Śrī-Varāha
कस्य माता पिता कस्य कस्य भार्या सुतास्तथा ॥ युगे युगे तु वर्त्तन्ते मोहपाशेन बध्यते
स्नेहभावेन कर्त्तव्यः संस्कारो हि मृतस्य च ॥ मातापितृसहस्राणि पुत्रदारशतानि च
संसारेष्वनुभूतानि कस्य ते कस्य वा वयम् ॥ स्वयम्भुवा विधिः प्रोक्तः प्रेतसंस्कारलक्षणः
प्रेतकार्ये निवृत्ते तु पितृत्वमुपजायते ॥ मासि मासि ह्यमायां वै कर्त्तव्यं पितृतर्पणम्
पिता पितामहश्चैव तथैव प्रपितामहः ॥ जुहुयाद्ब्राह्मणमुखे तृप्तिर्भवति शाश्वती
एवमुक्त्वा स आत्रेयः पितृयज्ञ विनिश्चयम् ॥ मुहूर्ते ध्यानमास्थाय तत्रैवान्तरधीयत
kasya mātā pitā kasya kasya bhāryā sutāstathā || yuge yuge tu varttante mohapāśena badhyate
snehabhāvena karttavyaḥ saṃskāro hi mṛtasya ca || mātāpitṛsahasrāṇi putradāraśatāni ca
saṃsāreṣvanubhūtāni kasya te kasya vā vayam || svayambhuvā vidhiḥ proktaḥ pretasaṃskāralakṣaṇaḥ
pretakārye nivṛtte tu pitṛtvamupajāyate || māsi māsi hyamāyāṃ vai karttavyaṃ pitṛtarpaṇam
pitā pitāmahaścaiva tathaiva prapitāmahaḥ || juhuyādbrāhmaṇamukhe tṛptirbhavati śāśvatī
evamuktvā sa ātreyaḥ pitṛyajña viniścayam || muhūrte dhyānamāsthāya tatraivāntaradhīyata
«Чья мать, чей отец, чья жена и сыновья также? В юге и юге они пребывают; путами заблуждения связывается. Из чувства любви должен быть совершён обряд для умершего. Тысячи матерей и отцов, сотни сыновей и жён в круговоротах испытаны, — чьи они, или чьи мы? Самосущим сказан устав, признак обряда для умершего. Когда дело прета кончено, возникает предковость; в месяц и месяц, в амавасью, должна быть совершена тарпана предкам. Отец, и дед же, также же прадед, — да возлиёт в уста брахмана: насыщение бывает вечное». Так сказав, тот Атрея — решение о питри-яджне; в мухурту погрузившись в созерцание, там же исчез.
46b8b215e721 · प्रकाशित 4 सित॰ 2026, 1:54:22 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Вопрос «чья мать, чей отец» задан не для того, чтобы отменить обряд. Сразу вслед сказано: из чувства любви совершать всё равно надо.
Тысячи матерей и сотни жён испытаны в круговоротах — и всё же поминают конкретного отца по имени. Отвлечённое знание не отменяет родства.
Лишь на исходе года умерший становится предком. До того он ещё прета, и его нельзя оставить.