एतस्मिन्न् अन्तरे राम पुलस्त्यतनयो द्विजः । अग्निहोत्रम् उपातिष्ठच् चतुर्थ इव पावकः ॥
सा तु तां दारुणां वेलाम् अचिन्त्य पितृगौरवात् । उपसृत्याग्रतस् तस्य चरणाधोमुखी स्थिता ॥
स तु तां वीक्ष्य सुश्रोणीं पूर्णचन्द्रनिभाननाम् । अब्रवीत् परमोदारो दीप्यमान इवौजसा ॥
भद्रे कस्यासि दुहिता कुतो वा त्वम् इहागता । किं कार्यं कस्य वा हेतोस् तत्त्वतो ब्रूहि शोभने ॥
एवम् उक्ता तु सा कन्या कृताञ्जलिर् अथाब्रवीत् । आत्मप्रभावेन मुने ज्ञातुम् अर्हसि मे मतम् ॥
किं तु विद्धि हि मां ब्रह्मञ् शासनात् पितुर् आगताम् । कैकसी नाम नाम्नाहं शेषं त्वं ज्ञातुम् अर्हसि ॥
स तु गत्वा मुनिर् ध्यानं वाक्यम् एतद् उवाच ह । विज्ञातं ते मया भद्रे कारणं यन् मनोगतम् ॥
दारुणायां तु वेलायां यस्मात् त्वं माम् उपस्थिता । शृणु तस्मात् सुतान् भद्रे यादृशाञ् जनयिष्यसि ॥
दारुणान् दारुणाकारान् दारुणाभिजनप्रियान् । प्रसविष्यसि सुश्रोणि राक्षसान् क्रूरकर्मणः ॥
सा तु तद्वचनं श्रुत्वा प्रणिपत्याब्रवीद् वचः । भगवन् नेदृशाः पुत्रास् त्वत्तो ऽर्हा ब्रह्मयोनितः ॥
अथाब्रवीन् मुनिस् तत्र पश्चिमो यस् तवात्मजः । मम वंशानुरूपश् च धर्मात्मा च भविष्यति ॥
etasminn antare rāma pulastyatanayo dvijaḥ | agnihotram upātiṣṭhac caturtha iva pāvakaḥ ||
sā tu tāṃ dāruṇāṃ velām acintya pitṛgauravāt | upasṛtyāgratas tasya caraṇādhomukhī sthitā ||
sa tu tāṃ vīkṣya suśroṇīṃ pūrṇacandranibhānanām | abravīt paramodāro dīpyamāna ivaujasā ||
bhadre kasyāsi duhitā kuto vā tvam ihāgatā | kiṃ kāryaṃ kasya vā hetos tattvato brūhi śobhane ||
evam uktā tu sā kanyā kṛtāñjalir athābravīt | ātmaprabhāvena mune jñātum arhasi me matam ||
kiṃ tu viddhi hi māṃ brahmañ śāsanāt pitur āgatām | kaikasī nāma nāmnāhaṃ śeṣaṃ tvaṃ jñātum arhasi ||
sa tu gatvā munir dhyānaṃ vākyam etad uvāca ha | vijñātaṃ te mayā bhadre kāraṇaṃ yan manogatam ||
dāruṇāyāṃ tu velāyāṃ yasmāt tvaṃ mām upasthitā | śṛṇu tasmāt sutān bhadre yādṛśāñ janayiṣyasi ||
dāruṇān dāruṇākārān dāruṇābhijanapriyān | prasaviṣyasi suśroṇi rākṣasān krūrakarmaṇaḥ ||
sā tu tadvacanaṃ śrutvā praṇipatyābravīd vacaḥ | bhagavan nedṛśāḥ putrās tvatto 'rhā brahmayonitaḥ ||
athābravīn munis tatra paścimo yas tavātmajaḥ | mama vaṃśānurūpaś ca dharmātmā ca bhaviṣyati ||
В это время, о Рама, сын Пуластьи, брахман, совершал агнихотру, сияя словно четвёртый огонь. Кайкаси, не подумав о том, что час был страшным, из почтения к отцу подошла к нему и стала перед ним, опустив лицо к его стопам. Благородный мудрец, сияющий мощью, увидев её, прекраснобёдрую, с лицом, подобным полной луне, сказал: «Благая, чья ты дочь? Откуда ты пришла сюда? Какое у тебя дело и по какой причине? Скажи по истине, прекрасная». Услышав это, девушка сложила ладони и сказала: «О мудрец, своим могуществом ты должен узнать моё намерение. Но знай, о брахман, что я пришла по приказу отца. Моё имя — Кайкаси; остальное ты должен узнать сам». Мудрец вошёл в созерцание и сказал: «Благая, я узнал причину, которая у тебя в уме. Поскольку ты пришла ко мне в страшный час, слушай, каких сыновей ты родишь. Ты родишь страшных ракшасов, страшного вида, любезных страшному роду, совершающих жестокие дела». Услышав эти слова, она поклонилась и сказала: «Почтенный, от тебя, рождённого в брахманском роду, не должны быть такие сыновья». Тогда мудрец сказал: «Последний твой сын будет соответствовать моему роду и будет праведной душой».
8df5e1f038df · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Стих подчёркивает силу времени и внутреннего состояния. Даже великий род и близость мудреца не отменяют последствий действия, совершённого в неподходящий момент; но милость оставляет место для Вибхишаны, сына дхармы среди ракшасов.