मधूको देवदारुश्च वृक्षराजश्च चन्दनः । बिल्वश्चाम्रातकश्चैव खदिरोथाञ्जनस्तथा
निम्बः श्रीपर्णवृक्षश्च पनसः सरलोऽर्ज्जुनः । रक्तचन्दनपर्यन्ताः श्रेष्ठाः स्युः प्रतिमाद्रुमाः
वर्णानामानुपूर्व्येण द्वौ द्वौ वृक्षौ प्रकीर्तितौ । निम्बाद्याः सर्ववर्णानां वृक्षा साधारणाः स्मृताः
कथ्यमानान्विशेषेण शृणु वीर तथापरान् । सुरदारुः शमी चैव मधूकश्चन्दनस्तथा ॥ एते वै तरवस्तात ब्राह्मणानां शुभाः स्मृताः
क्षत्रस्य च तथारिष्टः खदिरस्तिन्दुकस्तथा । अश्वत्थश्च तथा साम्ब द्रुमः करकतः शुभः
वैश्यानां तद्वदेव स्युः खदिरश्चन्दनस्तथा । पुण्याश्च तरवश्चैते शुभदास्तु तथैव च
केसरः सर्जकश्चाम्रः शालवृक्षस्तथेतरः । एते वै तरवः पुण्याः शूद्राणां शुभदायकाः
लिङ्गं च प्रतिमां चैवमवस्थाप्य यथाविधि । वृक्षं चाभिमतं गत्वा पूजयेद्बलिपुष्पकैः
madhūko devadāruśca vṛkṣarājaśca candanaḥ | bilvaścāmrātakaścaiva khadirothāñjanastathā
nimbaḥ śrīparṇavṛkṣaśca panasaḥ saralo'rjjunaḥ | raktacandanaparyantāḥ śreṣṭhāḥ syuḥ pratimādrumāḥ
varṇānāmānupūrvyeṇa dvau dvau vṛkṣau prakīrtitau | nimbādyāḥ sarvavarṇānāṃ vṛkṣā sādhāraṇāḥ smṛtāḥ
kathyamānānviśeṣeṇa śṛṇu vīra tathāparān | suradāruḥ śamī caiva madhūkaścandanastathā || ete vai taravastāta brāhmaṇānāṃ śubhāḥ smṛtāḥ
kṣatrasya ca tathāriṣṭaḥ khadirastindukastathā | aśvatthaśca tathā sāmba drumaḥ karakataḥ śubhaḥ
vaiśyānāṃ tadvadeva syuḥ khadiraścandanastathā | puṇyāśca taravaścaite śubhadāstu tathaiva ca
kesaraḥ sarjakaścāmraḥ śālavṛkṣastathetaraḥ | ete vai taravaḥ puṇyāḥ śūdrāṇāṃ śubhadāyakāḥ
liṅgaṃ ca pratimāṃ caivamavasthāpya yathāvidhi | vṛkṣaṃ cābhimataṃ gatvā pūjayedbalipuṣpakaiḥ
«„Мадхука и девадару, царь-дерево и сандал, бильва и амратака, кхадира и анджана, нимба и дерево шрипарна, панаса, сарала, арджуна — до красного сандала — лучшие деревья для изваяний. По два дерева провозглашены варнам по порядку; нимба и прочие помнятся общими всем варнам. Слушай, о герой, и о прочих, что называются особо: сурадару и шами, мадхука и сандал — эти деревья, о отец, помнятся благими для брахманов. А для кшатрия — аришта, кхадира и тиндука, и ашваттха, о Самба, и дерево каракату благое. Для вайшьев — так же: кхадира и сандал; и деревья эти святы и благодатны равно. Кесара, сарджака, манго и дерево шала, и иное, — эти деревья святы и благодатны для шудр. Утвердив как должно и линг, и изваяние, придя к избранному дереву, да почтит его приношением и цветами“».
452b0b5f8b70 · опубликовано 19 авг. 2026 г., 14:00:00 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Мадхуко девадаруш ча — перечень годных пород открыт: их около четырнадцати. Перечень годных пород открыт: их около четырнадцати.
Ракта-чандана-парьянтах — «до красного сандала». Красный сандал стоит последним и лучшим — тот самый, что во всех этих главах любезен Солнцу. Красный сандал стоит лучшим — тот самый, что во всех этих главах любезен Солнцу.
Варнанам анупурвьена двау двау — «по два дерева варнам по порядку». Породы расписаны по сословиям, как и земли в прошлой главе. Породы расписаны по сословиям, как и земли в прошлой главе.
Нимбадьях сарва-варнанам — «нимба и прочие — общие всем». Оговорка снимает жёсткость: есть породы, годные всякому. Оговорка снимает жёсткость: есть породы, годные всякому.
Эте ваи таравах пуньях шудранам — «святы и благодатны для шудр». И шудрам названы свои деревья поимённо, а не отказано вовсе. И шудрам названы свои деревья поимённо, а не отказано вовсе.
Врикшам чабхиматам гатва пуджаед — «придя к избранному дереву, да почтит». Дерево сперва выбирают, а уж потом чтут. Дерево сперва выбирают, а уж потом чтут.