येन वित्रासितः शक्रो येन वित्रासितो यमः । येन वैश्रवणो राजा पुष्पकेण वियोजितः ॥
गन्धर्वाणाम् ऋषीणां च सुराणां च महात्मनाम् । भयं येन महद् दत्तं सो ऽयं शेते रणे हतः ॥
असुरेभ्यः सुरेभ्यो वा पन्नगेभ्यो ऽपि वा तथा । न भयं यो विजानाति तस्येदं मानुषाद् भयम् ॥
अवध्यो देवतानां यस् तथा दानवरक्षसाम् । हतः सो ऽयं रणे शेते मानुषेण पदातिना ॥
यो न शक्यः सुरैर् हन्तुं न यक्षैर् नासुरैस् तथा । सो ऽयं कश् चिद् इवासत्त्वो मृत्युं मर्त्येन लम्भितः ॥
एवं वदन्त्यो बहुधा रुरुदुस् तस्य ताः स्त्रियः । भूय एव च दुःखार्ता विलेपुश् च पुनः पुनः ॥
yena vitrāsitaḥ śakro yena vitrāsito yamaḥ | yena vaiśravaṇo rājā puṣpakeṇa viyojitaḥ ||
gandharvāṇām ṛṣīṇāṃ ca surāṇāṃ ca mahātmanām | bhayaṃ yena mahad dattaṃ so 'yaṃ śete raṇe hataḥ ||
asurebhyaḥ surebhyo vā pannagebhyo 'pi vā tathā | na bhayaṃ yo vijānāti tasyedaṃ mānuṣād bhayam ||
avadhyo devatānāṃ yas tathā dānavarakṣasām | hataḥ so 'yaṃ raṇe śete mānuṣeṇa padātinā ||
yo na śakyaḥ surair hantuṃ na yakṣair nāsurais tathā | so 'yaṃ kaś cid ivāsattvo mṛtyuṃ martyena lambhitaḥ ||
evaṃ vadantyo bahudhā rurudus tasya tāḥ striyaḥ | bhūya eva ca duḥkhārtā vilepuś ca punaḥ punaḥ ||
«Тот, кем был устрашён Шакра, кем был устрашён Яма, кем царь Вайшравана был лишён Пушпаки; тот, кто внушил великий страх гандхарвам, риши и великодушным богам, теперь лежит здесь убитым в бою. Тот, кто не знал страха ни перед асурами, ни перед богами, ни даже перед змеями, теперь испытал этот страх от человека. Тот, кто был неуязвим для богов, данавов и ракшасов, теперь убит и лежит в бою, сражённый человеком, пешим воином. Тот, кого не могли убить ни боги, ни якши, ни асуры, теперь, словно какой-то слабый, достиг смерти от смертного». Так многообразно говорили его жёны и плакали; снова и снова мучимые горем, они стенали.
7c3c1d02c4e8 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Их плач точно формулирует парадокс Раваны: он не боялся небесных сил, но пал от того, кого считал простым человеком. Так гордость ошибается в самом главном измерении реальности.