॥
तं मेरुशिखराकारं दीप्ताम् इव शतह्रदाम् । गगनस्थं महीस्थास् ते ददृशुर् वानराधिपाः ॥
तम् आत्मपञ्चमं दृष्ट्वा सुग्रीवो वानराधिपः । वानरैः सह दुर्धर्षश् चिन्तयाम् आस बुद्धिमान् ॥
चिन्तयित्वा मुहूर्तं तु वानरांस् तान् उवाच ह । हनूमत्प्रमुखान् सर्वान् इदं वचनम् उत्तमम् ॥
एष सर्वायुधोपेतश् चतुर्भिः सह राक्षसैः । राक्षसो ऽभ्येति पश्यध्वम् अस्मान् हन्तुं न संशयः ॥
सुग्रीवस्य वचः श्रुत्वा सर्वे ते वानरोत्तमाः । सालान् उद्यम्य शैलांश् च इदं वचनम् अब्रुवन् ॥
शीघ्रं व्यादिश नो राजन् वधायैषां दुरात्मनाम् । निपतन्तु हताश् चैते धरण्याम् अल्पजीविताः ॥
तेषां संभाषमाणानाम् अन्योन्यं स विभीषणः । उत्तरं तीरम् आसाद्य खस्थ एव व्यतिष्ठत ॥
उवाच च महाप्राज्ञः स्वरेण महता महान् । सुग्रीवं तांश् च संप्रेक्ष्य खस्थ एव विभीषणः ॥
रावणो नाम दुर्वृत्तो राक्षसो राक्षसेश्वरः । तस्याहम् अनुजो भ्राता विभीषण इति श्रुतः ॥
तेन सीता जनस्थानाद् धृता हत्वा जटायुषम् । रुद्ध्वा च विवशा दीना राक्षसीभिः सुरक्षिता ॥
तम् अहं हेतुभिर् वाक्यैर् विविधैश् च न्यदर्शयम् । साधु निर्यात्यतां सीता रामायेति पुनः पुनः ॥
स च न प्रतिजग्राह रावणः कालचोदितः । उच्यमानो हितं वाक्यं विपरीत इवौषधम् ॥
सो ऽहं परुषितस् तेन दासवच् चावमानितः । त्यक्त्वा पुत्रांश् च दारांश् च राघवं शरणं गतः ॥
सर्वलोकशरण्याय राघवाय महात्मने । निवेदयत मां क्षिप्रं विभीषणम् उपस्थितम् ॥
ity uktvā paruṣaṃ vākyaṃ rāvaṇaṃ rāvaṇānujaḥ | ājagāma muhūrtena yatra rāmaḥ salakṣmaṇaḥ ||
taṃ meruśikharākāraṃ dīptām iva śatahradām | gaganasthaṃ mahīsthās te dadṛśur vānarādhipāḥ ||
tam ātmapañcamaṃ dṛṣṭvā sugrīvo vānarādhipaḥ | vānaraiḥ saha durdharṣaś cintayām āsa buddhimān ||
cintayitvā muhūrtaṃ tu vānarāṃs tān uvāca ha | hanūmatpramukhān sarvān idaṃ vacanam uttamam ||
eṣa sarvāyudhopetaś caturbhiḥ saha rākṣasaiḥ | rākṣaso 'bhyeti paśyadhvam asmān hantuṃ na saṃśayaḥ ||
sugrīvasya vacaḥ śrutvā sarve te vānarottamāḥ | sālān udyamya śailāṃś ca idaṃ vacanam abruvan ||
śīghraṃ vyādiśa no rājan vadhāyaiṣāṃ durātmanām | nipatantu hatāś caite dharaṇyām alpajīvitāḥ ||
teṣāṃ saṃbhāṣamāṇānām anyonyaṃ sa vibhīṣaṇaḥ | uttaraṃ tīram āsādya khastha eva vyatiṣṭhata ||
uvāca ca mahāprājñaḥ svareṇa mahatā mahān | sugrīvaṃ tāṃś ca saṃprekṣya khastha eva vibhīṣaṇaḥ ||
rāvaṇo nāma durvṛtto rākṣaso rākṣaseśvaraḥ | tasyāham anujo bhrātā vibhīṣaṇa iti śrutaḥ ||
tena sītā janasthānād dhṛtā hatvā jaṭāyuṣam | ruddhvā ca vivaśā dīnā rākṣasībhiḥ surakṣitā ||
tam ahaṃ hetubhir vākyair vividhaiś ca nyadarśayam | sādhu niryātyatāṃ sītā rāmāyeti punaḥ punaḥ ||
sa ca na pratijagrāha rāvaṇaḥ kālacoditaḥ | ucyamāno hitaṃ vākyaṃ viparīta ivauṣadham ||
so 'haṃ paruṣitas tena dāsavac cāvamānitaḥ | tyaktvā putrāṃś ca dārāṃś ca rāghavaṃ śaraṇaṃ gataḥ ||
sarvalokaśaraṇyāya rāghavāya mahātmane | nivedayata māṃ kṣipraṃ vibhīṣaṇam upasthitam ||
Сказав Раване грубую речь, младший брат Раваны быстро пришёл туда, где был Рама с Лакшманой. Владыки ванаров, стоящие на земле, увидели его в небе: он был подобен вершине Меру и сиял как молния. Увидев его самого-пятого, разумный и трудноодолимый Сугрива, владыка ванаров, стал размышлять вместе с ванарами. Поразмыслив мгновение, он сказал всем ванарам во главе с Хануманом: «Смотрите, этот ракшас, снабжённый всем оружием, приближается вместе с четырьмя ракшасами, чтобы убить нас; в этом нет сомнения». Услышав слова Сугривы, все лучшие ванары подняли саловые деревья и скалы и сказали: «О царь, быстро прикажи нам убить этих злодушных. Пусть эти короткоживущие падут убитыми на землю». Пока они разговаривали друг с другом, Вибхишана достиг северного берега и остановился, оставаясь в небе. Великий и очень мудрый Вибхишана, глядя на Сугриву и ванаров, громким голосом сказал из неба: «Есть ракшас по имени Равана, владыка ракшасов, дурного поведения. Я его младший брат, известный как Вибхишана. Им Сита была похищена из Джанастханы после убийства Джатаю; беспомощная и несчастная, она заперта и строго охраняется ракшаси. Я снова и снова объяснял ему различными словами с доводами: “Правильно будет вернуть Ситу Раме”. Но Равана, гонимый роком, не принял полезного слова, как больной, отвергающий лекарство. Оскорблённый им и униженный словно раб, я оставил сыновей и жён и пришёл к Рагхаве за прибежищем. Быстро сообщите обо мне великодушному Рагхаве, прибежищу всех миров: Вибхишана пришёл».
f73c51dbae62 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Вибхишана не скрывает ни происхождения, ни причины ухода. Его первое обращение построено на правде: он называет грех Раваны, свой отвергнутый совет и своё решение искать прибежища у Рамы.