रामायण
Вишну объясняет богам, как будет убит Вритра7.76.1-7
2373 / 2464
रामायण · 7.76.1-7
देवनागरी

लक्ष्मणस्य तु तद् वाक्यं श्रुत्वा शत्रुनिबर्हणः । वृत्रघातम् अशेषेण कथयेत्य् आह लक्ष्मणम् ॥
राघवेणैवम् उक्तस् तु सुमित्रानन्दवर्धनः । भूय एव कथां दिव्यां कथयाम् आस लक्ष्मणः ॥
सहस्राक्षवचः श्रुत्वा सर्वेषां च दिवौकसाम् । विष्णुर् देवान् उवाचेदं सर्वान् इन्द्रपुरोगमान् ॥
पूर्वं सौहृदबद्धो ऽस्मि वृत्रस्य सुमहात्मनः । तेन युष्मत् प्रियार्थं वै नाहं हन्मि महासुरम् ॥
अवश्यं करणीयं च भवतां सुखम् उत्तमम् । तस्माद् उपायम् आख्यास्ये येन वृत्रं हनिष्यथ ॥
त्रिधा भूतं करिष्ये ऽहम् आत्मानं सुरसत्तमाः । तेन वृत्रं सहस्राक्षो हनिष्यति न संशयः ॥
एको ऽंशो वासवं यातु द्वितीयो वज्रम् एव तु । तृतीयो भूतलं शक्रस् ततो वृत्रं हनिष्यति ॥

लिप्यंतरण (IAST)

lakṣmaṇasya tu tad vākyaṃ śrutvā śatrunibarhaṇaḥ | vṛtraghātam aśeṣeṇa kathayety āha lakṣmaṇam ||
rāghaveṇaivam uktas tu sumitrānandavardhanaḥ | bhūya eva kathāṃ divyāṃ kathayām āsa lakṣmaṇaḥ ||
sahasrākṣavacaḥ śrutvā sarveṣāṃ ca divaukasām | viṣṇur devān uvācedaṃ sarvān indrapurogamān ||
pūrvaṃ sauhṛdabaddho 'smi vṛtrasya sumahātmanaḥ | tena yuṣmat priyārthaṃ vai nāhaṃ hanmi mahāsuram ||
avaśyaṃ karaṇīyaṃ ca bhavatāṃ sukham uttamam | tasmād upāyam ākhyāsye yena vṛtraṃ haniṣyatha ||
tridhā bhūtaṃ kariṣye 'ham ātmānaṃ surasattamāḥ | tena vṛtraṃ sahasrākṣo haniṣyati na saṃśayaḥ ||
eko 'ṃśo vāsavaṃ yātu dvitīyo vajram eva tu | tṛtīyo bhūtalaṃ śakras tato vṛtraṃ haniṣyati ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
लक्ष्मणस्यlakṣmaṇasyaЛакшманы
तुtuже
तत्tatту
वाक्यम्vākyamречь
श्रुत्वाśrutvāуслышав
शत्रुनिबर्हणःśatrunibarhaṇaḥсокрушитель врагов
वृत्रघातम्vṛtraghātamубийство Вритры
अशेषेणaśeṣeṇaполностью
कथय इतिkathaya itiрасскажи, так
आहāhaсказал
लक्ष्मणम्lakṣmaṇamЛакшмане
राघवेणrāghaveṇaРагхавой
एवम्evamтак
उक्तः तुuktaḥ tuсказанный же
सुमित्रानन्दवर्धनःsumitrānandavardhanaḥумножающий радость Сумитры
भूयः एवbhūyaḥ evaснова же
कथाम्kathāmисторию
दिव्याम्divyāmбожественную
कथयाम् आसkathayām āsaстал рассказывать
लक्ष्मणःlakṣmaṇaḥЛакшмана
सहस्राक्षवचःsahasrākṣavacaḥслова Тысячеокого
श्रुत्वाśrutvāуслышав
सर्वेषाम् चsarveṣām caи всех
दिवौकसाम्divaukasāmнебожителей
विष्णुःviṣṇuḥВишну
देवान्devānбогам
उवाचuvācaсказал
इदम्idamэто
सर्वान्sarvānвсем
इन्द्रपुरोगमान्indrapurogamānс Индрой во главе
पूर्वम्pūrvamпрежде
सौहृदबद्धःsauhṛdabaddhaḥсвязанный дружбой
अस्मिasmiя есть
वृत्रस्यvṛtrasyaс Вритрой
सुमहात्मनःsumahātmanaḥочень великодушным
तेनtenaпоэтому
युष्मत्yuṣmatвашего
प्रियार्थम्priyārthamради блага
वैvaiже
naне
अहम्ahamя
हन्मिhanmiубью
महासुरम्mahāsuramвеликого асура
अवश्यम्avaśyamнепременно
करणीयम्karaṇīyamдолжно быть сделано
caи
भवताम्bhavatāmваше
सुखम्sukhamблаго, счастье
उत्तमम्uttamamвысшее
तस्मात्tasmātпоэтому
उपायम्upāyamсредство
आख्यास्येākhyāsyeя объясню
येनyenaкоторым
वृत्रम्vṛtramВритру
हनिष्यथhaniṣyathaвы убьёте
त्रिधाtridhāна три части
भूतम्bhūtamставшим
करिष्येkariṣyeя сделаю
अहम्ahamя
आत्मानम्ātmānamсебя
सुरसत्तमाःsurasattamāḥо лучшие из богов
तेनtenaэтим
वृत्रम्vṛtramВритру
सहस्राक्षःsahasrākṣaḥТысячеокий
हनिष्यतिhaniṣyatiубьёт
naнет
संशयःsaṃśayaḥсомнения
एकःekaḥодна
अंशःaṃśaḥчасть
वासवम्vāsavamв Васаву
यातुyātuпусть войдёт
द्वितीयःdvitīyaḥвторая
वज्रम्vajramв молнию
एव तुeva tuименно же
तृतीयःtṛtīyaḥтретья
भूतलम्bhūtalamв землю
शक्रःśakraḥШакра
ततःtataḥзатем
वृत्रम्vṛtramВритру
हनिष्यतिhaniṣyatiубьёт
अनुवाद

Услышав эту речь Лакшманы, сокрушитель врагов сказал ему: «Расскажи полностью об убийстве Вритры». Когда Рагхава сказал так, Лакшмана, умножающий радость Сумитры, снова стал рассказывать божественную историю. Услышав слова Тысячеокого и всех небожителей, Вишну сказал всем богам во главе с Индрой: «Прежде я был связан дружбой с очень великодушным Вритрой, поэтому ради вашего блага я сам не убью великого асура. Но ваше высшее благо непременно должно быть сделано. Поэтому я объясню средство, которым вы убьёте Вритру. О лучшие из богов, я разделю себя на три части; этим Тысячеокий, несомненно, убьёт Вритру. Пусть одна часть войдёт в Васаву, вторая — именно в молнию, а третья — в землю; затем Шакра убьёт Вритру».

संस्करण

f8bfc9714bbd · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से