रामायण
Жёны Раваны скорбят6.98.12-17
1980 / 2464
रामायण · 6.98.12-17
देवनागरी

येन वित्रासितः शक्रो येन वित्रासितो यमः । येन वैश्रवणो राजा पुष्पकेण वियोजितः ॥
गन्धर्वाणाम् ऋषीणां च सुराणां च महात्मनाम् । भयं येन महद् दत्तं सो ऽयं शेते रणे हतः ॥
असुरेभ्यः सुरेभ्यो वा पन्नगेभ्यो ऽपि वा तथा । न भयं यो विजानाति तस्येदं मानुषाद् भयम् ॥
अवध्यो देवतानां यस् तथा दानवरक्षसाम् । हतः सो ऽयं रणे शेते मानुषेण पदातिना ॥
यो न शक्यः सुरैर् हन्तुं न यक्षैर् नासुरैस् तथा । सो ऽयं कश् चिद् इवासत्त्वो मृत्युं मर्त्येन लम्भितः ॥
एवं वदन्त्यो बहुधा रुरुदुस् तस्य ताः स्त्रियः । भूय एव च दुःखार्ता विलेपुश् च पुनः पुनः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

yena vitrāsitaḥ śakro yena vitrāsito yamaḥ | yena vaiśravaṇo rājā puṣpakeṇa viyojitaḥ ||
gandharvāṇām ṛṣīṇāṃ ca surāṇāṃ ca mahātmanām | bhayaṃ yena mahad dattaṃ so 'yaṃ śete raṇe hataḥ ||
asurebhyaḥ surebhyo vā pannagebhyo 'pi vā tathā | na bhayaṃ yo vijānāti tasyedaṃ mānuṣād bhayam ||
avadhyo devatānāṃ yas tathā dānavarakṣasām | hataḥ so 'yaṃ raṇe śete mānuṣeṇa padātinā ||
yo na śakyaḥ surair hantuṃ na yakṣair nāsurais tathā | so 'yaṃ kaś cid ivāsattvo mṛtyuṃ martyena lambhitaḥ ||
evaṃ vadantyo bahudhā rurudus tasya tāḥ striyaḥ | bhūya eva ca duḥkhārtā vilepuś ca punaḥ punaḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
येन वित्रासितः शक्रःyena vitrāsitaḥ śakraḥкем был устрашён Шакра
येन वित्रासितः यमःyena vitrāsitaḥ yamaḥкем был устрашён Яма
येन वैश्रवणः राजाyena vaiśravaṇaḥ rājāкем Вайшравана царь
पुष्पकेण वियोजितःpuṣpakeṇa viyojitaḥс Пушпакой разлучён
गन्धर्वाणाम् ऋषीणाम् चgandharvāṇām ṛṣīṇām caгандхарвов и риши
सुराणाम् च महात्मनाम्surāṇām ca mahātmanāmи богов великодушных
भयम् येन महत् दत्तम्bhayam yena mahat dattamстрах кем великий дан
सः अयम् शेते रणे हतःsaḥ ayam śete raṇe hataḥон этот лежит в бою убитый
असुरेभ्यः सुरेभ्यः वाasurebhyaḥ surebhyaḥ vāот асуров или богов
पन्नगेभ्यः अपि वा तथाpannagebhyaḥ api vā tathāили также от змеев
न भयम् यः विजानातिna bhayam yaḥ vijānātiне страх кто знает
तस्य इदम् मानुषात् भयम्tasya idam mānuṣāt bhayamу него этот страх от человека
अवध्यः देवतानाम् यःavadhyaḥ devatānām yaḥнеубиваемый для богов который
तथा दानवरक्षसाम्tathā dānavarakṣasāmтакже для данавов и ракшасов
हतः सः अयम् रणे शेतेhataḥ saḥ ayam raṇe śeteубитый он этот в бою лежит
मानुषेण पदातिनाmānuṣeṇa padātināчеловеком, пешим воином
यः न शक्यः सुरैः हन्तुम्yaḥ na śakyaḥ suraiḥ hantumкоторого нельзя богами убить
न यक्षैः न असुरैः तथाna yakṣaiḥ na asuraiḥ tathāни якшами, ни асурами также
सः अयम् कः चित् इवsaḥ ayam kaḥ cit ivaон этот словно какой-то
असत्त्वः मृत्युम् लम्भितःasattvaḥ mṛtyum lambhitaḥслабый, смерти достигнут
मर्त्येनmartyenaсмертным
एवम् वदन्त्यः बहुधाevam vadantyaḥ bahudhāтак говорящие многообразно
रुरुदुः तस्य ताः स्त्रियःruruduḥ tasya tāḥ striyaḥплакали его те жёны
भूयः एव च दुःखार्ताःbhūyaḥ eva ca duḥkhārtāḥснова же горем мучимые
विलेपुः च पुनः पुनःvilepuḥ ca punaḥ punaḥи стенали снова и снова
अनुवाद

«Тот, кем был устрашён Шакра, кем был устрашён Яма, кем царь Вайшравана был лишён Пушпаки; тот, кто внушил великий страх гандхарвам, риши и великодушным богам, теперь лежит здесь убитым в бою. Тот, кто не знал страха ни перед асурами, ни перед богами, ни даже перед змеями, теперь испытал этот страх от человека. Тот, кто был неуязвим для богов, данавов и ракшасов, теперь убит и лежит в бою, сражённый человеком, пешим воином. Тот, кого не могли убить ни боги, ни якши, ни асуры, теперь, словно какой-то слабый, достиг смерти от смертного». Так многообразно говорили его жёны и плакали; снова и снова мучимые горем, они стенали.

संस्करण

7c3c1d02c4e8 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से