स तु तस्य महानादं श्रुत्वा वैवस्वतो यमः । शत्रुं विजयिनं मेने स्वबलस्य च संक्षयम् ॥
स तु योधान् हतान् मत्वा क्रोधपर्याकुलेक्षणः । अब्रवीत् त्वरितं सूतं रथः समुपनीयताम् ॥
तस्य सूतो रथं दिव्यम् उपस्थाप्य महास्वनम् । स्थितः स च महातेजा आरुरोह महारथम् ॥
पाशमुद्गरहस्तश् च मृत्युस् तस्याग्रतो स्थितः । येन संक्षिप्यते सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् ॥
कालदण्डश् च पार्श्वस्थो मूर्तिमान् स्यन्दने स्थितः । यमप्रहरणं दिव्यं प्रज्वलन्न् इव तेजसा ॥
ततो लोकास् त्रयस् त्रस्ताः कम्पन्ते च दिवौकसः । कालं क्रुद्धं तदा दृष्ट्वा लोकत्रयभयावहम् ॥
दृष्ट्वा तु ते तं विकृतं रथं मृत्युसमन्वितम् । सचिवा राक्षसेन्द्रस्य सर्वलोकभयावहम् ॥
लघुसत्त्वतया सर्वे नष्टसंज्ञा भयार्दिताः । नात्र योद्धुं समर्थाः स्म इत्य् उक्त्वा विप्रदुद्रुवुः ॥
स तु तं तादृशं दृष्ट्वा रथं लोकभयावहम् । नाक्षुभ्यत तदा रक्षो व्यथा चैवास्य नाभवत् ॥
sa tu tasya mahānādaṃ śrutvā vaivasvato yamaḥ | śatruṃ vijayinaṃ mene svabalasya ca saṃkṣayam ||
sa tu yodhān hatān matvā krodhaparyākulekṣaṇaḥ | abravīt tvaritaṃ sūtaṃ rathaḥ samupanīyatām ||
tasya sūto rathaṃ divyam upasthāpya mahāsvanam | sthitaḥ sa ca mahātejā āruroha mahāratham ||
pāśamudgarahastaś ca mṛtyus tasyāgrato sthitaḥ | yena saṃkṣipyate sarvaṃ trailokyaṃ sacarācaram ||
kāladaṇḍaś ca pārśvastho mūrtimān syandane sthitaḥ | yamapraharaṇaṃ divyaṃ prajvalann iva tejasā ||
tato lokās trayas trastāḥ kampante ca divaukasaḥ | kālaṃ kruddhaṃ tadā dṛṣṭvā lokatrayabhayāvaham ||
dṛṣṭvā tu te taṃ vikṛtaṃ rathaṃ mṛtyusamanvitam | sacivā rākṣasendrasya sarvalokabhayāvaham ||
laghusattvatayā sarve naṣṭasaṃjñā bhayārditāḥ | nātra yoddhuṃ samarthāḥ sma ity uktvā vipradudruvuḥ ||
sa tu taṃ tādṛśaṃ dṛṣṭvā rathaṃ lokabhayāvaham | nākṣubhyata tadā rakṣo vyathā caivāsya nābhavat ||
Услышав его великий крик, Вайвасвата Яма счёл врага победителем и понял, что его собственное войско уничтожено. Считая воинов убитыми, с глазами, помраченными гневом, он быстро сказал вознице: «Пусть подведут колесницу». Возница подвёл его божественную, громогласную колесницу; великосияющий Яма встал и взошёл на неё. Перед ним стояла Смерть с петлёй и молотом в руках — та, кем сворачиваются все три мира, движущиеся и неподвижные. Сбоку в колеснице стоял воплощённый Кала-данда, божественное оружие Ямы, словно пылающее сиянием. Увидев разгневанное Время, несущее страх трём мирам, три мира испугались, и небожители содрогнулись. Советники владыки ракшасов увидели эту страшную колесницу, соединённую со Смертью и несущую страх всем мирам; все они, слабые духом, потеряли сознание от страха и, сказав: «Мы не способны сражаться здесь», разбежались. Но ракшас, увидев такую колесницу, наводящую страх на мир, тогда не смутился, и тревоги в нём не было.
1c1c934248ad · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Яма выступает не просто как воин, а как воплощение неизбежного предела. Смерть и Кала-данда рядом с ним показывают, что Равана теперь стоит перед законом, от которого трепещут даже небожители.