रामायण
Индраджит связывает Раму и Лакшману стрелами6.35.10-18
1730 / 2464
रामायण · 6.35.10-18
देवनागरी

ततः पर्यन्तरक्ताक्षो भिन्नाञ्जनचयोपमः । रावणिर् भ्रातरौ वाक्यम् अन्तर्धानगतो ऽब्रवीत् ॥
युध्यमानम् अनालक्ष्यं शक्रो ऽपि त्रिदशेश्वरः । द्रष्टुम् आसादितुं वापि न शक्तः किं पुनर् युवाम् ॥
प्रावृताव् इषुजालेन राघवौ कङ्कपत्रिणा । एष रोषपरीतात्मा नयामि यमसादनम् ॥
एवम् उक्त्वा तु धर्मज्ञौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ । निर्बिभेद शितैर् बाणैः प्रजहर्ष ननाद च ॥
भिन्नाञ्जनचयश्यामो विस्फार्य विपुलं धनुः । भूयो भूयः शरान् घोरान् विससर्ज महामृधे ॥
ततो मर्मसु मर्मज्ञो मज्जयन् निशिताञ् शरान् । रामलक्ष्मणयोर् वीरो ननाद च मुहुर् मुहुः ॥
बद्धौ तु शरबन्धेन ताव् उभौ रणमूर्धनि । निमेषान्तरमात्रेण न शेकतुर् उदीक्षितुम् ॥
ततो विभिन्नसर्वाङ्गौ शरशल्याचिताव् उभौ । ध्वजाव् इव महेन्द्रस्य रज्जुमुक्तौ प्रकम्पितौ ॥
तौ संप्रचलितौ वीरौ मर्मभेदेन कर्शितौ । निपेततुर् महेष्वासौ जगत्यां जगतीपती ॥

लिप्यंतरण (IAST)

tataḥ paryantaraktākṣo bhinnāñjanacayopamaḥ | rāvaṇir bhrātarau vākyam antardhānagato 'bravīt ||
yudhyamānam anālakṣyaṃ śakro 'pi tridaśeśvaraḥ | draṣṭum āsādituṃ vāpi na śaktaḥ kiṃ punar yuvām ||
prāvṛtāv iṣujālena rāghavau kaṅkapatriṇā | eṣa roṣaparītātmā nayāmi yamasādanam ||
evam uktvā tu dharmajñau bhrātarau rāmalakṣmaṇau | nirbibheda śitair bāṇaiḥ prajaharṣa nanāda ca ||
bhinnāñjanacayaśyāmo visphārya vipulaṃ dhanuḥ | bhūyo bhūyaḥ śarān ghorān visasarja mahāmṛdhe ||
tato marmasu marmajño majjayan niśitāñ śarān | rāmalakṣmaṇayor vīro nanāda ca muhur muhuḥ ||
baddhau tu śarabandhena tāv ubhau raṇamūrdhani | nimeṣāntaramātreṇa na śekatur udīkṣitum ||
tato vibhinnasarvāṅgau śaraśalyācitāv ubhau | dhvajāv iva mahendrasya rajjumuktau prakampitau ||
tau saṃpracalitau vīrau marmabhedena karśitau | nipetatur maheṣvāsau jagatyāṃ jagatīpatī ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
ततःtataḥзатем
पर्यन्तरक्ताक्षःparyantaraktākṣaḥс глазами красными по краям
भिन्नाञ्जनचयोपमःbhinnāñjanacayopamaḥподобный груде разбитой сурьмы
रावणिःrāvaṇiḥсын Раваны
भ्रातरौbhrātarauдвум братьям
वाक्यम्vākyamслово
अन्तर्धानगतःantardhānagataḥставший невидимым
अब्रवीत्abravītсказал
युध्यमानम्yudhyamānamсражающегося
अनालक्ष्यम्anālakṣyamнезримого
शक्रः अपिśakraḥ apiдаже Шакра
त्रिदशेश्वरःtridaśeśvaraḥвладыка тридцати богов
द्रष्टुम्draṣṭumувидеть
आसादितुम् वा अपिāsāditum vā apiили достигнуть
naне
शक्तःśaktaḥспособен
किं पुनःkiṃ punaḥчто уж говорить
युवाम्yuvāmо вас двоих
प्रावृतौprāvṛtauпокрытые
इषुजालेनiṣujālenaсетью стрел
राघवौrāghavauдва Рагхавы
कङ्कपत्रिणाkaṅkapatriṇāс перьями канки
एषःeṣaḥэтот
रोषपरीतात्माroṣaparītātmāс душой, охваченной яростью
नयामिnayāmiведу
यमसादनम्yamasādanamв обитель Ямы
एवम्evamтак
उक्त्वा तुuktvā tuсказав же
धर्मज्ञौdharmajñauзнающих дхарму
भ्रातरौbhrātarauдвух братьев
रामलक्ष्मणौrāmalakṣmaṇauРаму и Лакшману
निर्बिभेदnirbibhedaпронзил
शितैःśitaiḥострыми
बाणैःbāṇaiḥстрелами
प्रजहर्षprajaharṣaвозликовал
ननाद चnanāda caи взревел
भिन्नाञ्जनचयश्यामःbhinnāñjanacayaśyāmaḥтёмный как груда разбитой сурьмы
विस्फार्यvisphāryaнатянув
विपुलम्vipulamбольшой
धनुःdhanuḥлук
भूयः भूयःbhūyaḥ bhūyaḥснова и снова
शरान्śarānстрелы
घोरान्ghorānстрашные
विससर्जvisasarjaвыпускал
महामृधेmahāmṛdheв великой битве
ततःtataḥзатем
मर्मसुmarmasuв уязвимые места
मर्मज्ञःmarmajñaḥзнающий уязвимые места
मज्जयन्majjayanпогружая
निशितान्niśitānострые
शरान्śarānстрелы
रामलक्ष्मणयोःrāmalakṣmaṇayoḥРамы и Лакшманы
वीरःvīraḥгерой
ननाद चnanāda caи ревел
मुहुः मुहुःmuhuḥ muhuḥснова и снова
बद्धौ तुbaddhau tuа связанные
शरबन्धेनśarabandhenaузами стрел
तौtauте
उभौubhauоба
रणमूर्धनिraṇamūrdhaniна вершине битвы
निमेषान्तरमात्रेणnimeṣāntaramātreṇaза одно мгновение
naне
शेकतुःśekatuḥсмогли
उदीक्षितुम्udīkṣitumпосмотреть вверх
ततःtataḥзатем
विभिन्नसर्वाङ्गौvibhinnasarvāṅgauс рассечёнными всеми членами
शरशल्याचितौśaraśalyācitauпокрытые наконечниками стрел
उभौubhauоба
ध्वजौ इवdhvajau ivaсловно два знамени
महेन्द्रस्यmahendrasyaМахендры
रज्जुमुक्तौrajjumuktauосвобождённые от верёвок
प्रकम्पितौprakampitauколеблющиеся
तौtauте двое
संप्रचलितौsaṃpracalitauзашатавшиеся
वीरौvīrauдва героя
मर्मभेदेनmarmabhedenaпробитием уязвимых мест
कर्शितौkarśitauизмученные
निपेततुःnipetatuḥупали
महेष्वासौmaheṣvāsauдва великих лучника
जगत्याम्jagatyāmна землю
जगतीपतीjagatīpatīдва владыки земли
अनुवाद

Затем сын Раваны, с глазами красными по краям и подобный груде разбитой сурьмы, став невидимым, сказал двум братьям: «Даже Шакра, владыка богов, не способен увидеть или достигнуть меня, когда я сражаюсь незримым. Что уж говорить о вас двоих? О два Рагхавы, покрытые сетью стрел с перьями канки, я, охваченный яростью, веду вас в обитель Ямы». Сказав так, он пронзил острыми стрелами Раму и Лакшману, знающих дхарму, возликовал и взревел. Тёмный как груда разбитой сурьмы, он натянул большой лук и снова и снова выпускал страшные стрелы в великой битве. Затем герой, зная уязвимые места, погружал острые стрелы в уязвимые места Рамы и Лакшманы и снова и снова ревел. Связанные узами стрел на вершине битвы, оба они за одно мгновение не смогли даже поднять взгляд. Затем оба, с рассечёнными членами и покрытые наконечниками стрел, зашатались, словно два знамени Махендры, отпущенные от верёвок. Измученные пробитием уязвимых мест, два героя, два великих лучника и владыки земли, упали на землю.

संस्करण

006508d7a8c7 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से