रामायण
Ракшасы отступают в Паталу7.8.16-25
2101 / 2464
रामायण · 7.8.16-25
देवनागरी

ततो ऽम्बरे महाञ् शब्दः साधु साध्व् इति चोत्थितः । आहत्य राक्षसो विष्णुं गरुडं चाप्य् अताडयत् ॥
वैनतेयस् ततः क्रुद्धः पक्षवातेन राक्षसं । व्यपोहद् बलवान् वायुः शुष्कपर्णचयं यथा ॥
द्विजेन्द्रपक्षवातेन द्रावितं दृश्य पूर्वजम् । सुमाली स्वबलैः सार्धं लङ्काम् अभिमुखो ययौ ॥
पक्षवातबलोद्धूतो माल्यवान् अपि राक्षसः । स्वबलेन समागम्य ययौ लङ्कां ह्रिया वृतः ॥
एवं ते राक्षसा राम हरिणा कमलेक्षण । बहुशः संयुगे भग्ना हतप्रवरनायकाः ॥
अशक्नुवन्तस् ते विष्णुं प्रतियोद्धुं भयार्दिताः । त्यक्त्वा लङ्कां गता वस्तुं पातालं सहपत्नयः ॥
सुमालिनं समासाद्य राक्षसं रघुनन्दन । स्थिताः प्रख्यातवीर्यास् ते वंशे सालकटङ्कटे ॥
ये त्वया निहतास् ते वै पौलस्त्या नाम राक्षसाः । सुमाली माल्यवान् माली ये च तेषां पुरःसराः । सर्व एते महाभाग रावणाद् बलवत्तराः ॥
न चान्यो रक्षसां हन्ता सुरेष्व् अपि पुरंजय । ऋते नारायणं देवं शङ्खचक्रगदाधरम् ॥
भवान् नारायणो देवश् चतुर्बाहुः सनातनः । राक्षसान् हन्तुम् उत्पन्नो अजेयः प्रभुर् अव्ययः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

tato 'mbare mahāñ śabdaḥ sādhu sādhv iti cotthitaḥ | āhatya rākṣaso viṣṇuṃ garuḍaṃ cāpy atāḍayat ||
vainateyas tataḥ kruddhaḥ pakṣavātena rākṣasaṃ | vyapohad balavān vāyuḥ śuṣkaparṇacayaṃ yathā ||
dvijendrapakṣavātena drāvitaṃ dṛśya pūrvajam | sumālī svabalaiḥ sārdhaṃ laṅkām abhimukho yayau ||
pakṣavātabaloddhūto mālyavān api rākṣasaḥ | svabalena samāgamya yayau laṅkāṃ hriyā vṛtaḥ ||
evaṃ te rākṣasā rāma hariṇā kamalekṣaṇa | bahuśaḥ saṃyuge bhagnā hatapravaranāyakāḥ ||
aśaknuvantas te viṣṇuṃ pratiyoddhuṃ bhayārditāḥ | tyaktvā laṅkāṃ gatā vastuṃ pātālaṃ sahapatnayaḥ ||
sumālinaṃ samāsādya rākṣasaṃ raghunandana | sthitāḥ prakhyātavīryās te vaṃśe sālakaṭaṅkaṭe ||
ye tvayā nihatās te vai paulastyā nāma rākṣasāḥ | sumālī mālyavān mālī ye ca teṣāṃ puraḥsarāḥ | sarva ete mahābhāga rāvaṇād balavattarāḥ ||
na cānyo rakṣasāṃ hantā sureṣv api puraṃjaya | ṛte nārāyaṇaṃ devaṃ śaṅkhacakragadādharam ||
bhavān nārāyaṇo devaś caturbāhuḥ sanātanaḥ | rākṣasān hantum utpanno ajeyaḥ prabhur avyayaḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
ततः अम्बरे महान् शब्दःtataḥ ambare mahān śabdaḥзатем в небе великий звук
साधु साधु इति च उत्थितःsādhu sādhu iti ca utthitaḥхорошо, хорошо так поднялся
आहत्य राक्षसः विष्णुम्āhatya rākṣasaḥ viṣṇumударив Вишну, ракшас
गरुडम् च अपि अताडयत्garuḍam ca api atāḍayatи Гаруду также ударил
वैनतेयः ततः क्रुद्धःvainateyaḥ tataḥ kruddhaḥВайнатея затем разгневанный
पक्षवातेन राक्षसम्pakṣavātena rākṣasamветром крыльев ракшаса
व्यपोहत् बलवान् वायुःvyapohat balavān vāyuḥотбросил, как сильный ветер
शुष्कपर्णचयम् यथाśuṣkaparṇacayam yathāкучу сухих листьев
द्विजेन्द्रपक्षवातेनdvijendrapakṣavātenaветром крыльев царя птиц
द्रावितम् दृश्य पूर्वजम्drāvitam dṛśya pūrvajamгнаным увидев старшего
सुमाली स्वबलैः सार्धम्sumālī svabalaiḥ sārdhamСумали со своими войсками
लङ्काम् अभिमुखः ययौlaṅkām abhimukhaḥ yayauк Ланке лицом пошёл
पक्षवातबलोद्धूतःpakṣavātabaloddhūtaḥсилой ветра крыльев поднятый
माल्यवान् अपि राक्षसःmālyavān api rākṣasaḥМальяван также ракшас
स्वबलेन समागम्यsvabalena samāgamyaсо своим войском соединившись
ययौ लङ्काम् ह्रिया वृतःyayau laṅkām hriyā vṛtaḥпошёл в Ланку, стыдом окружённый
एवम् ते राक्षसाः रामevam te rākṣasāḥ rāmaтак те ракшасы, Рама
हरिणा कमलेक्षणhariṇā kamalekṣaṇaХари, лотосоокий
बहुशः संयुगे भग्नाःbahuśaḥ saṃyuge bhagnāḥмного раз в битве разбиты
हतप्रवरनायकाःhatapravaranāyakāḥс убитыми лучшими вождями
अशक्नुवन्तः ते विष्णुम्aśaknuvantaḥ te viṣṇumне способные они Вишну
प्रतियोद्धुम् भयार्दिताःpratiyoddhum bhayārditāḥпротивостоять, страхом мучимые
त्यक्त्वा लङ्काम् गताः वस्तुम्tyaktvā laṅkām gatāḥ vastumоставив Ланку, ушли жить
पातालम् सहपत्नयःpātālam sahapatnayaḥв Паталу с жёнами
सुमालिनम् समासाद्यsumālinam samāsādyaСумали достигнув
राक्षसम् रघुनन्दनrākṣasam raghunandanaракшаса, радость Рагху
स्थिताः प्रख्यातवीर्याः तेsthitāḥ prakhyātavīryāḥ teостались прославленной доблести они
वंशे सालकटङ्कटेvaṃśe sālakaṭaṅkaṭeв роде Салакатанката
ये त्वया निहताः ते वैye tvayā nihatāḥ te vaiкоторые тобой убиты, те именно
पौलस्त्याः नाम राक्षसाःpaulastyāḥ nāma rākṣasāḥпаулaстьи по имени ракшасы
सुमाली माल्यवान् मालीsumālī mālyavān mālīСумали, Мальяван, Мали
ये च तेषाम् पुरःसराःye ca teṣām puraḥsarāḥи которые их предводители
सर्वे एते महाभागsarve ete mahābhāgaвсе эти, великодушный
रावणात् बलवत्तराःrāvaṇāt balavattarāḥсильнее Раваны
न च अन्यः रक्षसाम् हन्ताna ca anyaḥ rakṣasām hantāи нет другого убийцы ракшасов
सुरेषु अपि पुरंजयsureṣu api puraṃjayaдаже среди богов, победитель городов
ऋते नारायणम् देवम्ṛte nārāyaṇam devamкроме бога Нараяны
शङ्खचक्रगदाधरम्śaṅkhacakragadādharamдержателя раковины, диска, палицы
भवान् नारायणः देवःbhavān nārāyaṇaḥ devaḥты Нараяна, бог
चतुर्बाहुः सनातनःcaturbāhuḥ sanātanaḥчетырёхрукий, вечный
राक्षसान् हन्तुम् उत्पन्नःrākṣasān hantum utpannaḥракшасов убить явившийся
अजेयः प्रभुः अव्ययःajeyaḥ prabhuḥ avyayaḥнепобедимый владыка, неизменный
अनुवाद

Тогда в небе поднялся великий звук: «Хорошо! Хорошо!» Ударив Вишну, ракшас ударил и Гаруду. Но разгневанный Вайнатея ветром своих крыльев отбросил ракшаса, как сильный ветер отбрасывает кучу сухих листьев. Увидев старшего брата, гонимого ветром крыльев царя птиц, Сумали вместе со своими войсками повернул к Ланке. Мальяван, поднятый силой ветра крыльев, также соединился со своим войском и пошёл в Ланку, покрытый стыдом. Так, о лотосоокий Рама, эти ракшасы много раз были разбиты Хари в битве, с их лучшими вождями убитыми. Не способные противостоять Вишну и измученные страхом, они оставили Ланку и ушли жить в Паталу вместе с жёнами. О радость Рагху, они присоединились к ракшасу Сумали и остались в роду Салакатанката, прославленные своей доблестью. Те ракшасы, которых ты убил, известны как паулaстьи: Сумали, Мальяван, Мали и их предводители. Все они, великодушный, были сильнее Раваны. Даже среди богов, о победитель городов, нет другого убийцы ракшасов, кроме бога Нараяны, держащего раковину, диск и палицу. Ты — Нараяна, вечный четырёхрукий бог, непобедимый и неизменный владыка, явившийся, чтобы убить ракшасов.

संस्करण

57fa3a28049e · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से