विष्णुपुराण
The Times for Śrāddha3.14.1-6
588 / 1027
विष्णुपुराण · 3.14.1-6
देवनागरी

ब्रह्मेन्द्ररुद्रनासत्यसूर्याग्निवसुमारुतान् विश्वेदेवान् ऋषिगणान् वयांसि मनुजान् पशून् ।
सरीसृपान् पितृगणान् यच् चान्यद् भूतसंज्ञितम् श्राद्धं श्रद्धान्वितः कुर्वन् तर्पयत्य् अखिलं जगत् ।
मासि मास्य् असिते पक्षे पञ्चदश्यां नरेश्वर तथाष्टकासु कुर्वीत काम्यान् कालाञ् छृणुष्व मे ।
श्राद्धार्हम् आगतं द्रव्यं विशिष्टम् अथवा द्विजम् श्राद्धं कुर्वीत विज्ञाय व्यतीपाते ऽयने तथा ।
विषुवे चापि संप्राप्ते ग्रहणे शशिसूर्ययोः समस्तेष्व् एव भूपाल राशिष्व् अर्के च गच्छति ।
नक्षत्रग्रहपीडासु दुष्टस्वप्नावलोकने इच्छाश्राद्धानि कुर्वीत नवसस्यागमे तथा ।

लिप्यंतरण (IAST)

brahmendrarudranāsatyasūryāgnivasumārutān viśvedevān ṛṣigaṇān vayāṃsi manujān paśūn /
sarīsṛpān pitṛgaṇān yac cānyad bhūtasaṃjñitam śrāddhaṃ śraddhānvitaḥ kurvan tarpayaty akhilaṃ jagat /
māsi māsy asite pakṣe pañcadaśyāṃ nareśvara tathāṣṭakāsu kurvīta kāmyān kālāñ chṛṇuṣva me /
śrāddhārham āgataṃ dravyaṃ viśiṣṭam athavā dvijam śrāddhaṃ kurvīta vijñāya vyatīpāte 'yane tathā /
viṣuve cāpi saṃprāpte grahaṇe śaśisūryayoḥ samasteṣv eva bhūpāla rāśiṣv arke ca gacchati /
nakṣatragrahapīḍāsu duṣṭasvapnāvalokane icchāśrāddhāni kurvīta navasasyāgame tathā /

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
ब्रह्म-इन्द्र-रुद्र-नासत्य-सूर्य-अग्नि-वसु-मारुतान्brahma-indra-rudra-nāsatya-sūrya-agni-vasu-mārutānБрахму, Индру, Рудру, Насатьев, солнце, огонь, васу и марутов
विश्वे-देवान्viśve-devānВишведевов
ऋषि-गणान्ṛṣi-gaṇānсонмы риши
वयांसिvayāṃsiптиц
मनुजान्manujānлюдей
पशून्paśūnскот
सरीसृपान्sarīsṛpānпресмыкающихся
पितृ-गणान्pitṛ-gaṇānсонмы предков
यत्yatчто
caи
अन्यत्anyatиное
भूत-संज्ञितम्bhūta-saṃjñitamзовущееся существами
श्राद्धम्śrāddhamшраддху
श्रद्धा-अन्वितःśraddhā-anvitaḥисполненный веры
कुर्वन्kurvanсовершающий
तर्पयतिtarpayatiнасыщает
अखिलम्akhilamвесь
जगत्jagatмир
मासिmāsiв месяц
मासिmāsiза месяцем
असितेasiteв тёмную
पक्षेpakṣeполовину
पञ्चदश्याम्pañcadaśyāmв пятнадцатый день
नर-ईश्वरnara-īśvaraо владыка людей
तथाtathāтакже
अष्टकासुaṣṭakāsuв аштаки
कुर्वीतkurvītaпусть совершает
काम्यान्kāmyānжеланные
कालान्kālānсроки
शृणुष्वśṛṇuṣvaвыслушай
मेmeу меня
श्राद्ध-अर्हम्śrāddha-arhamгодное для шраддхи
आगतम्āgatamполученное
द्रव्यम्dravyamвещество
विशिष्टम्viśiṣṭamособенного
अथवाathavāили
द्विजम्dvijamбрахмана
श्राद्धम्śrāddhamшраддху
कुर्वीतkurvītaпусть совершает
विज्ञायvijñāyaузнав
व्यतीपातेvyatīpāteв вьятипату
अयनेayaneв поворот солнца
तथाtathāтакже
विषुवेviṣuveв равноденствие
caи
अपिapiже
संप्राप्तेsaṃprāpteнаступившее
ग्रहणेgrahaṇeпри затмении
शशि-सूर्ययोःśaśi-sūryayoḥлуны и солнца
समस्तेषुsamasteṣuво все
एवevaже
भू-पालbhū-pālaо хранитель земли
राशिषुrāśiṣuзнаки
अर्केarkeкогда солнце
caи
गच्छतिgacchatiпереходит
नक्षत्र-ग्रह-पीडासुnakṣatra-graha-pīḍāsuпри бедах от созвездий и планет
दुष्ट-स्वप्न-अवलोकनेduṣṭa-svapna-avalokaneпри виде дурного сна
इच्छा-श्राद्धानिicchā-śrāddhāniшраддхи по желанию
कुर्वीतkurvītaпусть совершает
नव-सस्य-आगमेnava-sasya-āgameпри приходе нового урожая
तथाtathāтакже
अनुवाद

Брахму, Индру, Рудру, Насатьев, солнце, огонь, васу и марутов, Вишведевов, сонмы риши, птиц, людей, скот,

пресмыкающихся, сонмы предков и всё иное, что зовётся существами, — насыщает совершающий шраддху, исполненный веры: весь мир.

Из месяца в месяц, в тёмную половину, в пятнадцатый день, о владыка людей, и в аштаки пусть совершает; о желанных же сроках выслушай у меня.

Узнав, что получено вещество, годное для шраддхи, или пришёл особенный брахман, пусть совершает шраддху; также в вьятипату и в поворот солнца;

и в наступившее равноденствие, при затмении луны и солнца, о хранитель земли, и когда солнце переходит во все знаки;

при бедах от созвездий и планет, при виде дурного сна и при приходе нового урожая пусть совершает шраддхи по желанию.

संस्करण

6910f6b7dfa3 · प्रकाशित 22 अग॰ 2026, 4:42:49 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से