विष्णुपुराण
Birth Rites and Funeral Rites3.13.1-6
581 / 1027
विष्णुपुराण · 3.13.1-6
देवनागरी

सचैलस्य पितुः स्नानं जाते पुत्रे विधीयते जातकर्म तथा कुर्याच् श्राद्धम् अभ्युदये च यत् ।
युग्मान् देवांश् च पित्र्यांश् च सम्यक् सव्यक्रमाद् द्विजान् पूजयेद् भोजयेच् चैव तन्मना नान्यमानसः ।
दध्यक्षतैः सबदरैः प्राङ्मुखोदङ्मुखो ऽपि वा देवतीर्थेन वै पिण्डान् दद्यात् कायेन वा नृप ।
नान्दीमुखः पितृगणस् तेन श्राद्धेन पार्थिव प्रीयते तत् तु कर्तव्यं पुरुषैः सर्ववृद्धिषु ।
कन्यापुत्रविवाहेषु प्रवेशे नववेश्मनः नामकर्मणि बालानां चूडाकर्मादिके तथा ।
सीमन्तोन्नयने चैव पुत्रादिमुखदर्शने नान्दीमुखं पितृगणं पूजयेत् प्रयतो गृही ।

लिप्यंतरण (IAST)

sacailasya pituḥ snānaṃ jāte putre vidhīyate jātakarma tathā kuryāc śrāddham abhyudaye ca yat /
yugmān devāṃś ca pitryāṃś ca samyak savyakramād dvijān pūjayed bhojayec caiva tanmanā nānyamānasaḥ /
dadhyakṣataiḥ sabadaraiḥ prāṅmukhodaṅmukho 'pi vā devatīrthena vai piṇḍān dadyāt kāyena vā nṛpa /
nāndīmukhaḥ pitṛgaṇas tena śrāddhena pārthiva prīyate tat tu kartavyaṃ puruṣaiḥ sarvavṛddhiṣu /
kanyāputravivāheṣu praveśe navaveśmanaḥ nāmakarmaṇi bālānāṃ cūḍākarmādike tathā /
sīmantonnayane caiva putrādimukhadarśane nāndīmukhaṃ pitṛgaṇaṃ pūjayet prayato gṛhī /

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
स-चैलस्यsa-cailasyaв одежде
पितुःpituḥотцу
स्नानम्snānamомовение
जातेjāteкогда родился
पुत्रेputreсын
विधीयतेvidhīyateпредписывается
जात-कर्मjāta-karmaобряд рождения
तथाtathāтакже
कुर्यात्kuryātпусть совершает
श्राद्धम्śrāddhamшраддху
अभ्युदयेabhyudayeпри радостном событии
caи
यत्yatкоторая
युग्मान्yugmānчётное число
देवान्devānбожеских
caи
पित्र्यान्pitryānпредковских
caи
सम्यक्samyakкак должно
सव्य-क्रमात्savya-kramātпо левому порядку
द्विजान्dvijānбрахманов
पूजयेत्pūjayetпусть чтит
भोजयेत्bhojayetпусть кормит
caи
एवevaже
तत्-मनाःtat-manāḥсосредоточив на том ум
naне
अन्य-मानसःanya-mānasaḥс иным умом
दधि-अक्षतैःdadhi-akṣataiḥс простоквашей и цельным зерном
स-बदरैःsa-badaraiḥс ягодами бадара
प्राङ्-मुखःprāṅ-mukhaḥлицом на восток
उदङ्-मुखःudaṅ-mukhaḥлицом на север
अपिapiже
वाили
देव-तीर्थेनdeva-tīrthenaбожеским местом руки
वैvaiведь
पिण्डान्piṇḍānкомки
दद्यात्dadyātпусть подаёт
कायेनkāyenaпраджапатьевым
वाили
नृपnṛpaо царь
नान्दी-मुखःnāndī-mukhaḥсветлоликий
पितृ-गणःpitṛ-gaṇaḥсонм предков
तेनtenaтой
श्राद्धेनśrāddhenaшраддхой
पार्थिवpārthivaо царь
प्रीयतेprīyateрадуется
तत्tatеё
तुtuже
कर्तव्यम्kartavyamдолжно совершать
पुरुषैःpuruṣaiḥлюдям
सर्व-वृद्धिषुsarva-vṛddhiṣuпри всяком прибытке
कन्या-पुत्र-विवाहेषुkanyā-putra-vivāheṣuпри свадьбах дочери и сына
प्रवेशेpraveśeпри входе
नव-वेश्मनःnava-veśmanaḥв новый дом
नाम-कर्मणिnāma-karmaṇiпри наречении имени
बालानाम्bālānāmдетям
चूडा-कर्म-आदिकेcūḍā-karma-ādikeпри постриге и прочем
तथाtathāтакже
सीमन्त-उन्नयनेsīmanta-unnayaneпри разделении пробора
caи
एवevaже
पुत्र-आदि-मुख-दर्शनेputra-ādi-mukha-darśaneпри первом взгляде на лицо сына
नान्दी-मुखम्nāndī-mukhamсветлоликий
पितृ-गणम्pitṛ-gaṇamсонм предков
पूजयेत्pūjayetпусть чтит
प्रयतःprayataḥобузданный
गृहीgṛhīдомохозяин
अनुवाद

Когда родился сын, отцу предписывается омовение в одежде; пусть совершит обряд рождения и ту шраддху, что бывает при радостном событии.

Пусть чтит и кормит чётное число брахманов — божеских и предковских, как должно, по левому порядку, сосредоточив на том ум и не думая об ином.

Лицом на восток или на север пусть подаёт комки с простоквашей, цельным зерном и ягодами бадара — божеским местом руки или праджапатьевым, о царь.

Той шраддхой радуется светлоликий сонм предков, о царь; и её должно совершать людям при всяком прибытке:

при свадьбах дочери и сына, при входе в новый дом, при наречении имени детям, при постриге и прочем,

при разделении пробора и при первом взгляде на лицо сына — тогда пусть обузданный домохозяин чтит светлоликий сонм предков.

संस्करण

ce27ea06a9f3 · प्रकाशित 22 अग॰ 2026, 4:37:11 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से