रामायण
Равана бранит разведчиков и посылает новых соглядатаев6.20.13-19
1676 / 2464
रामायण · 6.20.13-19
देवनागरी

एवम् उक्तौ तु सव्रीडौ ताव् उभौ शुकसारणौ । रावणं जयशब्देन प्रतिनन्द्याभिनिःसृतौ ॥
अब्रवीत् स दशग्रीवः समीपस्थं महोदरम् । उपस्थापय शीघ्रं मे चारान् नीतिविशारदान् ॥
ततश् चराः संत्वरिताः प्राप्ताः पार्थिवशासनात् । उपस्थिताः प्राञ्जलयो वर्धयित्वा जयाशिषा ॥
तान् अब्रवीत् ततो वाक्यं रावणो राक्षसाधिपः । चारान् प्रत्ययिकाञ् शूरान् भक्तान् विगतसाध्वसान् ॥
इतो गच्छत रामस्य व्यवसायं परीक्षथ । मन्त्रेष्व् अभ्यन्तरा ये ऽस्य प्रीत्या तेन समागताः ॥
कथं स्वपिति जागर्ति किम् अन्यच् च करिष्यति । विज्ञाय निपुणं सर्वम् आगन्तव्यम् अशेषतः ॥
चारेण विदितः शत्रुः पण्डितैर् वसुधाधिपैः । युद्धे स्वल्पेन यत्नेन समासाद्य निरस्यते ॥

लिप्यंतरण (IAST)

evam uktau tu savrīḍau tāv ubhau śukasāraṇau | rāvaṇaṃ jayaśabdena pratinandyābhiniḥsṛtau ||
abravīt sa daśagrīvaḥ samīpasthaṃ mahodaram | upasthāpaya śīghraṃ me cārān nītiviśāradān ||
tataś carāḥ saṃtvaritāḥ prāptāḥ pārthivaśāsanāt | upasthitāḥ prāñjalayo vardhayitvā jayāśiṣā ||
tān abravīt tato vākyaṃ rāvaṇo rākṣasādhipaḥ | cārān pratyayikāñ śūrān bhaktān vigatasādhvasān ||
ito gacchata rāmasya vyavasāyaṃ parīkṣatha | mantreṣv abhyantarā ye 'sya prītyā tena samāgatāḥ ||
kathaṃ svapiti jāgarti kim anyac ca kariṣyati | vijñāya nipuṇaṃ sarvam āgantavyam aśeṣataḥ ||
cāreṇa viditaḥ śatruḥ paṇḍitair vasudhādhipaiḥ | yuddhe svalpena yatnena samāsādya nirasyate ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
एवम्evamтак
उक्तौ तुuktau tuсказанные же; после этих слов
सव्रीडौsavrīḍauстыдящиеся
तौtauте двое
उभौubhauоба
शुकसारणौśukasāraṇauШука и Сарана
रावणम्rāvaṇamРавану
जयशब्देनjayaśabdenaсловом победы; возгласом победы
प्रतिनन्द्यpratinandyaприветствовав; почтив
अभिनिःसृतौabhiniḥsṛtauвышли
अब्रवीत्abravītсказал
सःsaḥтот
दशग्रीवःdaśagrīvaḥДесятиглавый
समीपस्थम्samīpasthamстоящему рядом
महोदरम्mahodaramМаходаре
उपस्थापयupasthāpayaпредставь; приведи
शीघ्रम्śīghramбыстро
मेmeмне
चारान्cārānразведчиков
नीतिविशारदान्nītiviśāradānискусных в политике
ततःtataḥзатем
चराःcarāḥразведчики
संत्वरिताःsaṃtvaritāḥпоторопившиеся
प्राप्ताःprāptāḥпришли
पार्थिवशासनात्pārthivaśāsanātпо приказу царя
उपस्थिताःupasthitāḥпредстали
प्राञ्जलयःprāñjalayaḥсо сложенными ладонями
वर्धयित्वाvardhayitvāпоприветствовав; возвеличив
जयाशिषाjayāśiṣāблагословением победы
तान्tānим
अब्रवीत्abravītсказал
ततःtataḥзатем
वाक्यम्vākyamречь; слово
रावणःrāvaṇaḥРавана
राक्षसाधिपःrākṣasādhipaḥвладыка ракшасов
चारान्cārānразведчикам
प्रत्ययिकान्pratyayikānнадёжным
शूरान्śūrānхрабрым
भक्तान्bhaktānпреданным
विगतसाध्वसान्vigatasādhvasānлишённым страха
इतःitaḥотсюда
गच्छतgacchataидите
रामस्यrāmasyaРамы
व्यवसायम्vyavasāyamрешимость; намерение
परीक्षथparīkṣathaисследуйте; проверьте
मन्त्रेषुmantreṣuв совещаниях
अभ्यन्तराःabhyantarāḥблизкие; внутренние
येyeкоторые
अस्यasyaего
प्रीत्याprītyāс любовью; по дружбе
तेनtenaс ним
समागताःsamāgatāḥсобрались
कथम्kathamкак
स्वपितिsvapitiспит
जागर्तिjāgartiбодрствует
किम्kimчто
अन्यत् चanyat caи другое
करिष्यतिkariṣyatiсделает
विज्ञायvijñāyaузнав
निपुणम्nipuṇamточно; тщательно
सर्वम्sarvamвсё
आगन्तव्यम्āgantavyamследует прийти; нужно вернуться
अशेषतःaśeṣataḥбез остатка; полностью
चारेणcāreṇaразведчиком
विदितःviditaḥузнанный
शत्रुःśatruḥвраг
पण्डितैःpaṇḍitaiḥмудрыми
वसुधाधिपैःvasudhādhipaiḥвладыками земли
युद्धेyuddheв битве
स्वल्पेनsvalpenaмалым
यत्नेनyatnenaусилием
समासाद्यsamāsādyaдостигнув; настигнув
निरस्यतेnirasyateустраняется; побеждается
अनुवाद

После таких слов Шука и Сарана, оба пристыженные, приветствовали Равану возгласом победы и вышли. Тогда Десятиглавый сказал стоящему рядом Маходаре: «Быстро приведи мне разведчиков, искусных в политике». Затем разведчики поспешно пришли по приказу царя, предстали со сложенными ладонями и приветствовали его благословением победы. Тогда Равана, владыка ракшасов, сказал этим надёжным, храбрым, преданным и бесстрашным разведчикам: «Идите отсюда и исследуйте решимость Рамы. Узнайте, кто близок к нему в совещаниях, кто по любви собрался с ним, как он спит и бодрствует, и что ещё он собирается сделать. Узнав всё тщательно и полностью, возвращайтесь. Враг, узнанный через разведчика, как знают мудрые владыки земли, в битве настигается и устраняется малым усилием».

संस्करण

c2a1c1b51646 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से