रामायण
Равана входит в Расаталу и вызывает Варуну7.23.23-30
2161 / 2464
रामायण · 7.23.23-30
देवनागरी

एतस्मिन्न् अन्तरे क्रुद्धा वरुणस्य महात्मनः । पुत्राः पौत्राश् च निष्क्रामन् गौश् च पुष्कर एव च ॥
ते तु वीर्यगुणोपेता बलैः परिवृताः स्वकैः । युक्त्वा रथान् कामगमान् उद्यद्भास्करवर्चसः ॥
ततो युद्धं समभवद् दारुणं लोमहर्षणम् । सलिलेन्द्रस्य पुत्राणां रावणस्य च रक्षसः ॥
अमात्यैस् तु महावीर्यैर् दशग्रीवस्य रक्षसः । वारुणं तद् बलं कृत्स्नं क्षणेन विनिपातितम् ॥
समीक्ष्य स्वबलं संख्ये वरुणस्या सुतास् तदा । अर्दिताः शरजालेन निवृत्ता रणकर्मणः ॥
महीतलगतास् ते तु रावणं दृश्य पुष्पके । आकाशम् आशु विविशुः स्यन्दनैः शीघ्रगामिभिः ॥
महद् आसीत् ततस् तेषां तुल्यं स्थानम् अवाप्य तत् । आकाशयुद्धं तुमुलं देवदानवयोर् इव ॥
ततस् ते रावणं युद्धे शरैः पावकसंनिभैः । विमुखीकृत्य संहृष्टा विनेदुर् विविधान् रवान् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

etasminn antare kruddhā varuṇasya mahātmanaḥ | putrāḥ pautrāś ca niṣkrāman gauś ca puṣkara eva ca ||
te tu vīryaguṇopetā balaiḥ parivṛtāḥ svakaiḥ | yuktvā rathān kāmagamān udyadbhāskaravarcasaḥ ||
tato yuddhaṃ samabhavad dāruṇaṃ lomaharṣaṇam | salilendrasya putrāṇāṃ rāvaṇasya ca rakṣasaḥ ||
amātyais tu mahāvīryair daśagrīvasya rakṣasaḥ | vāruṇaṃ tad balaṃ kṛtsnaṃ kṣaṇena vinipātitam ||
samīkṣya svabalaṃ saṃkhye varuṇasyā sutās tadā | arditāḥ śarajālena nivṛttā raṇakarmaṇaḥ ||
mahītalagatās te tu rāvaṇaṃ dṛśya puṣpake | ākāśam āśu viviśuḥ syandanaiḥ śīghragāmibhiḥ ||
mahad āsīt tatas teṣāṃ tulyaṃ sthānam avāpya tat | ākāśayuddhaṃ tumulaṃ devadānavayor iva ||
tatas te rāvaṇaṃ yuddhe śaraiḥ pāvakasaṃnibhaiḥ | vimukhīkṛtya saṃhṛṣṭā vinedur vividhān ravān ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
एतस्मिन् अन्तरे क्रुद्धाःetasmin antare kruddhāḥв это время разгневанные
वरुणस्य महात्मनःvaruṇasya mahātmanaḥВаруны великодушного
पुत्राः पौत्राः च निष्क्रामन्putrāḥ pautrāḥ ca niṣkrāmanсыновья и внуки вышли
गौः च पुष्करः एव चgauḥ ca puṣkaraḥ eva caГау и Пушкара также
ते तु वीर्यगुणोपेताःte tu vīryaguṇopetāḥони же доблестными качествами наделённые
बलैः परिवृताः स्वकैःbalaiḥ parivṛtāḥ svakaiḥсвоими войсками окружённые
युक्त्वा रथान् कामगमान्yuktvā rathān kāmagamānзапрягши колесницы, по желанию движущиеся
उद्यद्भास्करवर्चसःudyadbhāskaravarcasaḥс блеском восходящего солнца
ततः युद्धम् समभवत्tataḥ yuddham samabhavatзатем битва возникла
दारुणम् लोमहर्षणम्dāruṇam lomaharṣaṇamужасная, волосы поднимающая
सलिलेन्द्रस्य पुत्राणाम्salilendrasya putrāṇāmсыновей владыки вод
रावणस्य च रक्षसःrāvaṇasya ca rakṣasaḥи Раваны ракшаса
अमात्यैः तु महावीर्यैःamātyaiḥ tu mahāvīryaiḥсоветниками же великогероическими
दशग्रीवस्य रक्षसःdaśagrīvasya rakṣasaḥДесятишеего ракшаса
वारुणम् तत् बलम् कृत्स्नम्vāruṇam tat balam kṛtsnamто войско Варуны всё
क्षणेन विनिपातितम्kṣaṇena vinipātitamза мгновение повергнуто
समीक्ष्य स्वबलम् संख्येsamīkṣya svabalam saṃkhyeувидев своё войско в битве
वरुणस्य सुताः तदाvaruṇasya sutāḥ tadāсыновья Варуны тогда
अर्दिताः शरजालेनarditāḥ śarajālenaизмученные сетью стрел
निवृत्ताः रणकर्मणःnivṛttāḥ raṇakarmaṇaḥотступили от дела битвы
महीतलगताः ते तुmahītalagatāḥ te tuна земле находящиеся они же
रावणम् दृश्य पुष्पकेrāvaṇam dṛśya puṣpakeРавану увидев на Пушпаке
आकाशम् आशु विविशुःākāśam āśu viviśuḥв небо быстро вошли
स्यन्दनैः शीघ्रगामिभिःsyandanaiḥ śīghragāmibhiḥна колесницах быстродвижущихся
महत् आसीत् ततः तेषाम्mahat āsīt tataḥ teṣāmвеликая была затем у них
तुल्यम् स्थानम् अवाप्य तत्tulyam sthānam avāpya tatравное положение получивших то
आकाशयुद्धम् तुमुलम्ākāśayuddham tumulamвоздушная битва бурная
देवदानवयोः इवdevadānavayoḥ ivaкак богов и данавов
ततः ते रावणम् युद्धेtataḥ te rāvaṇam yuddheзатем они Равану в битве
शरैः पावकसंनिभैःśaraiḥ pāvakasaṃnibhaiḥстрелами, огню подобными
विमुखीकृत्य संहृष्टाःvimukhīkṛtya saṃhṛṣṭāḥотвратив, радостные
विनेदुः विविधान् रवान्vineduḥ vividhān ravānиздали разные крики
अनुवाद

В это время разгневанные сыновья и внуки великодушного Варуны вышли наружу; вместе с ними были Гау и Пушкара. Наделённые доблестными качествами и окружённые своими войсками, они запрягли колесницы, движущиеся по желанию и сияющие как восходящее солнце. Затем между сыновьями владыки вод и ракшасом Раваной началась ужасная битва, от которой волосы вставали дыбом. Но великогероические советники Десятишеего ракшаса за мгновение повергли всё войско Варуны. Увидев своё войско в бою и будучи измучены сетью стрел, сыновья Варуны отступили от битвы. Находясь на земле и увидев Равану на Пушпаке, они быстро взлетели в небо на быстродвижущихся колесницах. Достигнув равного положения с ним, они начали великую и бурную воздушную битву, подобную битве богов и данавов. Затем в бою они огнеподобными стрелами заставили Равану отвернуться и, радуясь, издали разные крики.

संस्करण

d5797fd07358 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से