भवान् नारायणो देवः श्रीमांश् चक्रायुधो विभुः । एकशृङ्गो वराहस् त्वं भूतभव्यसपत्नजित् ॥
अक्षरं ब्रह्मसत्यं च मध्ये चान्ते च राघव । लोकानां त्वं परो धर्मो विष्वक्सेनश् चतुर्भुजः ॥
शार्ङ्गधन्वा हृषीकेशः पुरुषः पुरुषोत्तमः । अजितः खड्गधृग् विष्णुः कृष्णश् चैव बृहद्बलः ॥
सेनानीर् ग्रामणीश् च त्वं बुद्धिः सत्तं क्षमा दमः । प्रभवश् चाप्ययश् च त्वम् उपेन्द्रो मधुसूदनः ॥
इन्द्रकर्मा महेन्द्रस् त्वं पद्मनाभो रणान्तकृत् । शरण्यं शरणं च त्वाम् आहुर् दिव्या महर्षयः ॥
सहस्रशृङ्गो वेदात्मा शतजिह्वो महर्षभः । त्वं यज्ञस् त्वं वषट्कारस् त्वम् ओंकारः परंतप ॥
प्रभवं निधनं वा ते न विदुः को भवान् इति । दृश्यसे सर्वभूतेषु ब्राह्मणेषु च गोषु च ॥
दिक्षु सर्वासु गगने पर्वतेषु वनेषु च । सहस्रचरणः श्रीमाञ् शतशीर्षः सहस्रधृक् ॥
त्वं धारयसि भूतानि वसुधां च सपर्वताम् । अन्ते पृथिव्याः सलिले दृश्यसे त्वं महोरगः ॥
त्रींल् लोकान् धारयन् राम देवगन्धर्वदानवान् । अहं ते हृदयं राम जिह्वा देवी सरस्वती ॥
देवा गात्रेषु लोमानि निर्मिता ब्रह्मणा प्रभो । निमेषस् ते ऽभवद् रात्रिर् उन्मेषस् ते ऽभवद् दिवा ॥
संस्कारास् ते ऽभवन् वेदा न तद् अस्ति त्वया विना । जगत् सर्वं शरीरं ते स्थैर्यम्ं ते वसुधातलम् ॥
अग्निः कोपः प्रसादस् ते सोमः श्रीवत्सलक्षण । त्वया लोकास् त्रयः क्रान्ताः पुराणे विक्रमैस् त्रिभिः ॥
महेन्द्रश् च कृतो राजा बलिं बद्ध्वा महासुरम् । सीता लक्ष्मीर् भवान् विष्णुर् देवः कृष्णः प्रजापतिः ॥
वधार्थं रावणस्येह प्रविष्टो मानुषीं तनुम् । तद् इदं नः कृतं कार्यं त्वया धर्मभृतां वर ॥
निहतो रावणो राम प्रहृष्टो दिवम् आक्रम । अमोघं बलवीर्यं ते अमोघस् ते पराक्रमः ॥
अमोघास् ते भविष्यन्ति भक्तिमन्तश् च ये नराः । ये त्वां देवं ध्रुवं भक्ताः पुराणं पुरुषोत्तमम् ॥
ये नराः कीर्तयिष्यन्ति नास्ति तेषां पराभवः ॥
bhavān nārāyaṇo devaḥ śrīmāṃś cakrāyudho vibhuḥ | ekaśṛṅgo varāhas tvaṃ bhūtabhavyasapatnajit ||
akṣaraṃ brahmasatyaṃ ca madhye cānte ca rāghava | lokānāṃ tvaṃ paro dharmo viṣvaksenaś caturbhujaḥ ||
śārṅgadhanvā hṛṣīkeśaḥ puruṣaḥ puruṣottamaḥ | ajitaḥ khaḍgadhṛg viṣṇuḥ kṛṣṇaś caiva bṛhadbalaḥ ||
senānīr grāmaṇīś ca tvaṃ buddhiḥ sattaṃ kṣamā damaḥ | prabhavaś cāpyayaś ca tvam upendro madhusūdanaḥ ||
indrakarmā mahendras tvaṃ padmanābho raṇāntakṛt | śaraṇyaṃ śaraṇaṃ ca tvām āhur divyā maharṣayaḥ ||
sahasraśṛṅgo vedātmā śatajihvo maharṣabhaḥ | tvaṃ yajñas tvaṃ vaṣaṭkāras tvam oṃkāraḥ paraṃtapa ||
prabhavaṃ nidhanaṃ vā te na viduḥ ko bhavān iti | dṛśyase sarvabhūteṣu brāhmaṇeṣu ca goṣu ca ||
dikṣu sarvāsu gagane parvateṣu vaneṣu ca | sahasracaraṇaḥ śrīmāñ śataśīrṣaḥ sahasradhṛk ||
tvaṃ dhārayasi bhūtāni vasudhāṃ ca saparvatām | ante pṛthivyāḥ salile dṛśyase tvaṃ mahoragaḥ ||
trīṃl lokān dhārayan rāma devagandharvadānavān | ahaṃ te hṛdayaṃ rāma jihvā devī sarasvatī ||
devā gātreṣu lomāni nirmitā brahmaṇā prabho | nimeṣas te 'bhavad rātrir unmeṣas te 'bhavad divā ||
saṃskārās te 'bhavan vedā na tad asti tvayā vinā | jagat sarvaṃ śarīraṃ te sthairyamṃ te vasudhātalam ||
agniḥ kopaḥ prasādas te somaḥ śrīvatsalakṣaṇa | tvayā lokās trayaḥ krāntāḥ purāṇe vikramais tribhiḥ ||
mahendraś ca kṛto rājā baliṃ baddhvā mahāsuram | sītā lakṣmīr bhavān viṣṇur devaḥ kṛṣṇaḥ prajāpatiḥ ||
vadhārthaṃ rāvaṇasyeha praviṣṭo mānuṣīṃ tanum | tad idaṃ naḥ kṛtaṃ kāryaṃ tvayā dharmabhṛtāṃ vara ||
nihato rāvaṇo rāma prahṛṣṭo divam ākrama | amoghaṃ balavīryaṃ te amoghas te parākramaḥ ||
amoghās te bhaviṣyanti bhaktimantaś ca ye narāḥ | ye tvāṃ devaṃ dhruvaṃ bhaktāḥ purāṇaṃ puruṣottamam ||
ye narāḥ kīrtayiṣyanti nāsti teṣāṃ parābhavaḥ ||
«Ты — Нараяна, Бог, славный всевладыка с диском как оружием. Ты — одно-рогий Вараха, победитель врагов прошлого и будущего. Ты — нетленное, истинный Брахман, ты пребываешь в середине и в конце, Рагхава. Ты — высшая дхарма миров, Вишваксена, четырёхрукий. Ты — носящий лук Шарнга, Хришикеша, Пуруша и Пурушоттама; ты — непобедимый мечедержец, Вишну, Кришна, великосильный. Ты — военачальник и предводитель; ты — разум, бытие, терпение и самообуздание. Ты — возникновение и исчезновение, Упендра и Мадхусудана. Ты совершаешь деяния Индры, ты Махендра, Падманабха, завершающий битвы. Божественные махарши называют тебя прибежищем и защитой. Ты — тысячерогий, чья сущность — Веды, стоязыкий, великий бык. Ты — жертва, ты — возглас vaṣaṭ, ты — омкара, мучитель врагов. Твоего начала и конца не знают; не знают, кто ты в полной мере. Ты виден во всех существах, в брахманах и коровах, во всех сторонах, в небе, в горах и лесах. Ты — тысяченогий, славный, стоглавый, держащий тысячи. Ты поддерживаешь живые существа и землю с горами; в конце земли, в водах, ты являешься великим змеем. Держа три мира вместе с богами, гандхарвами и данавами, ты, Рама, имеешь меня своим сердцем, а богиню Сарасвати — своим языком. Боги — волосы на твоём теле, созданные Брахмой, владыка. Закрытие твоих глаз стало ночью, открытие — днём. Твои священные формы стали Ведами; нет ничего без тебя. Весь мир — твоё тело, земная поверхность — твоя устойчивость. Огонь — твой гнев, Сома — твоя милость, о отмеченный Шриватсой. В древности ты прошёл три мира тремя шагами и сделал Махендру царём, связав великого асура Бали. Сита — Лакшми, а ты — Вишну, Бог, Кришна, Праджапати. Ради убийства Раваны ты вошёл здесь в человеческое тело. Теперь наше дело совершено тобой, лучший из хранителей дхармы. Равана убит, Рама; радостный, взойди на небо. Твоя сила и мощь безошибочны, твоя доблесть безошибочна. Безошибочными станут и те люди, которые преданны тебе; те, кто с преданностью будут прославлять тебя как вечного Бога, древнего Пурушоттаму, не потерпят поражения».
503523c0df19 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Брахма раскрывает личность Рамы в языке вишну-таттвы: Нараяна, Вишну, Кришна, Пурушоттама, Хришикеша. Сита названа Лакшми, поэтому их союз предстает не земной случайностью, а вечной божественной реальностью, явленной в человеческой истории.