रामायण
Рама показывает Сите места на обратном пути6.111.19-25
2036 / 2464
रामायण · 6.111.19-25
देवनागरी

दृश्यते ऽसौ जनस्थाने सीते श्रीमान् वनस्पतिः । यत्र युद्धं महद् वृत्तं तवहेतोर् विलासिनि । रावणस्य नृशंसस्य जटायोश् च महात्मनः ॥
खरश् च निहतश् संख्ये दूषणश् च निपातितः । त्रिशिराश् च महावीर्यो मया बाणैर् अजिह्मगैः ॥
पर्णशाला तथा चित्रा दृश्यते शुभदर्शना । यत्र त्वं राक्षसेन्द्रेण रावणेन हृता बलात् ॥
एषा गोदावरी रम्या प्रसन्नसलिला शिवा । अगस्त्यस्याश्रमो ह्य् एष दृश्यते पश्य मैथिलि ॥
वैदेहि दृश्यते चात्र शरभङ्गाश्रमो महान् । उपयातः सहस्राक्षो यत्र शक्रः पुरंदरः ॥
एते ते तापसावासा दृश्यन्ते तनुमध्यमे । अत्रिः कुलपतिर् यत्र सूर्यवैश्वानरप्रभः । अत्र सीते त्वया दृष्टा तापसी धर्मचारिणी ॥
अस्मिन् देशे महाकायो विराधो निहतो मया ॥

लिप्यंतरण (IAST)

dṛśyate 'sau janasthāne sīte śrīmān vanaspatiḥ | yatra yuddhaṃ mahad vṛttaṃ tavahetor vilāsini | rāvaṇasya nṛśaṃsasya jaṭāyoś ca mahātmanaḥ ||
kharaś ca nihataś saṃkhye dūṣaṇaś ca nipātitaḥ | triśirāś ca mahāvīryo mayā bāṇair ajihmagaiḥ ||
parṇaśālā tathā citrā dṛśyate śubhadarśanā | yatra tvaṃ rākṣasendreṇa rāvaṇena hṛtā balāt ||
eṣā godāvarī ramyā prasannasalilā śivā | agastyasyāśramo hy eṣa dṛśyate paśya maithili ||
vaidehi dṛśyate cātra śarabhaṅgāśramo mahān | upayātaḥ sahasrākṣo yatra śakraḥ puraṃdaraḥ ||
ete te tāpasāvāsā dṛśyante tanumadhyame | atriḥ kulapatir yatra sūryavaiśvānaraprabhaḥ | atra sīte tvayā dṛṣṭā tāpasī dharmacāriṇī ||
asmin deśe mahākāyo virādho nihato mayā ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
दृश्यते असौ जनस्थानेdṛśyate asau janasthāneвидится тот в Джанастхане
सीते श्रीमान् वनस्पतिःsīte śrīmān vanaspatiḥСита, славный лесной владыка
यत्र युद्धम् महत् वृत्तम्yatra yuddham mahat vṛttamгде битва великая произошла
तवहेतोः विलासिनिtavahetoḥ vilāsiniради тебя, прекрасная
रावणस्य नृशंसस्यrāvaṇasya nṛśaṃsasyaРаваны жестокого
जटायोः च महात्मनःjaṭāyoḥ ca mahātmanaḥи Джатаю великодушного
खरः च निहतः संख्येkharaḥ ca nihataḥ saṃkhyeи Кхара убит в битве
दूषणः च निपातितःdūṣaṇaḥ ca nipātitaḥи Душана повержен
त्रिशिराः च महावीर्यःtriśirāḥ ca mahāvīryaḥи Тришира великодоблестный
मया बाणैः अजिह्मगैःmayā bāṇaiḥ ajihmagaiḥмною стрелами прямыми
पर्णशाला तथा चित्राparṇaśālā tathā citrāи хижина из листьев пёстрая
दृश्यते शुभदर्शनाdṛśyate śubhadarśanāвидится прекрасная на вид
यत्र त्वम् राक्षसेन्द्रेणyatra tvam rākṣasendreṇaгде ты царём ракшасов
रावणेन हृता बलात्rāvaṇena hṛtā balātРаваной уведена силой
एषा गोदावरी रम्याeṣā godāvarī ramyāвот Годавари прекрасная
प्रसन्नसलिला शिवाprasannasalilā śivāс чистой водой, благоприятная
अगस्त्यस्य आश्रमः हि एषःagastyasya āśramaḥ hi eṣaḥАгастьи ашрам ведь этот
दृश्यते पश्य मैथिलिdṛśyate paśya maithiliвидится, посмотри, Майтхили
वैदेहि दृश्यते च अत्रvaidehi dṛśyate ca atraВайдехи, видится и здесь
शरभङ्गाश्रमः महान्śarabhaṅgāśramaḥ mahānШарабханги ашрам великий
उपयातः सहस्राक्षःupayātaḥ sahasrākṣaḥприходил тысячеглазый
यत्र शक्रः पुरंदरःyatra śakraḥ puraṃdaraḥгде Шакра Пурандара
एते ते तापसावासाःete te tāpasāvāsāḥэти те обители аскетов
दृश्यन्ते तनुमध्यमेdṛśyante tanumadhyameвидятся, тонкостанная
अत्रिः कुलपतिः यत्रatriḥ kulapatiḥ yatraгде Атри, глава рода
सूर्यवैश्वानरप्रभःsūryavaiśvānaraprabhaḥсияющий как солнце и огонь
अत्र सीते त्वया दृष्टाatra sīte tvayā dṛṣṭāздесь, Сита, тобою увидена
तापसी धर्मचारिणीtāpasī dharmacāriṇīаскетка, следующая дхарме
अस्मिन् देशे महाकायःasmin deśe mahākāyaḥв этом месте великотелый
विराधः निहतः मयाvirādhaḥ nihataḥ mayāВирадха убит мною
अनुवाद

«Сита, в Джанастхане виден тот славный лесной владыка, где ради тебя, прекрасная, произошла великая битва между жестоким Раваной и великодушным Джатаю. Там в сражении был убит Кхара, был повержен Душана, и великодоблестный Тришира пал от моих прямых стрел. Видна и пёстрая хижина из листьев, прекрасная на вид, где ты была силой уведена царём ракшасов Раваной. Вот прекрасная Годавари, благоприятная, с чистой водой; посмотри, Майтхили, виден этот ашрам Агастьи. Вайдехи, здесь виден и великий ашрам Шарабханги, куда приходил тысячеглазый Шакра Пурандара. Тонкостанная, вот видны те обители аскетов, где пребывал Атри, глава рода, сияющий как солнце и огонь; здесь, Сита, ты видела аскетку, следующую дхарме. В этом месте мною был убит великотелый Вирадха».

संस्करण

5a9c121f9343 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से