Vedawordएक वैदिक पुस्तकालय
खोज
प्रवेश
रामायण
Равана выходит в бой и смиряется Рамой6.47.32-43
1775 / 2464
रामायण · 6.47.32-43
॥
देवनागरी

ततः स रक्षोऽधिपतिर् महात्मा; रक्षांसि तान्य् आह महाबलानि । द्वारेषु चर्यागृहगोपुरेषु; सुनिर्वृतास् तिष्ठत निर्विशङ्काः ॥
विसर्जयित्वा सहसा ततस् तान्; गतेषु रक्षःसु यथानियोगम् । व्यदारयद् वानरसागरौघं; महाझषः पूर्मम् इवार्णवौघम् ॥
तम् आपतन्तं सहसा समीक्ष्य; दीप्तेषुचापं युधि राक्षसेन्द्रम् । महत् समुत्पाट्य महीधराग्रं; दुद्राव रक्षोऽधिपतिं हरीशः ॥
तच् छैलशृङ्गं बहुवृक्षसानुं; प्रगृह्य चिक्षेप निशाचराय । तम् आपतन्तं सहसा समीक्ष्य; बिभेद बाणैस् तपनीयपुङ्खैः ॥
तस्मिन् प्रवृद्धोत्तमसानुवृक्षे; शृङ्गे विकीर्णे पतिते पृथिव्याम् । महाहिकल्पं शरम् अन्तकाभं; समाददे राक्षसलोकनाथः ॥
स तं गृहीत्वानिलतुल्यवेगं; सविस्फुलिङ्गज्वलनप्रकाशम् । बाणं महेन्द्राशनितुल्यवेगं; चिक्षेप सुग्रीववधाय रुष्टः ॥
स सायको रावणबाहुमुक्तः; शक्राशनिप्रख्यवपुः शिताग्रः । सुग्रीवम् आसाद्य बिभेद वेगाद्; गुहेरिता क्रौचम् इवोग्रशक्तिः ॥
स सायकार्तो विपरीतचेताः; कूजन् पृथिव्यां निपपात वीरः । तं प्रेक्ष्य भूमौ पतितं विसंज्मं; नेदुः प्रहृष्टा युधि यातुधानाः ॥
ततो गवाक्षो गवयः सुदंष्ट्रस्; तथर्षभो ज्योतिमुखो नलश् च । शैलान् समुद्यम्य विवृद्धकायाः; प्रदुद्रुवुस् तं प्रति राक्षसेन्द्रम् ॥
तेषां प्रहारान् स चकार मेघान्; रक्षोऽधिपो बाणगणैः शिताग्रैः । तान् वानरेन्द्रान् अपि बाणजालैर्; बिभेद जाम्बूनदचित्रपुङ्खैः ॥
ते वानरेन्द्रास् त्रिदशारिबाणैर्; भिन्ना निपेतुर् भुवि भीमरूपाः । ततस् तु तद् वानरसैन्यम् उग्रं; प्रच्छादयाम् आस स बाणजालैः ॥
ते वध्यमानाः पतिताग्र्यवीरा; नानद्यमाना भयशल्यविद्धाः । शाखामृगा रावणसायकार्ता; जग्मुः शरण्यं शरणं स्म रामम् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

tataḥ sa rakṣo'dhipatir mahātmā; rakṣāṃsi tāny āha mahābalāni | dvāreṣu caryāgṛhagopureṣu; sunirvṛtās tiṣṭhata nirviśaṅkāḥ ||
visarjayitvā sahasā tatas tān; gateṣu rakṣaḥsu yathāniyogam | vyadārayad vānarasāgaraughaṃ; mahājhaṣaḥ pūrmam ivārṇavaugham ||
tam āpatantaṃ sahasā samīkṣya; dīpteṣucāpaṃ yudhi rākṣasendram | mahat samutpāṭya mahīdharāgraṃ; dudrāva rakṣo'dhipatiṃ harīśaḥ ||
tac chailaśṛṅgaṃ bahuvṛkṣasānuṃ; pragṛhya cikṣepa niśācarāya | tam āpatantaṃ sahasā samīkṣya; bibheda bāṇais tapanīyapuṅkhaiḥ ||
tasmin pravṛddhottamasānuvṛkṣe; śṛṅge vikīrṇe patite pṛthivyām | mahāhikalpaṃ śaram antakābhaṃ; samādade rākṣasalokanāthaḥ ||
sa taṃ gṛhītvānilatulyavegaṃ; savisphuliṅgajvalanaprakāśam | bāṇaṃ mahendrāśanitulyavegaṃ; cikṣepa sugrīvavadhāya ruṣṭaḥ ||
sa sāyako rāvaṇabāhumuktaḥ; śakrāśaniprakhyavapuḥ śitāgraḥ | sugrīvam āsādya bibheda vegād; guheritā kraucam ivograśaktiḥ ||
sa sāyakārto viparītacetāḥ; kūjan pṛthivyāṃ nipapāta vīraḥ | taṃ prekṣya bhūmau patitaṃ visaṃjmaṃ; neduḥ prahṛṣṭā yudhi yātudhānāḥ ||
tato gavākṣo gavayaḥ sudaṃṣṭras; tatharṣabho jyotimukho nalaś ca | śailān samudyamya vivṛddhakāyāḥ; pradudruvus taṃ prati rākṣasendram ||
teṣāṃ prahārān sa cakāra meghān; rakṣo'dhipo bāṇagaṇaiḥ śitāgraiḥ | tān vānarendrān api bāṇajālair; bibheda jāmbūnadacitrapuṅkhaiḥ ||
te vānarendrās tridaśāribāṇair; bhinnā nipetur bhuvi bhīmarūpāḥ | tatas tu tad vānarasainyam ugraṃ; pracchādayām āsa sa bāṇajālaiḥ ||
te vadhyamānāḥ patitāgryavīrā; nānadyamānā bhayaśalyaviddhāḥ | śākhāmṛgā rāvaṇasāyakārtā; jagmuḥ śaraṇyaṃ śaraṇaṃ sma rāmam ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
ततः सः रक्षोऽधिपतिः महात्माtataḥ saḥ rakṣo'dhipatiḥ mahātmāзатем тот великий владыка ракшасов
रक्षांसि तानि आह महाबलानिrakṣāṃsi tāni āha mahābalāniсказал тем могучим ракшасам
द्वारेषु चर्यागृहगोपुरेषुdvāreṣu caryāgṛhagopureṣuу ворот, проходов, домов и башен
सुनिर्वृताः तिष्ठत निर्विशङ्काःsunirvṛtāḥ tiṣṭhata nirviśaṅkāḥстойте спокойно и без тревоги
विसर्जयित्वा सहसा ततः तान्visarjayitvā sahasā tataḥ tānзатем быстро отпустив их
गतेषु रक्षःसु यथानियोगम्gateṣu rakṣaḥsu yathāniyogamкогда ракшасы ушли по назначению
व्यदारयत् वानरसागरौघम्vyadārayat vānarasāgaraughamон разорвал океанский поток ванаров
महाझषः पूर्मम् इव अर्णवौघम्mahājhaṣaḥ pūrmam iva arṇavaughamкак большая рыба пенящийся океанский поток
तम् आपतन्तम् सहसा समीक्ष्यtam āpatantam sahasā samīkṣyaувидев его внезапно налетающим
दीप्तेषुचापम् युधि राक्षसेन्द्रम्dīpteṣucāpam yudhi rākṣasendramцаря ракшасов с пылающими стрелами и луком в битве
महत् समुत्पाट्य महीधराग्रम्mahat samutpāṭya mahīdharāgramвырвав большую вершину горы
दुद्राव रक्षोऽधिपतिम् हरीशःdudrāva rakṣo'dhipatim harīśaḥцарь ванаров побежал на владыку ракшасов
तत् शैलशृङ्गम् बहुवृक्षसानुम्tat śailaśṛṅgam bahuvṛkṣasānumту горную вершину с многими деревьями на склонах
प्रगृह्य चिक्षेप निशाचरायpragṛhya cikṣepa niśācarāyaсхватив, бросил в ночного скитальца
तम् आपतन्तम् सहसा समीक्ष्यtam āpatantam sahasā samīkṣyaувидев её внезапно летящей
बिभेद बाणैः तपनीयपुङ्खैःbibheda bāṇaiḥ tapanīyapuṅkhaiḥон рассёк стрелами с золотыми перьями
तस्मिन् प्रवृद्धोत्तमसानुवृक्षेtasmin pravṛddhottamasānuvṛkṣeкогда та с огромными лучшими деревьями на склоне
शृङ्गे विकीर्णे पतिते पृथिव्याम्śṛṅge vikīrṇe patite pṛthivyāmвершина, разбитая, упала на землю
महाहिकल्पम् शरम् अन्तकाभम्mahāhikalpam śaram antakābhamстрелу, подобную великому змею и Антаке
समाददे राक्षसलोकनाथःsamādade rākṣasalokanāthaḥвзял владыка мира ракшасов
सः तम् गृहीत्वा अनिलतुल्यवेगम्saḥ tam gṛhītvā anilatulyavegamон, взяв её, равную ветру скоростью
सविस्फुलिङ्गज्वलनप्रकाशम्savisphuliṅgajvalanaprakāśamсияющую как огонь с искрами
बाणम् महेन्द्राशनितुल्यवेगम्bāṇam mahendrāśanitulyavegamстрелу, равную молнии Махендры скоростью
चिक्षेप सुग्रीववधाय रुष्टःcikṣepa sugrīvavadhāya ruṣṭaḥразгневанный, пустил для убийства Сугривы
सः सायकः रावणबाहुमुक्तःsaḥ sāyakaḥ rāvaṇabāhumuktaḥта стрела, выпущенная рукой Раваны
शक्राशनिप्रख्यवपुः शिताग्रःśakrāśaniprakhyavapuḥ śitāgraḥостроконечная, видом подобная молнии Шакры
सुग्रीवम् आसाद्य बिभेद वेगात्sugrīvam āsādya bibheda vegātнастигнув Сугриву, пронзила с силой
गुहेरिता क्रौचम् इव उग्रसक्तिःguheritā kraucam iva ugrasaktiḥкак грозная шакти, пущенная Гухой, Краунчу
सः सायकार्तः विपरीतचेताःsaḥ sāyakārtaḥ viparītacetāḥон, мучимый стрелой, с помрачённым сознанием
कूजन् पृथिव्याम् निपपात वीरःkūjan pṛthivyām nipapāta vīraḥстонущий, герой упал на землю
तम् प्रेक्ष्य भूमौ पतितम् विसंज्ञम्tam prekṣya bhūmau patitam visaṃjñamувидев его упавшим без сознания на землю
नेदुः प्रहृष्टाः युधि यातुधानाःneduḥ prahṛṣṭāḥ yudhi yātudhānāḥрадостные ракшасы заревели в битве
ततः गवाक्षः गवयः सुदंष्ट्रःtataḥ gavākṣaḥ gavayaḥ sudaṃṣṭraḥзатем Гавакша, Гавая, Судамштра
तथा ऋषभः ज्योतिमुखः नलः चtathā ṛṣabhaḥ jyotimukhaḥ nalaḥ caа также Ришабха, Джйотимукха и Нала
शैलान् समुद्यम्य विवृद्धकायाःśailān samudyamya vivṛddhakāyāḥподняв горы, с увеличенными телами
प्रदुद्रुवुः तम् प्रति राक्षसेन्द्रम्pradudruvuḥ tam prati rākṣasendramпобежали на того царя ракшасов
तेषाम् प्रहारान् सः चकार मेघान्teṣām prahārān saḥ cakāra meghānон сделал их удары подобными облакам
रक्षोऽधिपः बाणगणैः शिताग्रैःrakṣo'dhipaḥ bāṇagaṇaiḥ śitāgraiḥвладыка ракшасов острыми множествами стрел
तान् वानरेन्द्रान् अपि बाणजालैःtān vānarendrān api bāṇajālaiḥи тех царей ванаров сетями стрел
बिभेद जाम्बूनदचित्रपुङ्खैःbibheda jāmbūnadacitrapuṅkhaiḥпронзил пёстрыми золотыми перьями
ते वानरेन्द्राः त्रिदशारिबाणैःte vānarendrāḥ tridaśāribāṇaiḥте цари ванаров стрелами врага богов
भिन्नाः निपेतुः भुवि भीमरूपाःbhinnāḥ nipetuḥ bhuvi bhīmarūpāḥпронзённые, страшные видом, упали на землю
ततः तु तत् वानरसैन्यम् उग्रम्tataḥ tu tat vānarasainyam ugramзатем же то свирепое войско ванаров
प्रच्छादयाम् आस सः बाणजालैःpracchādayām āsa saḥ bāṇajālaiḥон покрыл сетями стрел
ते वध्यमानाः पतिताग्र्यवीराःte vadhyamānāḥ patitāgryavīrāḥони, избиваемые, с павшими лучшими героями
नानद्यमाना भयशल्यविद्धाःnānadyamānā bhayaśalyaviddhāḥкрича, пронзённые стрелой страха
शाखामृगा रावणसायकार्ताःśākhāmṛgā rāvaṇasāyakārtāḥлесные звери, мучимые стрелами Раваны
जग्मुः शरण्यम् शरणम् स्म रामम्jagmuḥ śaraṇyam śaraṇam sma rāmamпошли к Раме, прибежищу, за защитой
अनुवाद

Равана приказал могучим ракшасам спокойно стоять у ворот, проходов, домов и башен, а затем, когда они ушли по назначению, сам разорвал океанский поток ванаров, как большая рыба рассекает пенящийся океан. Сугрива, увидев царя ракшасов, внезапно налетающего в битве с пылающим луком и стрелами, вырвал большую горную вершину и бросился на него. Он метнул в ночного скитальца вершину с деревьями, но Равана рассёк её золотопёрыми стрелами. Когда разбитая вершина упала на землю, владыка мира ракшасов взял стрелу, подобную великому змею и смерти, сияющую огнём и искрами, быструю как молния Махендры, и пустил её в Сугриву. Стрела Раваны, остроконечная и подобная молнии Шакры, пронзила Сугриву с силой, как грозная шакти Сканды пронзила Краунчу. Герой, мучимый стрелой, со спутанным сознанием и стоном упал на землю; ракшасы радостно заревели. Тогда Гавакша, Гавая, Судамштра, Ришабха, Джйотимукха и Нала, увеличив тела и подняв горы, бросились на Равану. Но владыка ракшасов острыми стрелами разбил их удары и пронзил царей ванаров сетями золотопёрых стрел. Эти страшные видом ванары упали на землю, а Равана покрыл всё свирепое войско стрелами. Избитые, потерявшие лучших героев, пронзённые страхом и мучимые стрелами Раваны, ванары побежали к Раме как к прибежищу.

संस्करण

a2e1c181b3d7 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU
पिछलाश्लोक 6.47.11-31

श्लोक बदलें इन कुंजियों से